İkinci ziyarətnamə:”Camiə Kəbirə”

Şeyx Səduq “Fəqih” və “Üyun” adlı kitablarında nəql etmişdir ki, Musa ibni Abdullah Nəxəi dedi: “Həzrət imam Əliyyən Nəqiyə (ə) ərz etdim: “Yəbnə rəsulillah, mənə elə bir bəlağətli və ümumi ziyarətnamə təlim edin ki, sizin hər birinizi ziyarət etdiyim vaxt bu ziyarətnaməni oxuya bilim.” Həzrət buyurdu: “İmamların hərəminə yetişdikdə dayan və şəhadətəyni, yəni, “Əşhədu ənla ilahə illəllah, vəhdəhu la şərikə ləh. Və əşhədu ənnə Muhəmmədən səlləllahu ələyhi və alihi əbduhu və rəsuluh”nu de. Əvvəlcədən qüsül verməyi də unutma. Hərəmə daxil olub, məzarı gördüyün vaxt dayan və otuz dəfə “Allahu əkbər” zikrini de. Sonra aram-aram və kiçik addımlarla bir qədər irəli gedib, dayan və yenə də otuz dəfə “Allahu əkbər” zikrini de. Daha sonra mütəhhər qəbrə yaxınlaşıb, qırx dəfə “Allahu əkbər” zikrini de və bununla da yüz təkbir demiş olursan. Sonra aşağıdakı bu ziyarətnaməni oxu.
Burada yüz təkbir deməyin fəlsəfəsi bu ola bilər ki, əksər insanlar məhəbbət bəslədikləri şəxsiyyətləri ilahiləşdirməyə meyl göstərirlər və bu zikirləri deməklə onlar, Allah taalanın uca məqamından qəflətdə qalmaz və yanlış əqidələrə düçar olmazlar. Birinci Məclisi də bu əqidədədir.
Dua belədir:
Salam olsun sizə, ey nübüvvət evinin əhli, risalət ocağı, mələklər düşərgəsi (mələklərin enib-qalxdığı yer), vəhyin nazil olduğu yer və rəhmət mənbəyi, elm xəzinədarları və helmin son zirvələri, kəramət əsasları, ümmətlərin rəhbərləri, nemətlərin sahibləri, xeyirxahların gövdələri, seçilmişlərin sütunları, bəndələrin ilahi hakimləri, yer üzünün sütunları (şəhərlərin dayaqları), iman qapıları, rəhman Allahın əmanətdarları, peyğəmbərlərin sülaləsi, rəsulların seçilmişləri, aləmlərin Rəbbinin əziz xanədanı! Allahın rəhmət və bərəkətləri olsun sizə! Salam olsun hidayət imamlarına, zülmətdə parlayan çıraqlara, nur saçan təqva nişanələrinə, sağlam əql sahiblərinə, kamil zəka sahiblərinə, xalqın pənahgahlarına, peyğəmbərlərin varislərinə, ülvi örnəklərə, ən gözəl carçılara, dünya və axirət əhli üzərində Allahın “höccət”lərinə! Allahın rəhmət və bərəkətləri olsun onlara!
Salam olsun Allah mərifətinin qəlblərinə, Allahın bərəkət məkanlarına, Allahın hikmət mədənlərinə, Allahın sirrinin hafizlərinə, Allahın kitabının daşıyıcılarına, Allahın Peyğəmbərinin vəsilərinə və Rəsulunun övladlarına! Allahın salam və salavatı olsun ona və Əhli-beytinə! Allahın rəhmət və bərəkətləri olsun onlara!
Salam olsun bəşəri Allaha doğru dəvət edənlərə, Allahın razılığına yol göstərənlərə, Allahın əmrində sabitqədəm olanlara, Allaha eşq-məhəbbətdə kamil həddə çatanlara, Allahın yeganəliyində ixlas sahiblərinə, Allahın əmr və qadağasını aşkar edənlərə və Allahın əziz bəndələrinə – kəlamları Allahın hökmünə əsaslanan və Allahın əmrinə əməl edənlərə! Allahın rəhmət və bərəkətləri olsun onlara!
Salam olsun haqqa dəvət edən imamlara, hidayətçi rəhbərlərə, böyük vali və ilahi ixtiyar sahiblərinə, dinin himayəçi və müdafiəçilərinə, Zikr (Quran) əhlinə və hökm sahiblərinə, Allahın yadigarları və məxsus seçilmişlərinə, Allahın (qüdrətli) dəstəsinə, elminin xəzinəsinə, yetkin dəlillərinə, Onun haqq və aydın yoluna, parlaq nuruna və (varlığının kamil) bürhanına! Allahın rəhmət və bərəkətləri olsun onlara! Şəhadət verirəm ki, Allahdan başqa heç bir tanrı yoxdur. O, vahid və yeganədir. Onun şəriki yoxdur. Necə ki, Allah Özü, Onun mələkləri və məxluqatı içində ilahi elm sahibləri şəhadət vermişlər ki, Ondan başqa heç bir tanrı yoxdur. O, əziz və həkimdir. Şəhadət verirəm ki, Məhəmməd (s) Allahın seçilmiş bəndəsi və bəyənilmiş peyğəmbəridir. Müşriklərin xoşu gəlməsə də, Allah onu hidayət və haqq ilə bütün dinlərə qələbə çalması üçün göndərmişdir. Şəhadət verirəm ki, həqiqətən, siz xalqı təkamülə doğru aparan imamlar, hidayət edən və ismət sahibi, izzət sahibi və Rəbbin dərgahına yaxın olan, həqiqət əhli, təqvalı və sadiq, Rəbbin seçilmiş və müti bəndələrisiniz. (Siz) ilahi əmrin icraçısı, Onun iradə və istəyinə əməl edən, kəraməti ilə səadətə çatanlarsınız. Allah Öz elmi ilə ləyaqətinizi bilərək, sizi bu məqama təyin etmiş, qeyb aləmindən xəbərdar olmaq üçün bəyənmiş, Öz qüdrəti ilə sizə məxsus imtiyaz, hidayəti ilə izzət vermiş, sizi Öz dəlil və bürhanı seçməklə bütün insanlardan fərqləndirmiş, Allah sizi Öz nuruna layiq görmüş, ruhu ilə qüvvətləndirmiş, yer üzündə Öz xəlifə və canişinliyinə təyin etmişdir. İnsanlara dəlil və bürhan, Öz dininə köməkçi, sirrinə gözətçi, elminin xəzinədarı, hikmətinə əmanətçi, vəhyinin mütərcimi, yeganəpərəstlik sütunları, məxluqatına şahidlər, bəndələrinə nişanələr, məmləkətinə çıraqlar və haqq yolunun hidayətçiləri təyin etmişdir. Allah sizi xətalardan qorumuş, fitnələrdən amanda saxlamış, hər növ xoşagəlməzlikdən təmizləmiş, çirkinlikdən uzaqlaşdırmış və sizi pak-pakizə etmişdir. Siz də Allahın calalını əzəmətlə, məqamını ucalıqla və kərəmini böyüklüklə yad etdiniz. Həmişə və hər halda Onun zikrini davam etdiniz. (Onunla bağladığınız) əhd-peymanı və itaətinizi möhkəmlətdiniz. Gizlində və aşkarda xalqa nəsihət verdiniz. Onları hikmət və gözəl moizələrlə Onun yoluna dəvət etdiniz. Allahın razılığı yolunda canınızı (qurban) verdiniz. Sizə yetişən hər növ azar-əziyyətlərə sinə gərib səbir etdiniz. Namazı bərpa etdiniz, zəkat verdiniz, xalqı yaxşılıqlara əmr edib pisliklərdən çəkindirdiniz, Allah yolunda layiqincə cihad etdiniz və hətta Rəbbin dəvətini aşkar, vacibatını bəyan, hüdud və hökmlərini bərpa, əhkam qaydalarını nəşr və şəriətinə əməl etdiniz. Dinin bərpası yolunda Allahın razılığını qazandınız. Qəza və qədərinə təslim oldunuz. Keçmiş ilahi peyğəmbərləri təsdiq etdiniz. Sizin yolunuzdan dönənlər Allahın dinindən çıxmış, sizinlə birgə olanlar haqq dininə qovuşmuş, haqqınızda müqəssir olanlar batil və məhv olmuşlar. Haqq sizinlə, sizin aranızda, sizdən və sizə doğrudur. Haqq əhli və məskəni sizsiniz. Peyğəmbərlik mirası sizin yanınızdadır. Xalqın qayıdış yeri sizə doğrudur. Onların əməllərinin mühasibəsi sizin öhdənizdədir. Haqqı batildən ayıran mizan (son söz) sizdədir. Allahın ayələri (nişanələri) sizin yanınızdadır. İlahi hökmlər (və iradələr) sizdədir. Pərvərdigarın nuru və bürhanı sizin yanınızdadır. İlahi əmr (elmlərin bəyanı) sizə həvalə edilmişdir. Sizə itaət edən, həqiqətən, Allaha itaət, sizinlə düşmənçilik edən, həqiqətən, Allahla düşmənçilik etmişdir. Sizi sevən, həqiqətən, Allahı sevmiş, sizə kin bəsləyən, həqiqətən, Allaha kin bəsləmişdir. Sizə möhkəm sarılan, həqiqətən, Allaha sarılmışdır. Ən möhkəm hidayət yolu yalnız sizsiniz. Fani dünyanın dəlil və höccətləri, axirətin isə şəfaətçilərisiniz. (İlahi bəndələrə) arasıkəsilməz (davamlı) rəhmət, nəfis nişanəsi, qorunmuş yeganə əmanəti, xalqın imtahan olunduğu qapı yalnız sizsiniz. Sizə tərəf gələn nicat tapmış, sizdən üz çevirən isə həlak olmuşdur. Siz yalnız Allaha doğru dəvət edir, xalqı Onun yoluna hidayət edirsiniz. Yalnız Allaha iman gətirir, Ona təslim olur, əmrini yerinə yetirir, (xalqı) Onun haqq yoluna çatdırır və xalq arasında Onun kəlamı ilə hökm edirsiniz. Sizin vilayətinizi qəbul edən səadətə yetmiş, sizinlə ədavət edən həlak olmuş, sizi inkar edən məyus və naümid olmuş, sizdən uzaqlaşan zəlalətə uğramış, sizə sığınan muradına çatmış, sizə pənah gətirən əmin-amanlıq tapmış, sizin mənsəbinizi təsdiq edən qurtuluşa çatmış, sizə sarılan hidayət tapmışdır. Sizə tabe olanın yeri əbədi behişt, sizinlə müxalifət edənin yeri isə cəhənnəmdir. Sizi inkar edən kafir, sizinlə müharibə edən müşrikdir. (İmamətinizi qəbul etməyib) hökmlərinizi rədd edənin yeri cəhənnəmin ən aşağı təbəqəsindədir. Şəhadət verirəm ki, bu məqam və fəzilətlər keçmişdə sizdə olmuş, gələcəkdə də olacaqdır. Həqiqətən, sizin ruhlarınız, nurunuz və fitrətiniz vahid, pak-pakizə, tahir və bir-birinin eynidir. Allah sizi parlaq nur xəlq etmiş, sonra Öz ərşi-əlası ətrafında dövr edən halda yerləşdirmişdir. Nəhayət, sizin vücudunuzla bizə minnət və haqq qoymuşdur. Allah sizi Öz adının zikr edilib ucaldılmasına izn verdiyi evlərdə yerləşdirmişdir. Allah sizə salam və salavat göndərməyimizi, bizə məxsus etdiyi imamət və vilayət nemətini xilqətimizin paklığı, vicdanımızın saflığı, nəfslərimizin təmizliyi, pakizəlik nişanəsi və günahlarımızın kəffarəsi olaraq təyin buyurmuşdur. Beləliklə, biz Allah dərgahında sizin fəzilətlərinizi etiraf edib (imamətinizi) təsdiq etməyimizlə tanındıq. Allah sizi kəramət sahiblərinin ən şərəfli məqamlarına, “müqərrəb”lərin ən uca mərtəbələrinə və elçilərin ən yüksək dərəcələrinə çatdırdı. Hansı ki, (sizdən başqa) heç kəs o məqama çata bilməyəcək, oradan yüksək dərəcəyə yüksəlməyəcək, heç bir qabaqcıl və rəhbər o mərtəbəyə yetişməyəcək və yüksəliş arzusunu edənlər də sizin məqamlarınıza tamah belə etməyəcəklər. Nəhayət, hər bir “müqərrəb” mələk, elçi, siddiq və şəhid, alim və cahil, rəzil və fəzilətli insan, saleh mömin, bədbəxt günahkar, inadkar təkəbbür əhli, xəbis Şeytan və bu minvalla, heç kəs müstəsna olmadan (bütün) məxluqata sizin əmrinizin böyüklüyünü, qədir və ehtiramınızın əzəmətini, şəninizin ucalığını, nurunuzun tamamlığını, dərəcənizin doğruluğunu, məqamınızın sabitliyini, Allahın yanındakı dərəcə və rütbənizin şərafətini, Ona əziz və məxsus olub dərgahına yaxın olmağınızı Allah-Taala aşkar edib tanıtdırdı. (Ey məsum imamlar!) Atam-anam, ailəm, malım və qohum-əqrəbam sizə fəda olsun! Allahı və sizi şahid tuturam ki, sizin özünüzə və imanlı olduğunuz hər bir şeyə iman gətirmişəm. Sizin düşmənlərinizi və inkar etdiyiniz hər bir şeyi inkar edir, məqamınızın böyüklüyü və müxaliflərinizin zəlalətindən agaham. Sizə və dostlarınıza məhəbbət bəsləyir, düşmənlərinizlə düşmənəm. Sizinlə sülh edənlə sülhdə və döyüşənlə döyüşdəyəm. Sizin haqq bildiyinizi haqq bilir, batil bildiyinizi isə batil sayıram. Sizə itaət edib haqqınıza arifəm. Fəzilətlərinizi iqrar edib elminizi haqq bilirəm. (Vilayətinizə sığınıb) himayəniz altında durur, haqq olduğunuza, sizin yenidən (yerə) dönüşünüzə inanır, “rəcət”inizi təsdiq edir, əmrinizin (zühur) intizarını çəkir, dövlətinizin intizarındayam. Kəlamınızı qəbul edir və əmrinizin icraçısıyam. Sizə pənah gətirir, ziyarətinizə tələsir, pak məzarınıza sığınır, əziz və böyük Allahın dərgahında sizi şəfaətçi bilirəm, sizin tabeliyinizdə Allah dərgahına yaxınlaşıram. Bütün işlərdə və halətlərdə, öz istəklər, hacət və arzularımı sizə təqdim edirəm (və onların Allah yanında qəbulu üçün sizi irəli salıb vasitə seçirəm.) Sizin gizli və aşkarınıza, hazır və qaibinizə, əvvəl və axırıncınıza iman gətirmişəm. Bütün bu məsələlərdə işlərimi sizə həvalə edir, sizinlə birlikdə (Allahın əmrinə) tabeyəm. Qəlbim sizə təslim, nəzər və əqidəm sizə tabe və sizin köməyinizə hazıram. Təki Allah-Taala Öz dinini sizin (vilayət və hökumətiniz) vasitənizlə ehya etsin. O müqəddəs günlərdə sizi yenidən həyata qaytarsın. Öz ədalətini icra etsin. Yer üzündə sizə güc verib iqtidara yetirsin. Mən sizdən qeyrisi ilə (düşmənlərinizlə) yox, (hər zaman) sizinlə olmuş və sizinlə olacağam. Sizə iman gətirmiş, sonuncunuzun vilayətini əvvəlincinizin vilayəti kimi qəbul etmişəm. Əziz və böyük Allaha üz tutaraq düşmənlərinizə, “cibt” bütü və tağuta, şeytanlara və onların sizə zülm edən zümrəsinə, haqqınızı inkar edənlərə, vilayətinizdən çıxanlara, irsinizi qəsb edənlərə, imamətinizdə şəkk edənlərə, itaətinizdən yayınanlara, sizdən qeyrisinə etimad edib arxalananların hamısına, sizdən başqa itaət olunan hər bir kəsə və (xalqı) cəhənnəm oduna sövq edən rəhbərlərə öz nifrətimi bildirirəm. Nə qədər ki, sağam, Allah məni sizin vilayət, dostluq və dininizdə sabitqədəm, məni (bu dünyada) sizin əməllərinizi davam etdirməyə müvəffəq etsin, (axirətdə) şəfaətinizdən bəhrələndirsin, məni sizin dəvət etdiklərinizə tabe olan şiələrinizin ən yaxşısından qərar versin! Allah məni sizin əsər və hədislərinizi nəql edən, yolunuzu gedən, rəhbərliyinizlə hidayət olunan, (qiyamət günü) sizin zümrənizdə məhşur olan, rəcətinizdə (dünyaya) qayıdan, dövlətinizdə qüdrətə yetən, asayişinizdə şərəf tapan, dövrünüzdə iqtidara çatan və sabah (məhşər günü) sizi görməklə gözləri işıqlanan (mömin) bəndələrdən qərar versin! Atam-anam, canım, ailəm və malım sizə fəda olsun! Allahı (tanımaq) istəyən sizdən başlamış (əvvəl sizi tanımış), Allahın vahidliyinə (həqiqi tövhidə) iman gətirən sizdən təlim almış (sizə itaət etmiş), Allaha yaxın olmaq istəyən sizə üz tutmaqla o dərəcəyə nail olmuşdur. Ey mənim sərvərlərim! Mən sizin tərifinizi sayıb-qurtara, həqiqətinizi (kamil) mədh və sitayiş edə və məqamınızı (kamil) vəsf edə bilmərəm. Siz yaxşıların nuru, xeyirxahların hidayətçiləri və qadir Allahın “dəlil”lərisiniz. Allah (xilqət aləmini) sizinlə başlamış, sizinlə də sona yetirəcək. O, sizin varlığınız sayəsində yağış yağdırır, Onun izn verdiyi müstəsna halları çıxmaqla, səmanı yerə tökülməkdən qoruyub-saxlayır, sizin bərəkətinizlə qəm-qüssəni dağıdır, bəlaları (xalqdan) uzaqlaşdırır. Mələklərin gətirdikləri və Allahın rəsullarına nazil edilənlər (müqəddəs kitablar, ilahi elmlər) sizin yanınızdadır.
Əgər Əmirəl-möminin Əlinin (ə) ziyarəti olsa, “İla cəddikum” sözünün yerinə “İla əxikum” deyilməlidir:
Ruhul-Əmin (Cəbrail) cəddinizə ( və qardaşına) göndərildi. Allah-Taala aləmlərdə heç bir kəsə bəxş etmədiyini (ilahi məqam və fəzilətləri) sizə əta etmiş, hər bir şərəfli insan sizin şərəfiniz qarşısında baş əymiş, hər bir təkəbbürlü insan itaətinizə təslim olmuş, hər bir zülmkar sizin fəzilətiniz müqabilində əyilmişdir. Bütün məxluqat sizin önünüzdə zəlil və həqir, yer üzü sizin nurunuzla işıqlıdır. Xoşbəxt insanlar sizin vilayətinizlə səadətə çatmışlar. Allahın razılığı və behiştin yolu yalnız sizə itaət etməkdədir. Sizin vilayətinizi inkar edən rəhman Allahın qəzəbinə gələr. Atam-anam, canım, ailəm və malım sizə fəda olsun! (Zahirdə) sizin yad və xatirələriniz zikr edənlərin dilində, adlarınız başqalarının adları cərgəsində, pak cəsədləriniz digər cəsədlərin yanında, pakizə ruhlarınız ruhlar içində, müqəddəs nəfsləriniz nəfslər zümrəsində, vücudunuzun əsərləri (əməl və danışıqlarınız) əsərlər sırasında və pak qəbirləriniz digər qəbirlərin kənarındadır. (Lakin başqalarından fərqli olaraq) sizin adlarınız necə də şirin, nəfsləriniz necə də kəramətli, məqamınız nə qədər böyük, məqamınız nə qədər əzəmətli, əhd-peymanınız necə də vəfalı, vəd və sözləriniz necə də doğru və haqdır!Kəlamınız nur, əmriniz hidayət, tövsiyəniz təqva, işiniz xeyir, adətiniz yaxşılıq, səciyyəniz bəxşiş, məqamınız haqq, sədaqət və dostluq, kəlamınız hökm və qəti, rəy və nəzəriniz elm, helm və uzaqgörənlikdir. Əgər xeyir və yaxşılıqdan danışılarsa, xeyrin başlanğıcı, kökü, şaxəsi, mənbəyi, mənzilgahı və məqsədi sizsiniz. Atam-anam, canım sizə fəda olsun! Sizin vəsfəgəlməz mədh və tərifinizin hüsnünü necə vəsf edim?! Sayagəlməz ehsan və yaxşılıqlarınızın gözəlliklərini necə sadalayım?! Halbuki Allah-Taala bizi, yalnız sizin vasitənizlə zillətdən çıxarmışdır. Böyük qəm-qüssə və kədərlərdən xilas etmişdir. Fəlakət uçurumları və cəhənnəm atəşindən nicat vermişdir. Atam-anam və canım sizə fəda olsun! Allah yalnız sizin vilayət və imamətinizlə dinin nişanələrini bizə öyrətdi. Dünyanın fəsad və pozğunluqlarını islah etdi. Yalnız sizin imamət və dostluğunuzla tövhid şüarı kamilləşdi, ilahi nemətlər tamamlandı, ümmətin təfriqə və ayrılıqları ülfət və birliyə çevrildi, imamət və sevginizlə Rəbbin dərgahında xalqın vacib itaətləri qəbul olundu. Allah tərəfindən vacib edilmiş dostluq və məhəbbət, ali dərəcə, bəyənilmiş (uca şəfaət) məqam, uca və əzəmətli Allahın yanında məlum məqam, böyük izzət və cah-calal, əzəmətli şan-şövkət və məqbul şəfaət dərəcələri yalnız sizə məxsusdur. Ey Rəbbimiz, Sənin nazil etdiklərinə iman gətirdik və Rəsuluna itaət etdik! Elə isə bizi şahidlər sırasında qeydə al. Ey Rəbbimiz, bizi doğru yola yönəltdikdən sonra qəlbimizi azğınlığa (şəkk-şübhəyə) salma! Öz yanından bizə mərhəmət bəxş et. Çünki Sən çox-çox bəxşiş edənsən! Pak və pakizədir bizim Rəbbimiz! Həqiqətən, Rəbbimizin vədinə mütləq vəfa ediləcək. Ey Allahın vəlisi, həqiqətən, mənimlə əziz və böyük olan Allahın arasında elə günahlar var ki, onları yalnız sizin razılıq və şəfaətiniz məhv edə bilər. Sizə and verirəm Öz sirrinə əmanətdar seçən, xalqın hidayətini sizə həvalə edən və itaətinizdə olmağı Özünə itaət kimi qiymətləndirən Pərvərdigarın haqqını! Mənim günahlarımın bağışlanmasını istəyib Allah yanında şəfaətçim olasınız! Belə ki, mən həqiqətən, yalnız sizin əmrinizə tabeyəm. Sizə itaət edən, şübhəsiz, Allaha itaət etmiş, sizin əmrinizdən çıxan, şübhəsiz, Allahın əmrindən çıxmış, sizi sevən, şübhəsiz, Allahı sevmiş və sizə kin bəsləyən, şübhəsiz, Allaha kin bəsləmişdir. İlahi! Əgər mən Sənin dərgahına Məhəmməd və onun ən yaxşı, seçilmiş və xeyirxah imamlar olan Əhli-beytindən yaxın və əziz olan şəfaət sahibləri tanısaydım, onları öz şəfaətçilərim seçərdim. Belə isə, ilahi, Sənə and verirəm onların barəsində Özünə vacib etdiyin haqqı! Səndən, məni onların məqamını və imamət haqqını kamil şəkildə dərk edənlərin, onların şəfaətləri sayəsində Sənin rəhmət və mərhəmətində yerləşənlərin cərgəsinə daxil etməyini istəyirəm. Çünki Sən mehribanların ən mehribanısan! Allahın salam və salavatı olsun Məhəmmədə və onun pak Əhli-beytinə! Öz kamil və saysız salamların olsun onlara! Allah bizə yetər və O necə də gözəl vəkildir!
Müəllif deyir: “Şeyx Tusi də bu ziyarətnaməni “Təhzib” adlı kitabında nəql etdikdən sonra başqa bir vida duasını da qeyd etmişdir ki, biz, burada ixtisara riayət etdiyimiz üçün bu duanı nəql etmirik.
Əllamə Məclisinin nəzərincə bu ziyarətnamə, “Camiə ziyarətnamələri” içərisində məna, sənəd, fəsahət və bəlağət baxımından ən üstünüdür. Əllamə Məclisinin atası “Fəqih” adlı kitabında buyurmuşdur: “Bu ziyarətnamə, ən yaxşı və ən kamil bir ziyarətdir və mən, “Ətəbati aliyyat”da məsum imamları ancaq bu ziyarətnamə ilə ziyarət edirdim.”
Şeyxin “Nəcmüs saqib” adlı kitabında nəql etdiyi aşağıdakı əhvalatdan aydın olur ki, əziz zəvvarlar gərək bu ziyarətnaməyə qarşı səhlənkarlıq göstərməsinlər. Şeyx nəql edir ki, Rəşt sakini olan saleh bəndə seyid Əhməd ibni seyid Haşim ibni seyid Həsən Musəvi Rəşti (əyyədəllahu) təqribən on yeddi il bundan öncə müqəddəs Nəcəf şəhərinə təşrif gətirmişdi. O, ilahi alim və fazil şəxs olan şeyx Əli Rəşti ilə mənim mənzilimə gəldilər. Onlar ayağa qalxıb, getmək istədikdə şeyx Əli Rəşti eşitdirdi ki, o seyidin başına maraqlı bir hadisə gəlmişdir və sonra münasib bir vaxtda onu mənim üçün nəql edər. Bir neçə gündən sonra şeyx, yenə də mənim görüşümə gəldi. O, seyidin Nəcəf şəhərindən getdiyini söylədikdən sonra onun bir sıra saleh əməllərini və başına gələn o əhvalatı mənim üçün danışdı. Şeyxi dinlədikdən sonra bu əhvalatı seyidin öz dilindən eşitmədiyim üçün çox təəssüfləndim. Əlbəttə, bunu demək istəmirəm ki, şeyx, bu əhvalatı nəql etdiyi vaxt nəyi isə azaldıb-çoxaltmışdır və onun məqamı belə sui-zənnlərdən daha ucadır. Keçən ildən bu əhvalat yadımda idi və bu ilin Cəmadiyəl-uxra ayında Nəcəfdən Kazimeynə geri döndükdə, orada o seyidlə rastlaşdım. O, Samirra şəhərindən Kazimeynə gəlmiş və oradan da öz vətəninə dönməyə hazırlaşırdı. Mən, ondan başına gələn əhvalatlar barəsində, o cümlədən o əhvalatı soruşdum. O, öz əhvalatını eynilə şeyxin nəql etdiyi kimi, mənə danışdı. Bu əhvalat aşağıdakı kimidir:
Mən, min iki yüz səkkizinci ildə Beytullahil-həramı (Kəbəni) ziyarət etmək üçün həcc səfərinə yola düşdüm və Rəşt şəhərinin gömrüyündən keçərək Təbriz getdim. Təbrizdə məşhur tacir hacı Səfərəlinin evində qonaq qaldım. Həccə gedən bir karvan tapmadığım üçün orada bir qədər yubandım. Günlərin birində hacı Cəbbar Cüludar Sedəhi İsfəhani, Trabzona mal aparmaq fikrinə düşdü və mən də ondan bir qədər mal kirayələyib, onunla birlikdə yola düşdüm. Birinci mənzilə yetişdikdə hacı Səfərəlinin adını eşidib, üç nəfər də mənə qoşuldu. Onlardan biri, alimlərin tanınmış həccə aparanı hacı Molla Baqir Təbrizi, o birisi təbrizli tacir hacı seyid Hüseyn və üçüncüsü isə onların xidmətçisi hacı Əli Nami idi. Xülasə, biz birlikdə yola düşüb, Ərzənətür-ruma yetişdik və oradan da Trabzona tərəf hərəkət etdik. Bu iki şəhər arasındakı mənzillərdən birində hacı Cəbbar Cüludar bizim yanımıza gəlib, dedi: “Qarşıdakı mənzilimizin yolu bir qədər qorxulu yoldur, odur ki, tez hazırlaşın ki, karvandan geri qalmayasınız.” Çünki əvvəki mənzillərdə adətən biz, karvandan geridə hərəkət edirdik. Odur ki, biz də günəşin batmasına iki saat yarım və ya üç saat qalmış, yüklərimizi yığıb, karvanla birlikdə yola düşdük. Təqribən yarım fərsəx və ya dörddə bir fərsəx yol getmişdik ki, hava qaraldı və qar yağmağa başladı. Yol yoldaşlarım başlarını bürüyüb, sürətlə hərəkət etməyə başladılar. Mən nə qədər çalışdımsa, onlara yetişə bilmədim və onlar gözdən itdilər. Mən tənha qaldım və atdan enib, yolun kənarında əyləşdim. Həddən artıq qəmgin idim, çünki mənim üstümdə təqribən altı yüz tümən pul qalmışdı. Bir qədər götür-qoy edib, bu qərara gəldim ki, sübh açılanadək elə buradaca qalım və sonra hərəkət etdiyimiz mənzilə geri dönərək, bir neçə cangüdən tutub, özümü qafiləyə yetirim. Bu fikirləri zehnimdən keçirirdim ki, birdən qarşımda bir bağ gördüm. Bağda bir bağban əlindəki bel ilə ağaclara vurub, onların üstündəki qarları yerə tökürdü. O, mənə yaxınlaşıb, soruşdu: “Sən kimsən?” Mən cavab verdim: “Dostlarım gediblər və mən də yolu tanımadığım üçün, azıb, qalmışam.” O, fars dilində dedi: “Yolu tapmaq istəyirsənsə, nafilə namazı qıl.” Mən, gecə nafilələrini qılmağa başladım. Namazları qılıb, qurtardıqdan sonra o, yenə də mənim yanıma gəlib, dedi: “Hələ getməmisən?!” Mən dedim: “And olsun Allaha ki, yolu tanımıram.” O buyurdu: “ “Camiə” ziyarətnaməsini oxu.” Mən, dəfələrlə imamları ziyarət etdiyimə baxmayaraq, “Camiə” ziyarətnaməsini əzbərdən bilmirdim, elə indi də əzbər bilmirəm. Lakin bu vaxt ayağa qalxıb, “Camiə” ziyarətnaməsini kamil surətdə əzbərdən oxumağa başladım. Ziyarətnaməni oxuduqdan sonra o, yenə də mənə yaxınlaşıb, dedi: “Hələ getməmisən? Buradasan?” Qeyri-ixtiyari ağla¬mağa başladım və dedim: “Bəli, buradayam. Yolu tanımıram.” O, mənə buyurdu: “Aşura ziyarətnaməsini oxu.” Mən, həmçinin “Aşura” ziyarətnaməsini də əzbər bilmirdim və hal-hazırda da əzbər bilmirəm. Bununla belə ayağa qalxıb, “Aşura” ziyarətnaməsini əzbərdən oxumağa başladım. Mən, bu ziyarətnaməni və “Əlqəmə” duasını oxuyub, qurtardıqdan sonra o, bir daha mənə yaxınlaşıb, dedi: “ Yenə də getməmisən?” Mən cavab verdim: “Sübhə qədər burada qalmaq istəyirəm.” O buyurdu: “Mən, indi səni öz karvanına çatdıraram.” O, əlindəki beli çiyninə qoyub, bir uzunqulağa mindi və mənə buyurdu: “Gəl sən də mənim kimi uzunqulağa min.” Mən də uzunqulağa mindim və atımın cilovunu nə qədər dartdımsa hərəkət etmədi. O, mənə dedi: “Atın cilovunu mənə ver.” Mən də atın cilovunu ona verdim. O, beli, sol çiyninə qoyub, sağ əli ilə atın cilovundan tutdu və birlikdə yola düşdük. Mənim atım səssiz-səmirsiz ona itaət etdi. O, əlini mənim dizimin üstünə qoyub, buyurdu: “Nə üçün siz, nafilə namazlarını qılmırsınız? Nafilə! Nafilə! Nafilə!” O, bu sözü üç dəfə təkrar etdi. Sonra sözünə davam etdirib, buyurdu: “Nə üçün siz, “Aşura” (ziyarətnaməsini) oxumursunuz? Aşura! Aşura! Aşura!” Bu sözü də o, üç dəfə təkrar etdi. Daha sonra buyurdu: “Nə üçün siz, “Camiə” ziyarətnaməsini oxumursunuz? Camiə! Camiə! Camiə!” Biz, yolu fırlana-fırlana gedirdik. Birdən o, mənə tərəf dönüb, buyurdu: “Bax, onlar sənin dostlarındır!” Doğrudan da onlar, bir su nəhrinin kənarında enib, sübh namazını qılmaq üçün dəstəmaz alırdılar. Mən, uzunqalaqdan enib, öz atıma minmək istədim, lakin minə bilmədim. Odur o, uzunqalaqdan enib, əlindəki beli, yerdəki qara sancdı və ata minmək üçün mənə kömək etdi. Sonra atın başını dostlarım olan tərəfə yönəltdi. Bu vaxt zehnimdən keçdi ki, görəsən bu şəxs kimdir ki, fars dilini bilir. Bir halda ki, bu tərəflərin camaatı, türk dilli və ya məsihi məzhəbində olan tayfalar idilər. Həmçinin zehnimdən keçdi ki, o, necə məni bu tezliklə öz dostlarıma çatdıra bilmişdir? Geriyə dönüb, baxdım, lakin heç kimi görmədim. Ondan heç bir əsər-əlamət tapa bilmədim. Sonra dostlarıma yaxınlaşıb, onlarla birlikdə yoluma davam etdim.”