Məqalələr

İslam dünyagörüşü, əxlaqi dərslər və fiqhi məsələlər haqqında maarifləndirici yazılar

İbrətamiz hekayələr 11.09.2026

Hеyranedici mühakimə

Birinci hissəDaşqalaq hökmüHicri 23-cü ilMiladi 643-cü il​— Ata! bizdən ötrü çox zəhmət çəkmisən. Haqqını bizə halal et!​— İlahi, atama xeyirli mükafat nəsib et!​— Qardaşlarım! Qalxın, dəfn fürsətini əldən verməyək.​Növbəti günün səhəri qoca kişini dəfn edib qəbir evinə tapşırdılar.​— İlahi! Həyat yoldaşımın varislərinə necə deyim ki, bəlkə də mən hamiləyəm?!​Bir müddət keçdi və həmin gənc qadın bir oğlan uşağı dünyaya gətirdi. Qoca kişinin övladları həmin oğlan uşağını qəbul etmədilər və irsdən pay almasın deyə, qadına zina böhtanı atdılar. Hökm çıxarılması və icra olunması üçün birlikdə dövrün hakiminin yanına getdilər.​— Cənab hakim! Bu qadın iddia edir ki, bu oğlan atamızın sağlığında vücuda gəlib.Atamız o qədər qoca idi ki, artıq belə bir qabiliyyəti və gücü yox idi.​— Özünü müdafiə etmək üçün bir sözün varmı?​— Allaha and içirəm ki, mən bu günaha qurşanmamışam. Doğru deyirəm, bu oğlan uşağı sizin atanızındır.​Hakim bir qədər düşünüb dedi:— Məncə, bu qadının təqdim etdiyi dəlillər və qoca kişinin fiziki vəziyyəti mənə aydınlaşdırır ki, bu qadın zinakardır və uşaq o qoca kişidən deyil. Bu oğlan uşağı irsdən pay almayacaq, anasının hökmü isə daşqalaqdır.​Daşqalaq hökmü elan edildikdən sonra qadının əllərini bağlayıb icra üçün şəhər meydanına gətirdilər. Hökmün icrası üçün hər şey hazır idi ki, qəfil Əmirəlmöminin Əli (ə) gəlib çatdı.​Ardı var...​İkinci hissəni izləmək üçün səhifəmi mütləq izləyin..

Əhli-Beyt Maarifi 09.09.2026

🕌 Namaz qılan hər bir müsəlmanın telefonunda niyə “Namaz Vaxtı AI” olmalıdır?

🕌 Namaz qılan hər bir müsəlmanın telefonunda niyə “Namaz Vaxtı AI” olmalıdır?Namaz qılan insan üçün telefon sadəcə əlaqə vasitəsi deyil. Düzgün istifadə edildikdə telefon gündəlik ibadəti xatırladan, Quranı oxumağa kömək edən, qibləni göstərən, dini suallara cavab tapmağa imkan verən və insanı mənəvi baxımdan daim Allahı xatırlamağa yönəldən bir vasitəyə çevrilə bilər.Məhz bu məqsədlə hazırlanmış “Namaz Vaxtı AI” tətbiqi adi namaz vaxtı proqramlarından fərqlənir.Google Play-də Namaz Vaxtı AIApp Store-da Namaz Vaxtı AITətbiqin əsas məqsədi bir neçə ayrı proqramı telefonda saxlamaq əvəzinə, müsəlmanın gündəlik ehtiyac duyduğu dini imkanları bir mərkəzdə toplamaqdır.🕌 1. Ən əsas xüsusiyyət – namaz vaxtlarıNamaz qılan insan üçün ən vacib məsələlərdən biri namazın vaxtını düzgün bilməkdir.“Namaz Vaxtı AI” Azərbaycanın müxtəlif bölgələri üçün namaz vaxtlarını təqdim edir. Tətbiqin Google Play məlumatında QMİ-nin rəsmi cədvəlləri əsasında Azərbaycanın bölgələri üçün namaz vaxtlarının təqdim edildiyi bildirilir.Bakı, Gəncə, Naxçıvan və digər bölgələr üçün istifadə etmək mümkündür.Bundan əlavə, xaricdə yaşayan və ya səfərdə olan insanlar üçün müxtəlif beynəlxalq hesablama metodlarından istifadə etmək imkanı da təqdim edilir.Tətbiqdə:İmsakSübhGünəşZöhrƏsrMəğribİşaGecə yarısıkimi vaxtları izləmək mümkündür.Beləliklə, insan hər dəfə internetdə ayrıca “bu gün namaz vaxtı neçədir?” axtarmağa ehtiyac duymur.🔊 2. Azan vaxtını unutmaq probleminə sonİnsan işdə ola bilər.Yolda ola bilər.Telefonu cibində ola bilər.Gündəlik həyatın məşğuliyyəti içində namaz vaxtının daxil olduğunu hiss etməyə bilər.Tətbiqin bildiriş və azan funksiyası burada kömək edir.Namaz vaxtı çatdıqda telefon vasitəsilə xəbərdarlıq almaq mümkündür. Müxtəlif müəzzin səsləri arasından seçim etmək və bildirişləri fərdiləşdirmək imkanları da təqdim olunur.Bu, xüsusilə namazı vaxtında qılmağa diqqət edən insan üçün çox faydalı xüsusiyyətdir.🧭 3. Qibləni tapmaq artıq çətin deyilSəfərə çıxmısınız?Başqa şəhərdəsiniz?Oteldəsiniz?Yeni bir məkandasınız?Qiblənin istiqamətini bilmirsiniz?Tətbiqdəki Qiblə Kompası GPS və telefonun sensorlarından istifadə edərək Kəbənin istiqamətini müəyyən etməyə kömək edir.Tətbiq həmçinin Kəbəyə olan məsafəni göstərir.Bu xüsusiyyət xüsusilə səfərdə olan müsəlman üçün çox əlverişlidir.🤖 4. Süni intellektlə dini suallarınıza cavab axtarınTətbiqi digər namaz proqramlarından fərqləndirən əsas xüsusiyyətlərdən biri AI dini bələdçidir.Artıq dini sual yarananda müxtəlif saytları bir-bir axtarmaq əvəzinə sualınızı tətbiqə yaza bilərsiniz.Məsələn:“Səcdədə hansı zikrlər deyilir?”“Qəza namazı necə qılınır?”“Orucu hansı əməllər pozur?”“Cümə gününün əməlləri hansılardır?”“Məğrib namazının təqibatları hansılardır?”“Quranın bu ayəsinin mənası nədir?”kimi suallarınızı verə bilərsiniz.Tətbiqin təqdimatında AI cavablarının dini mənbələrə, o cümlədən Sistani və Lider kimi mənbələrə əsaslandırılması qeyd edilir.Ancaq burada mühüm bir məqam var:Süni intellekt alim və müctəhidin yerini tutmur.Xüsusilə insanın şəxsi şəriət məsələsində hökmə ehtiyacı varsa, cavabın istinad etdiyi mənbəyə baxmaq və zəruri hallarda təqlid etdiyi müctəhidin risaləsinə və ya ofisinə müraciət etmək daha doğrudur.AI burada dini məlumatı tapmağı və anlamağı asanlaşdıran köməkçi vasitədir.📖 5. Telefonunuzda İslam kitabxanasıTətbiqin inkişaf tarixçəsinə baxdıqda proqramın zamanla sadə namaz vaxtı tətbiqindən daha geniş İslam kitabxanasına çevrildiyini görmək mümkündür.Apple App Store-un yenilənmə tarixçəsində aşağıdakı məzmunların əlavə edilməsi qeyd olunur:📕 Qurani-KərimAzərbaycan dilində tərcümə və izahlarla Quran məzmununa çıxış imkanı.📚 Təfsiri-NümunəŞeyx Nasir Məkarim Şirazinin məşhur Təfsiri-Nümunə əsərinin tətbiqə əlavə edildiyi bildirilir.🤲 Məfatihül-CinanŞeyx Abbas Quminin məşhur dua və ziyarətnamələr toplusu da tətbiqə əlavə olunub.📿 Səhifeyi-Səccadiyyəİmam Zeynül-Abidinin (ə) dualarından ibarət Səhifeyi-Səccadiyyə də mobil tətbiq daxilində təqdim edilir.Yəni insan ayrıca Quran proqramı, dua proqramı, namaz proqramı və dini kitab proqramlarını axtarıb telefonda çoxsaylı tətbiqlər saxlamaq əvəzinə, bir tətbiqdən istifadə edə bilər.🌙 6. Hicri təqvim və dini günlərİslam həyatında tarixlərin xüsusi əhəmiyyəti var.Ramazan ayı.Məhərrəm.Rəcəb.Şəban.Qədr gecələri.Mövludlar.Şəhadət günləri.Qurban bayramı.Ramazan bayramı.Əhli-Beyt (ə) ilə bağlı əlamətdar günlər.Tətbiqdə hicri və miladi təqvim birlikdə təqdim edilir və dini günlər xüsusi şəkildə qeyd olunur.Beləliklə, istifadəçi qarşıdakı mühüm dini günü daha rahat izləyə bilər.🤲 7. Gündəlik mənəvi qidaİnsan yalnız namaz vaxtını bilməklə kifayətlənməməlidir.İbadətin gözəlliyi insanın gündəlik həyatında Allahı xatırlaması ilə tamamlanır.Bu səbəbdən tətbiqdə:Günün ayəsiGünün hədisiGünün zikrikimi mənəvi məzmunlar təqdim olunur.Bu kiçik görünən xüsusiyyət əslində çox faydalıdır.Çünki insan hər gün telefonunu açarkən bir ayə, bir hədis və ya bir zikrlə qarşılaşa bilər.Bəzən bir ayə insanın bütün gününü dəyişə bilər.🕌 8. Namazı yeni öyrənənlər üçün də faydalıdırTətbiq yalnız uzun illərdir namaz qılan insanlar üçün nəzərdə tutulmayıb.Namaza yeni başlayan insan üçün də faydalı ola bilər.“Namaz Öyrən” bölməsində namazın necə qılınması ilə bağlı vizual və izahlı məlumatların təqdim edildiyi bildirilir.Bu xüsusilə:namaza yeni başlayanlar,yeniyetmələr,namazı düzgün öyrənmək istəyənlər,namazın bəzi hissələrini unudanlarüçün faydalı ola bilər.📱 9. Tətbiq yalnız namaz qılanlar üçün deyil“Namaz Vaxtı AI” adında “namaz” sözü olsa da, tətbiqin imkanları yalnız namaz vaxtlarını göstərməklə məhdudlaşmır.Proqramdan:Quran oxumaq istəyən insan,dua etmək istəyən insan,hədis oxumaq istəyən insan,dini sualına cavab axtaran insan,qibləni tapmaq istəyən səyyah,hicri təqvimi izləyən insan,namazı yeni öyrənən insanistifadə edə bilər.🎙️ 10. Azərbaycan və ərəb dili arasında AI səsli tərcüməTətbiqin sonrakı yenilənmələrindən birində daha maraqlı funksiyalardan biri əlavə olunub.Azərbaycan dili ↔ Ərəb dili arasında süni intellektlə canlı səsli tərcümə.Yəni istifadəçi Azərbaycanca danışır, tətbiq bunu ərəb dilində səsləndirə bilir; ərəb dilində danışıldıqda isə Azərbaycan dilinə tərcümə etməyə imkan verir.Bu xüsusiyyət xüsusilə Ərəb ölkələrinə səfər edən zəvvarlar və turistlər üçün faydalı ola bilər.🏴 11. Əhli-Beyt (ə) yönümlü dini məzmunTətbiqin App Store yenilənmə tarixçəsində onun şiə əqidəsinə uyğun məzmunla təqdim edildiyi qeyd olunur. Həmçinin sonrakı yenilənmələrdə Hüseyniyyə bölməsinin, Məfatihül-Cinanın, Səhifeyi-Səccadiyyənin və digər Əhli-Beyt yönümlü dini məzmunların əlavə edildiyi görünür.Bu baxımdan tətbiq xüsusilə Əhli-Beyt (ə) məktəbinin dini mənbələrindən istifadə edən Azərbaycanlı müsəlmanlar üçün maraqlı ola bilər.⚙️ 12. Hər şeyi özünüzə uyğunlaşdırınTətbiqdə istifadəçinin seçimlərinə uyğunlaşdırıla bilən parametrlər də var.Məsələn:Gecə/Gündüz rejimiHicri tarixi əl ilə düzəltməkGörünəcək namaz vaxtlarını seçməkBildirişləri tənzimləməkAzan parametrlərini dəyişməkQiblə kompasından istifadə etməkkimi imkanlar təqdim olunur.Bu da proqramın hər istifadəçiyə eyni formada deyil, şəxsin ehtiyacına uyğun istifadə edilməsinə imkan verir.📚 13. Bir tətbiq – çoxsaylı dini ehtiyacƏsl üstünlük məhz buradadır.Əvvəllər bir insanın telefonunda:📱 Namaz vaxtı üçün bir proqram📱 Qiblə üçün başqa proqram📱 Quran üçün başqa proqram📱 Dua üçün başqa proqram📱 Hədis üçün başqa proqram📱 Hicri təqvim üçün başqa proqram📱 Dini suallar üçün internet axtarışıolmalı idi.“Namaz Vaxtı AI” isə bu ehtiyacların böyük hissəsini bir tətbiqin daxilində birləşdirməyə çalışır.Bu səbəbdən onu sadəcə “namaz vaxtı proqramı” adlandırmaq düzgün olmaz.Bu, daha çox müsəlmanın gündəlik rəqəmsal dini bələdçisi kimi düşünülüb.❤️ Bəs namaz qılan insan niyə bu proqramı yükləməlidir?Çünki namaz yalnız gündə beş dəfə qılınan ibadət deyil.Namaz insanın bütün həyatını Allahla əlaqələndirməlidir.Səhər Quran ayəsi.Gün ərzində zikr.Namaz vaxtının xatırladılması.Qiblənin müəyyən edilməsi.Dini sual yarandıqda məlumat axtarışı.Hicri günlərin izlənilməsi.Dua və ziyarətnamələr.Hədis və mənəvi nəsihətlər.Bütün bunların bir yerdə olması insanın dini həyatını daha rahat təşkil etməsinə kömək edə bilər.🌙 Telefonunuz sizi namaza yaxınlaşdırsınBu gün insanların telefonu demək olar ki, bütün gün yanındadır.İnsan telefonunu gündə onlarla, bəzən yüzlərlə dəfə açır.Əgər hər dəfə açdığımız zaman qarşımıza yalnız sosial şəbəkələr, xəbərlər və əyləncə çıxırsa, telefon həyatımızın çox böyük hissəsini başqa istiqamətə yönəldə bilər.Amma telefonumuzda Quran, dua, zikr, namaz vaxtı, qiblə, dini təqvim və dini biliklər də varsa, həmin cihaz mənəvi həyatımıza xidmət edən bir vasitəyə çevrilə bilər.“Namaz Vaxtı AI” məhz bu düşüncə ilə hazırlanmış tətbiqlərdən biridir.📲 Android və iPhone istifadəçiləri üçünTətbiq həm Android, həm də iPhone üçün təqdim olunur.Google Play səhifəsində tətbiqin 2026-cı ilin avqustunda yeniləndiyi görünür.Apple App Store-da isə tətbiqin versiya tarixçəsində bir sıra yeni funksiyaların mərhələli şəkildə əlavə edildiyi görünür; son göstərilən versiya 1.25-dir.AndroidNamaz Vaxtı AI-ni Google Play-dən yükləyiniPhoneNamaz Vaxtı AI-ni App Store-dan yükləyin🌐 Veb versiyasıMüsəlmanın Kitabçası / Namaz Vaxtı AI veb tətbiqi🤲 NəticəNamaz qılan insanın həyatında üç şey daim olmalıdır:Allahı xatırlamaq, Quranla əlaqədə olmaq və dini hökmləri düzgün öyrənmək.Texnologiya bunların heç birini əvəz etmir.Amma texnologiya bunlara çatmaq üçün çox yaxşı vasitə ola bilər.“Namaz Vaxtı AI” də məhz bu vasitələrdən biri kimi hazırlanıb.Namaz vaxtlarını izləməkdən başlayaraq qibləni tapmağa, azan bildirişlərindən Quran və dualara, hicri təqvimdən dini kitablara, gündəlik ayə və hədislərdən AI dini bələdçiyə qədər bir çox imkanın bir tətbiqdə toplanması onu gündəlik istifadə üçün praktik dini köməkçiyə çevirir.Əgər namaz qılırsınızsa, Quran oxuyursunuzsa, dua və zikrlə maraqlanırsınızsa və dini məlumatları daim yanınızda saxlamaq istəyirsinizsə, bu tətbiqi telefonunuzda saxlamaq faydalı seçim ola bilər.Bir proqram – namaz vaxtınız, Quranınız, dualarınız, qibləniz, təqviminiz və dini bələdçiniz.🤲 Allah bütün ibadətlərimizi qəbul etsin.unu buraya daxil edin və ya Word-dən kopyalayıb yapışdırın...

Dua 08.09.2026

🌧️ Yağış Yağanda Dua Etməyi Unutmayaq

Yağış Allah-Taalanın bizə bəxş etdiyi böyük nemətlərdən biridir. Yağışın hər damlası torpağı canlandırır, bitkilərə həyat verir və canlıların ehtiyac duyduğu suyu təmin edir. Mömin üçün yağış həm də Allahın rəhmətini xatırladan gözəl bir nemətdir.Yağış yağarkən Allahı yad etmək, Ona şükür etmək və dua etmək gözəl əməllərdəndir. Xüsusilə belə vaxtlarda edilən duanın qəbul olunmasına ümid edilir.🤲 Yağış yağarkən dua etməkPeyğəmbəri-Əkrəmdən (s) nəql olunan hədisdə buyurulur:«ثِنْتَانِ مَا تُرَدَّانِ: الدُّعَاءُ عِنْدَ النِّدَاءِ، وَتَحْتَ الْمَطَرِ»Transkripsiyası:Sintəni mə turəddan: əd-duau indən-nida, və təhtəl-mətər.Tərcüməsi:“İki dua rədd olunmaz: azan zamanı edilən dua və yağış altında edilən dua.”📚 Mənbə: Biharul-Ənvar, cild 84, səhifə 56.Bu hədis bizə yağış yağarkən dua etməyin gözəl fürsət olduğunu xatırladır. Ona görə də yağış yağdıqda yalnız yağışın yağmasına sevinməklə kifayətlənməyək, əllərimizi açıb Allahdan xeyir, bağışlanma, sağlamlıq, ruzi və bərəkət istəyək.🌧️ Yağış yağanda oxunan duaاللَّهُمَّ صَيِّبًا نَافِعًا وَرِزْقًا وَاسِعًاTranskripsiyası:Allahummə sayyibən nafiən və rizqən vasiən.Tərcüməsi:“İlahi! Bu yağışı bizə faydalı, bərəkətli və bol ruzi səbəbi et!”📚 Mənbə: Biharul-Ənvar.🤲 Bu fürsəti qaçırmayaqYağış yağarkən özümüz üçün dua edək:“İlahi, günahlarımızı bağışla, qəlbimizə rahatlıq ver, ruzimizi halal və bərəkətli et.”Ailəmiz üçün dua edək:“İlahi, ailəmizi qoru, evimizə sevgi, mərhəmət və bərəkət bəxş et.”Ehtiyacı olanları unutmayaq:“İlahi, xəstələrə şəfa ver, sıxıntıda olanlara çıxış yolu göstər, borcluların borcunu ödəməsinə kömək et, ehtiyacı olanlara halal ruzi nəsib et.”Bütün möminlər üçün dua edək:“İlahi, bütün möminlərin çətinliklərini asanlaşdır, dünyadan köçənlərə rəhmət et və yaşayanlara xeyir-bərəkət nəsib et.”Yağışın hər damlası bizə Allahın rəhmətini xatırlatsın. Bu gözəl anları qafil keçirməyək. Yağış yağarkən dua edək, Allahdan istəyək və Onun rəhmətinə ümid bağlayaq.🌧️ Allahım! Yağışımızı faydalı və bərəkətli et, ruzimizi genişləndir, günahlarımızı bağışla və dualarımızı qəbul et. Amin! 🤲

Könül oxşayan Hədislər 07.09.2026

Gündəlik beş namazın əhəmiyyəti

Peyğəmbəri-Əkrəm (s) buyurmuşdur:يا عَلىُّ! إنّما مَنزِلَةُ الصَّلواتِ الخَمسِ لِاُمَّتى كَنَهرٍ جارٍ عَلى بابِ أَحَدِكُم لَو كانَ فِى جَسَدِهِ دَرَنّ ثُمَّ اغتَسَلَ فِى ذلِكَ النَّهرِ خَمسَ مَرَاتٍ فِى اليَومِ أَكانَ يَبقى فِى جَسَدِهِ دَرَنُ فَكَذلِكَ وَاللهِ الصَّلواتُ الخَمسُ لِاُمَّتى“Ey Əli! Ümmətim üçün (gündəlik) beş namaz evinizin kənarından axan çayı xatırlayır. Elə təsəvvür edirsiniz ki, bədəni çirkli olan şəxs gündə beş dəfə həmin çayda yuyunsa, onun bədənində çirk qalarmı? Allaha and olsun, ümmətim üçün (gündəlik) beş namaz da belədir!” (“Biharul-ənvar”, c.82, səh.220.)

Könül oxşayan Hədislər 02.09.2026

Dörd bәdbәхtlik nişаnәsi

Peyğəmbəri-Əkrəm (s) buyurmuşdur:يَا عَلِيُّ، اَربَعُ خِصالٍ مِنَ الشَّقاوَةِ جُمُودُ العَينِ وَقَساوَةُ الْقَلبِ وَبُعدُ الاَمَلِ وَحُبُّ البَقاءِ“Еy Әli! Dörd şеy bәdbәхtlik nişаnәsidir: 1. göz yаşının qurumаsı; 2. qәlbin qәsаvәt bаğlаmаsı (daşlaşması); 3. аrzulаrın uzun-uzadı olması; 4. dünyаdа dаimi qаlmаq sevgisi. (“Mәn lа yәhzuruhul-fәqih”, c.4, sәh.360.)

Əqaid 01.09.2026

SƏMİMİ QƏLBDƏN TƏSLİM OLMAQ VƏ ONUN MƏRHƏLƏLƏRİ

İman və tövhidin bütün məqamlarının ilk mərhələsi Allah-Təalaya səmimi qəlbdən təslim olmaqdır. Təslim olmaq imanın zəruri məsələlərindən biridir. Bu məna Loğman surəsinin 22-ci ayəsində çox gözəl şəkildə bəyan edilmişdir:«Hər kim yaxşı əməl sahibi olub özünü səmimi qəlbdən Allaha təslim edərsə, o, artıq ən möhkəm ipdən – Qurandan və imandan yapışmış olur. Bütün işlərin axırı Allaha gəlib çıxacaqdır.»[1]Səmimi qəlblə Allaha təslim olmaq imanın mühüm məsələlərindəndir. Hər kim Allahın varlığına, Onun yeganə Yaradan və Pərvərişverən olduğuna, bütün nemətlərin Onun ixtiyarında olduğuna etiqad bəsləyərsə, onda Allah qarşısında razılıq və təvazökarlıq hissi yaranar.Allahdan razı olmaq və Onun qarşısında təvazökarlıq göstərmək səmimi qəlbdən təslim olmaq deməkdir.Məlumdur ki, insanın imanı nə qədər çox olarsa, onun mərifəti də bir o qədər artar və Allahı daha dərindən və əzəmətlə dərk edər. Bu hiss getdikcə o qədər güclənər ki, insan özünü Allaha kamil şəkildə və səmimi qəlbdən təslim edər. Artıq onun üçün mənlik və qürur qalmaz. Onun bütün hərəkət və sükutu, varlığı, qəlbi, əqidəsi, düşüncəsi, xəyalı və əməlləri Allah üçün olar.Qurani-Kərimin ifadəsi ilə desək, «və huvə möhsin» – yəni o, tam mənada yaxşı əməl sahibinə çevrilər.Belə insan bütün mərhələlərdə yaxşı əməl sahibi olmaqla və Allaha səmimi qəlbdən təslim olmaqla qəlb rahatlığı və əmin-amanlıq əldə edər. Həmişə Allahla ünsiyyətdə olar və onun əsas hədəf və məqsədi Allaha yaxınlaşmaqdan başqa bir şey olmaz.Quran belə kamil insanlar haqqında buyurur:«O kəslər ki, ayaq üstə olanda da, oturanda da, uzananda da Allahı xatırlayar, göylərin və yerin yaradılması haqqında düşünər və deyərlər: “Ey Rəbbimiz! Sən bunları boş yerə yaratmamısan! Sən pak və müqəddəssən! Bizi Cəhənnəm odunun əzabından qoru!”»[2]Belə insanların qəlbləri daim oyaq olar. Onlar öz Məhbubları olan Allahı və Onun yaratdıqlarını düşünər, yaradılışın hikmətləri üzərində təfəkkür edərlər.[1] Loğman surəsi, 22-ci ayə.[2] Ali-İmran surəsi, 191-ci ayə.

Həzrət Muhəmməd (s) 30.08.2026

VARLIQ ALƏMİNİN ƏN ŞƏRƏFLİSİ HƏZRƏT MUHƏMMƏD (S)

İslam Peyğəmbərinin adı Muhəmməd (s), məşhur künyəsi Əbülqasim, məşhur ləqəbləri Əhməd və Mustafa, bərəkətli ömrü isə 63 ildən ibarət olmuşdur. O həzrət “Amul-fil”in (fil ili) Rəbiül-əvvəl ayının 17-də, mübarək cümə günü dünyaya gəlmişdir. (Həmin il Allah-Taala Kəbə еvini uçurmağa gələn “fil səhabələri”ni “əbabil” quşları ilə məhv еtmişdir). Nəhayət, o həzrət bir yəhudi qadının vasitəsi ilə zəhərlənərək hicrətin 11-ci ili Səfər ayının 28-də dünyasını dəyişmişdir. Peyğəmbər (s) 25 yaşında olarkən, dinə böyük хidməti dəymiş və müsəlmanların boynunda haqqı olan həzrət Хədicə (s) ilə еvlənmiş və “amul-fil”in 40-cı ili, Rəcəb ayının 27-də gеcə ikən peyğəmbərliyə sеçilmişdir. O həzrət İslam dinini təbliğ etdiyi üçün 13 il Məkkədə dözülməz müsibətlərə məruz qalaraq Qürеyş kafirlərinin dinin inkişafının qarşısını aldıqları zaman Mədinə şəhərinə hicrət еtmişdir. Qеyd еtmək lazımdır ki, o həzrətin Mədinəyə hicrət еtdiyi gün İslam tariхinin başlanğıcı sayılır. Peyğəmbər (s) hicrətdən sonra, Mədinədə sakin olduğu 10 il ərzində İslam dinini kamil surətdə bəşəriyyətə çatdırmışdır. Tariхçilərin qeydlərinə əsasən, o həzrətin atası Abdullah ibn Əbdül-Müttəlib çoх alicənab bir şəхs olmuşdur. O, Peyğəmbər dünyaya gəlməmişdən öncə Şam şəhərindən qayıdarkən Mədinədə dünyasını dəyişmiş, ondan sonra Peyğəmbəri (s) babası Əbdül-Müttəlib öz öhdəsinə götürmüş və o da Peyğəmbərə (s) Həlimə Sədiyyə adlı bir qadını dayə tutmuşdur. Həlimənin fəzilətli bir qadın olduğunu dеmək üçün onun Peyğəmbər (s) kimi misilsiz bir şəхsiyyətə dayəlik еtdiyini bilmək kifayətdir. O, Peyğəmbərə altı il qulluq еtmişdir. Həzrət (s) hələ uşaq ikən anası ilə birlikdə Mədinəyə atasının qəbrini ziyarət еtməyə gеtmiş, Mədinədən qayıdarkən yolda anasını da əldən vеrmiş və Ümmü-Əymən adlı bir qadın onu gətirib Əbdül-Müttəlibə çatdırmışdır. Peyğəmbər (s) səkkiz yaşında olarkən babası Əbdül-Müttəlib də dünyasını dəyişmiş və bu hadisədən sonra onu əmisi Əbu Talib və onun həyat yoldaşı Fatimə binti Əsəd öz öhdələrinə götürmüşlər. İSLAM PEYĞƏMBƏRİNİN (S) DÜNYAYA GƏLDİYİ ZAMAN BAŞ VЕRMİŞ MÖCÜZƏLƏR Tariхə görə, İslam Peyğəmbərinin (s) dünyaya gəldiyi gün dünyada böyük dəyişikliklər və möcüzələr baş vеrmişdir. O cümlədən: Kəsra sarayının tavanı sınmış, onun yağış suyu üçün nəzərdə tutulan su boru və novları uçulmuş; Savə gölü qurumuş; min illik fars atəşgahı sönmüş; həmin gün padşahların qəlbinə vəlvələ düşmüş; bütlər bir-birinin üzərinə qalanmış; bütün sеhrbazların sеhrləri təsirsiz olmuş; “La ilahə illəllah” (Allahdan başqa tanrı yoxdur) sədası dünyaya yayılmışdır. İSLAM PEYĞƏMBƏRİNİN LƏQƏBLƏRİ (S) İslam Peyğəmbərinin (s) bir çoх ləqəbləri olmuşdur ki, o ləqəblərdən bir neçəsi haqda qısa izah vеririk: 1. O həzrətin ləqəblərindən biri “Əhməd”dir. Müqəddəs Qurana əsasən, İslam Peyğəmbəri (s) müqəddəs İncildə də bu ləqəblə yad edilmişdir: “Onu da хatırla ki, bir vaхt Məryəm oğlu İsa bеlə dеmişdi: “Еy İsrail oğulları! Həqiqətən, mən özümdən qabaq nazil olmuş Tövratı təsdiq еdən və məndən sonra gələcək Əhməd adlı peyğəmbərlə (sizə) müjdə vеrən Allahın еlçisiyəm.” (“Sәf” surəsi, ayə 6.) Əhməd sözünün mənası çox tərif və sitayiş еdilən dеməkdir və İslam Peyğəmbəri (s) Allah-Taala tərəfindən çoх böyük adla tərənnüm və sitayiş еdildiyinə görə bu ada layiq görülmüşdür. 2. O həzrətin ləqəblərindən biri də “Məhmud”dur. Məhmud ləqəbinin səbəbi onun tərifəlayiq xüsusiyyətlərə malik olmasıdır. Müqəddəs Qurani-Kərimdə buyurulur: “Doğrudan da, sən böyük əхlaq sahibisən!” (“Qәlәm” surəsi, ayə 4.) 3. O həzrətin ləqəblərindən biri də “Ummi”dir (təhsil almayan şəхs). Müqəddəs Qurani-Kərimdə buyurulur: “(Ya Rəsulum!) Sən bundan (bu Qurandan) əvvəl nə bir kitab oхumusan, nə də onu əlinlə yazmısan. Əgər bеlə olsaydı, onda batilə uyanlar (onun barəsində) şəkk-şübhəyə düşərdilər (“Onu hardansa oхuyub öyrənmişdir!” – dеyərdilər).” (“Әnkәbut” surəsi, ayə 48.) Bu, Peyğəmbərin (s) ən böyük möcüzələrindən biridir. Oхuyub-yazmağı bacarmayan bir şəхsin bütün insani еlmlərə şamil olan bir kitab gətirməsi möcüzə dеyilmi?! 4. O həzrətin ləqəblərindən biri də “Rəhmət”dir. Bu ləqəb də Qurani-Kərimdən götürülmüşdür: “Səni də (еy Mühəmməd,) aləmlərə ancaq rəhmət olaraq göndərdik!” (“Әnbiyа” surəsi, ayə 107.) Başqa bir ayədə buyurulur: “Sizə özünüzdən bir peyğəmbər gəldi ki, sizin əziyyətə, məşəqqətə düşməyiniz ona ağırdır, o (sizin iman gətirməyinizi) çoх istəyir, möminlərə şəfqətli və mərhəmətlidir!” (“Tövbә” surəsi, ayə 128.) 5. O həzrətin ləqəblərindən biri də “Əmin”dir. Peyğəmbər hələ peyğəmbərliyə sеçilməmiş ərəblər o həzrəti bu ləqəblə çağırırdılar. Tariхçilərə görə, Həzrət (s) hələ peyğəmbərliyə sеçilməzdən əvvəl yüksək əхlaqa malik idi. Onun iffətli, sədaqətli, acizlərə yardımçı olması və хüsusilə əmanətdarlığı ərəblərin arasında məşhur idi. Allah-Taala tərəfindən insanları dinə aşkar şəkildə dəvət əmri gələrkən Peyğəmbər (s) Qürеyşin başçılarını bir yеrə yığıb onları İslama dəvət etdi. Həmin gün Peyğəmbərin (s) onlardan soruşduğu ilk sual bu idi: “Mən sizin aranızda nеcə tanınmışam?” Onlar hamısı dеdilər: “Biz səni sədaqətli və əmanətdar tanıyırıq.” 6. O həzrətin Qurandan götürülmüş ləqəblərindən biri də Əbdüllahdır (Allah bəndəsi): “Bəzi ayələrimizi göstərmək üçün Öz bəndəsini bir gеcə Məscidül-Həramdan ətrafını mübarək еtdiyimiz Məscidül-Əqsaya aparan Allah pak və müqəddəsdir. O doğrudan da, еşidən və biləndir.” (“İsrа” surəsi, ayə 1.) Bu ləqəb Həzrətin ən gözəl ləqəblərindən biri kimi qеyd olunur. Məhz bu səbəbdən də, “təşəhhüd”də bəndəlik məqamı risalət məqamından qabaq qеyd еdilir. 7. O həzrətin ləqəblərindən biri də “Mustafa”dır. Bu ləqəb sеçilmiş mənasını ifadə еdir və varlıq aləmində İslam Peyğəmbəri (s) Allah-Taala tərəfindən ən fəzilətli şəхs sеçilmişdir. Niyə də sеçilməsin? Məgər o, ən yüksək səciyyələrə malik dеyilmi?! Məgər o, bütün kamal sifətlərini özündə cəmləşdirməmişdir?! Hеç kim mərhəmət, ülfət və mеhribanlıqda ona tay ola bilməz. O həzrətin ləqəblərinin çoхluğuna baxmayaraq, bunları qеyd еtməklə kifayətlənirik.Sənəma, sənin kamalın bələğəl-üla dеyilmi?Sənəma, sənin camalın kəşəfəd-düca dеyilmi? 8. İslam Peyğəmbərinin (s) ləqəblərindən biri də “Хatəmül-Ənbiya”dır (peyğəmbərlərin sonuncusu). “Хatəm” və “хatim” sözləri məna baхımından еyni məfhumu ifadə еdir və hər iki söz bir şеyin tamamlanması və sona çatmasını bildirir. Ərəblər üzüyə “хatəm” dеyirdilər; çünki kеçmişdə məktubu yazdıqdan sonra üzüyün qaşı ilə möhürlənir, yəni məktub üzük vasitəsi ilə sona yеtirilirdi. İslam Peyğəmbərinin (s) “хatəm”liyi də müsəlmanlar arasında və İslam dinində ən aşkar və zəruri məsələlərdəndir. Bunu hər bir müsəlman bilir ki, o həzrət son peyğəmbərdir: “Qiyamət gününə kimi Mühəmmədin halal buyurduqları halal, haram buyurduqları da haram qalacaqdır.”

Könül oxşayan Hədislər 30.08.2026

Ey Əli, üç əməl gözəl xasiyyətlərdəndir

Peyğəmbəri-Əkrəm (s) imam Əmirəlmöminin Əliyə (ə) vəsiyyətində buyurmuşdur:يا عَلِىُّ، ثَلاثٌ مِنْ مَكارِمِ الْأَخْلاقِ: تُعْطِى مَنْ حَرَمَكَ، وَ تَصِلُ مَنْ قَطَعَكَ، وَ تَعْفُو عَمَّنْ ظَلَمَكَ“Ey Əli, üç əməl gözəl xasiyyətlərdəndir: səni məhrum edənə yaxşılıq etmək, səninlə əlaqəsini kəsənlə əlaqə yaratmaq və sənə haqsızlıq edəni bağışlamaq!” (“Əl-xisal”, Şeyx Səduq, səh.125.)Qeyd etdiklərimiz Peyğəmbərin (s) öz ümmətinə əxlaqlarını zinətləndirib gözəlləşdirmək, üstün sifətlərə malik olmaqla dünyanın başqa millətlərinə nümunə olmaq üçün buyurduğu bəzi hədislər idi.O həzrət həm də müsəlmanları öz aralarında düşmənçilik doğurub pis münasibət yaradan və bir-biri ilə əlaqələrini kəsməyə səbəb olan nalayiq xasiyyətlərdən çəkindirmişdir.

Könül oxşayan Hədislər 30.08.2026

“Ey Əli, sizin içinizdə əxlaqı mənim əxlaqıma daha çox oxşayan insan haqqında xəbər verimmi?”

 Peyğəmbəri-Əkrəm (s) öz vəsisi, elm şəhərinin qapısı olan imam Əmirəlmöminin Əliyə (ə) belə buyurmuşdur:يا عَلِىُّ، أَلا اُخْبِرُكُمْ بِأَشْبَهِكُمْ بِى خُلُقاً؟“Ey Əli, sizin içinizdə əxlaqı mənim əxlaqıma daha çox oxşayan insan haqqında xəbər verimmi?”İmam Əli (ə) buyurdu: “Bəli, ya Rəsuləllah (s)!”Həzrət (s) buyurdu:أحسنكُم خُلقاً ، وأعظمُكم حلماً ، وأبرُّكم بقرابتِه ، وأشدُّكم من نفسِه إنصافاً.“Ən gözəl əxlaqı və ən böyük həlimliyi olanınız, yaxınlarına ən çox yaxşılıq edəniniz və insaf baxımından daha çox öz nəfsinə qarşı çıxanınızdır.” (“Mən la yəhzuruhul-fəqih”, 2-ci cild, səh.340.)Doğrudan da, gözəl xasiyyət ən üstün sifətlərdəndir. Kimdə bu sifət və həlimlik olsa, deməli, o, Peyğəmbərə (s) oxşamışdır.

İmam Cəfər Sadiq (ə) 30.08.2026

İMAM SADİQİN (Ə) HƏYATINA QISA BİR BAXIŞ

İMAM SADİQİN (Ə) HƏYATI İmam Sadiq (ə) 83-cü hicri-qəməri ilinin Rəbiül-əvvəl ayının on yeddisi Mədinə şəhərində dünyaya göz açmış və 148-ci hicri ilində, altmış beş yaşında ikən Mənsur Dəvaniqinin xilafəti dövründə şəhadətə yetmişdir. Müqəddəs məzarı “Bəqi” qəbiristanlığında atası imam Baqirin (ə) məzarının kənarındadır. O həzrətin anası Qasim ibn Məhəmməd ibn Əbu Bəkrin qızı Fərvədir. İmam Baqir (ə) Mədinədə yaşasa da, oğlu imam Sadiq (ə) şiələrin çoxu İraqda olduğundan və ya başqa səbəblərə görə, bir müddət İraqda yaşamışdır. O həzrətin dövründə hökumət Əməvilərin əlindən çıxıb Abbasilərin əlinə keçdi. İMAM SADİQİN (Ə) MÜASİRİ OLMUŞ XƏLİFƏLƏR İmam Sadiq (ə) hicrətin 114-cü ilində Əməvilərin hakimiyyəti dövründə imamətə çatmış, hicrətin 132-ci ilində Əməvilər hakimiyyətinə son qoyulmuş və Abbasilər sülaləsi hakimiyyəti ələ keçirmişdir. O həzrət aşağıda adıçəkilən Əməvi xəlifələrinin müasiri olmuşdur: Hişam ibn Əbdülməlik (105-125 h.q.); Vəlid ibn Yezid ibn Əbdülməlik (125-126 h.q.); Yezid ibn Vəlid ibn Əbdülməlik (126 h.q.); İbrahim ibn Vəlid ibn Əbdülməlik (hicrətin 126-cı ilinin yetmiş gününü); Mərvan ibn Məhəmməd (Mərvani-Himar) (126-132 h.q.). Abbasilərindən isə iki xəlifənin müasiri olmuşdur; Abdullah ibn Məhəmməd Səffah (132-137 h.q.) və Mənsur Dəvaniqi (137-158 h.q.). İMAM SADİQİN (Ə) ƏXLAQİ VƏ ELMİ ŞƏXSİYYƏTİ Şiə etiqadına əsasən, o həzrət Allah tərəfindən imamət məqamına təyin edilmişdir. Əbu Hənifə, Malik ibn Ənəs və bir qrup digər böyük ravilər imam Sadiqi (ə) öz ustad və müəllimlərindən biri olaraq qəbul etmiş və tanıtdırmışlar. Malik ibn Ənəs imam Sadiqin (ə) hüzurunda uzun müddət şagirdlik edən və dərs oxuyanlardan biri kimi, o həzrətin şəxsiyyəti haqqında belə söyləyir: “Bir müddət idi ki, Cəfər Sadiqin (ə) hüzuruna gedirdim. O həzrət zarafatcıl idi və dodaqlarında daim təbəssüm görünürdü. Onun hüzurunda Rəsulullahın (s) adı çəkildikdə, rəngi dəyişərdi. O həzrətin evinə gedib-gəldiyim müddətdə onu həmişə namazqılan, oructutan və Quran oxumaqla məşğul olan halda görürdüm. O, bütün vücudu ilə Allah qorxusunu hiss edən, təqvalı və zahid alimlərdən idi...” (“Ət-təvəssul”, İbn Teymiyyə, s52.)Tarixi mənbələrdə imam Sadiqin (ə) hüzurunda elm öyrənən və hədis dinləyən kəslərin sayı dörd min nəfər qeyd edilmişdir.Əbu Hənifə imam Sadiq (ə) haqda belə deyirdi: “Mən fəqihlikdə Cəfər ibn Mühəmməddən (ə) daha üstün bir şəxs görmədim. Şübhəsiz, o, İslam ümmətində hər kəsdən daha çox biliyə malikdir.” (“Əl-məscidul-məsanid”, Əhməd Xarəzmi, c.1, s.222.)Məşhur tarixçilərdən olan İbn Xülləkan o həzrət haqda belə yazır: “O, imamiyyə şiələrinin on iki imamından biri, Rəsulullahın (s) Əhli-beytinin böyüklərindəndir və doğru danışan olduğu üçün “Sadiq” ləqəbi ilə məşhurdur.” (“Vəfəyatul-əyan”, c.8, s.105.)İmam Sadiqdən (ə) yalnız “fiqh”lə əlaqədar hədislər deyil, təfsir, kəlam və əxlaq elmi haqqında da qiymətli hədislər əlimizə gəlib çatmışdır.

İmam Cəfər Sadiq (ə) 30.08.2026

Dörd şeydən qorxub, dörd kəlməyə sığınmayan şəxsə təəccüb edirəm

İmam Sadiq (ə) buyurmuşdur: “Dörd şeydən qorxub, dörd kəlməyə sığınmayan şəxsə təəccüb edirəm:1. Qorxu içində yaşayan, amma“حَسْبُنَا اللّهُ وَنِعْمَ الْوَكِيلُ –Həsbunəllah və ne`məl-vəkil” (Allah bizə kifayətdir və O, nə gözəl vəkildir!) – zikrinə sığınmayan şəxsə təəccüb edirəm! Bir halda ki, Allah-Taala həmin zikrin davamında belə buyurmuşdur: “Sonra da (cihada gedənlər, şeytani vəsvəsələrə uymayanlar və “camaat sizə qarşı qüvvə toplamışdır, onlardan qorxun!” – deyənlərin müqabilində imanlarını daha da artırıb bu zikrə sığınanlar) Allahın neməti və lütfü sayəsində özlərinə heç bir əziyyət toxunmadan geri döndülər və Allahın razılığını qazanmış oldular...” (“Ali-İmran”/173-174.)2. Qəm-qüssə içində olan, amma“لَا إِلَهَ إِلَّا أَنتَ سُبْحَانَكَ إِنِّي كُنتُ مِنَ الظَّالِمِينَ –Lə iləhə illə əntə, subhanəkə, inni kuntu minəz-zalimin” ((Pərvərdigara!) Səndən başqa məbud yoxdur. Sən paksan, müqəddəssən! Mən isə, həqiqətən, zalımlardan olmuşam!) – zikrinə sığınmayan şəxsə təəccüb edirəm! Çünki Allah-Taala bu zikrin davamında belə buyurmuşdur: “Biz onun (Yunisin) duasını (bu zikrə sığındığı üçün) qəbul etdik və onu qəmdən qurtardıq. Biz möminlərə belə nicat veririk!” (“Ənbiya”/87-88.)3. Məkr və hiyləyə məruz qalan, amma“أُفَوِّضُ أَمْرِي إِلَى اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ بَصِيرٌ بِالْعِبَادِ –Ufəvvizu əmri iləllah, innəllahə bəsirun bil-ibad” (Mən öz işimi Allaha həvalə edirəm. Həqiqətən, Allah bəndələrini görəndir!) – zikrinə sığınmayan şəxsə təəccüb edirəm! Çünki Allah-Taala həmin zikrin davamında belə buyurmuşdur: “Beləliklə, Allah onu (Musanı həmin zikri dilinə cari etdiyi üçün) onların (Firon əhlinin) qurduğu hiylələrin şərindən qorudu...” (“Qafir”/44-45.)4. Dünya və dünyanın gözəlliklərini istəyən, amma“مَا شَاء اللَّهُ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ –Maşaəllah, la quvvətə illa billah” (“Allah hər nə istəsə (o olacaqdır); güc və qüvvət yalnız Allaha məxsusdur!) – zikrinə sığınmayan şəxsə təəccüb edirəm! Çünki Allah-Taala həmin zikrin davamında belə buyurmuşdur: “(Yoxsul bir şəxs varlı bir şəxsə xitabən buyurdu:) Əgər məni mal və övlad baxımından özündən aşağı görürsənsə, ola bilsin ki, Rəbbim mənə sənin bağından daha yaxşısını versin...” (“Kəhf”/39-40.)(“Əl-əmali”, Şeyx Səduq, səh.6; “Biharul-ənvar”, c.90, səh.184-185.)

Dua 30.08.2026

Peyğəmbəri-Əkrəmin (s) uzaqdan ziyarəti (oxunuşu və tərcüməsi)

Əllamə Məclisi “Zadul-məad” kitabında yazır ki, Şeyx Müfid, Şeyx Şəhid və Seyid ibn Tavusun qeydlərinə əsasən, Peyğəmbəri-Əkrəmi (s) Mədinədən başqa yerlərdən (uzaqdan) ziyarət etmək istəsən, qüsl etdikdən sonra diqqətini o Həzrətə yönəlt və de:أَشْهَدُ أَنْ لا إِلَهَ إِلا اللَّهُ وَحْدَهُ لا شَرِيكَ لَهُ وَ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدا عَبْدُهُ وَ رَسُولُهُ وَ أَنَّهُ سَيِّدُ الْأَوَّلِينَ وَ الْآخِرِينَ وَ أَنَّهُ سَيِّدُ الْأَنْبِيَاءِ وَ الْمُرْسَلِينَ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَيْهِ وَ عَلَى أَهْلِ بَيْتِهِ الْأَئِمَّةِ الطَّيِّبِينَOxunuşu:Əşhədu ən-la ilahə illəllah, vəhdəhu la şərikə ləh, və əşhədu ənnə Muhəmmədən əbduhu və rəsuluh, və ənnəhu səyyidul əvvəlinə vəl axirin, və ənnəhu səyyidul ənbiyai vəl mursəlin, Əllahummə səlli ələyhi və əla əhli bəytihil əimmətit təyyibin.Tərcüməsi:Şəhadət verirəm ki, Allahdan başqa heç bir tanrı yoxdur. O təkdir və Onun şəriki yoxdur. Şəhadət verirəm ki, Məhəmməd Onun bəndəsi və rəsuludur. Həqiqətən, o, əvvəldə və axırdakıların, peyğəmbərlər və elçilərin sərvəridir. İlahi, ona və onun Əhli-beytindən olan pak-pakizə imamlara salam yetir!Sonra de:السَّلامُ عَلَيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ السَّلامُ عَلَيْكَ يَا خَلِيلَ اللَّهِ السَّلامُ عَلَيْكَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ السَّلامُ عَلَيْكَ يَا صَفِيَّ اللَّهِ السَّلامُ عَلَيْكَ يَا رَحْمَةَ اللَّهِ السَّلامُ عَلَيْكَ يَا خِيَرَةَ اللَّهِ السَّلامُ عَلَيْكَ يَا حَبِيبَ اللَّهِ السَّلامُ عَلَيْكَ يَا نَجِيبَ اللَّهِ السَّلامُ عَلَيْكَ يَا خَاتَمَ النَّبِيِّينَ السَّلامُ عَلَيْكَ يَا سَيِّدَ الْمُرْسَلِينَ السَّلامُ عَلَيْكَ يَا قَائِما بِالْقِسْطِ السَّلامُ عَلَيْكَ يَا فَاتِحَ الْخَيْرِ السَّلامُ عَلَيْكَ يَا مَعْدِنَ الْوَحْيِ وَ التَّنْزِيلِ السَّلامُ عَلَيْكَ يَا مُبَلِّغا عَنِ اللَّهِ السَّلامُ عَلَيْكَ أَيُّهَا السِّرَاجُ الْمُنِيرُ السَّلامُ عَلَيْكَ يَا مُبَشِّرُ [السَّلامُ عَلَيْكَ يَا نَذِيرُ] السَّلامُ عَلَيْكَ يَا مُنْذِرُ السَّلامُ عَلَيْكَ يَا نُورَ اللَّهِ الَّذِي يُسْتَضَاءُ بِهِ السَّلامُ عَلَيْكَ وَ عَلَى أَهْلِ بَيْتِكَ الطَّيِّبِينَ الطَّاهِرِينَ الْهَادِينَ الْمَهْدِيِّينَ السَّلامُ عَلَيْكَ وَ عَلَى جَدِّكَ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ وَ عَلَى أَبِيكَ عَبْدِ اللَّهِ السَّلامُ عَلَى أُمِّكَ آمِنَةَ بِنْتِ وَهْبٍ السَّلامُ عَلَى عَمِّكَ حَمْزَةَ سَيِّدِ الشُّهَدَاءِ السَّلامُ عَلَى عَمِّكَ الْعَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ السَّلامُ عَلَى عَمِّكَ وَ كَفِيلِكَ أَبِي طَالِبٍ السَّلامُ عَلَى ابْنِ عَمِّكَ جَعْفَرٍ الطَّيَّارِ فِي جِنَانِ الْخُلْدِ السَّلامُ عَلَيْكَ يَا مُحَمَّدُ السَّلامُ عَلَيْكَ يَا أَحْمَدُ السَّلامُ عَلَيْكَ يَا حُجَّةَ اللَّهِ عَلَى الْأَوَّلِينَ وَ الْآخِرِينَ وَ السَّابِقَ إِلَى طَاعَةِ رَبِّ الْعَالَمِينَ وَ الْمُهَيْمِنَ عَلَى رُسُلِهِ وَ الْخَاتِمَ لِأَنْبِيَائِهِ وَ الشَّاهِدَ عَلَى خَلْقِهِ وَ الشَّفِيعَ إِلَيْهِ وَ الْمَكِينَ لَدَيْهِ وَ الْمُطَاعَ فِي مَلَكُوتِهِ الْأَحْمَدَ مِنَ الْأَوْصَافِ الْمُحَمَّدَ لِسَائِرِ الْأَشْرَافِ الْكَرِيمَ عِنْدَ الرَّبِّ وَ الْمُكَلَّمَ مِنْ وَرَاءِ الْحُجُبِ الْفَائِزَ بِالسِّبَاقِ وَ الْفَائِتَ عَنِ اللِّحَاقِ تَسْلِيمَ عَارِفٍ بِحَقِّكَ مُعْتَرِفٍ بِالتَّقْصِيرِ فِي قِيَامِهِ بِوَاجِبِكَ غَيْرِ مُنْكِرٍ مَا انْتَهَى إِلَيْهِ مِنْ فَضْلِكَ مُوقِنٍ بِالْمَزِيدَاتِ مِنْ رَبِّكَ مُؤْمِنٍ بِالْكِتَابِ الْمُنْزَلِ عَلَيْكَ مُحَلِّلٍ حَلالَكَ مُحَرِّمٍ حَرَامَكَ أَشْهَدُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَعَ كُلِّ شَاهِدٍ وَ أَتَحَمَّلُهَا عَنْ كُلِّ جَاحِدٍ أَنَّكَ قَدْ بَلَّغْتَ رِسَالاتِ رَبِّكَ وَ نَصَحْتَ لِأُمَّتِكَ وَ جَاهَدْتَ فِي سَبِيلِ رَبِّكَ وَ صَدَعْتَ بِأَمْرِهِ وَ احْتَمَلْتَ الْأَذَى فِي جَنْبِهِ وَ دَعَوْتَ إِلَى سَبِيلِهِ بِالْحِكْمَةِ وَ الْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ الْجَمِيلَةِ وَ أَدَّيْتَ الْحَقَّ الَّذِي كَانَ عَلَيْكَ وَ أَنَّكَ قَدْ رَؤُفْتَ بِالْمُؤْمِنِينَ وَ غَلُظْتَ عَلَى الْكَافِرِينَ وَ عَبَدْتَ اللَّهَ مُخْلِصا حَتَّى أَتَاكَ الْيَقِينُ فَبَلَغَ اللَّهُ بِكَ أَشْرَفَ مَحَلِّ الْمُكَرَّمِينَ وَ أَعْلَى مَنَازِلِ الْمُقَرَّبِينَ وَ أَرْفَعَ دَرَجَاتِ الْمُرْسَلِينَ حَيْثُ لا يَلْحَقُكَ لاحِقٌ وَ لا يَفُوقُكَ فَائِقٌ وَ لا يَسْبِقُكَ سَابِقٌ وَ لا يَطْمَعُ فِي إِدْرَاكِكَ طَامِعٌ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي اسْتَنْقَذَنَا بِكَ مِنَ الْهَلَكَةِ وَ هَدَانَا بِكَ مِنَ الضَّلالَةِ وَ نَوَّرَنَا بِكَ مِنَ الظُّلْمَةِ فَجَزَاكَ اللَّهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مِنْ مَبْعُوثٍ أَفْضَلَ مَا جَازَى [جَزَى‏] نَبِيّا عَنْ أُمَّتِهِ وَ رَسُولا عَمَّنْ أُرْسِلَ إِلَيْهِ بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي يَا رَسُولَ اللَّهِ زُرْتُكَ عَارِفا بِحَقِّكَ مُقِرّا بِفَضْلِكَ مُسْتَبْصِرا بِضَلالَةِ مَنْ خَالَفَكَ وَ خَالَفَ أَهْلَ بَيْتِكَ عَارِفا بِالْهُدَى الَّذِي أَنْتَ عَلَيْهِ بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي وَ نَفْسِي وَ أَهْلِي وَ مَالِي وَ وَلَدِي أَنَا أُصَلِّي عَلَيْكَ كَمَا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْكَ وَ صَلَّى عَلَيْكَ مَلائِكَتُهُ وَ أَنْبِيَاؤُهُ وَ رُسُلُهُ صَلاةً مُتَتَابِعَةً وَافِرَةً مُتَوَاصِلَةً لا انْقِطَاعَ لَهَا وَ لا أَمَدَ وَ لا أَجَلَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْكَ وَ عَلَى أَهْلِ بَيْتِكَ الطَّيِّبِينَ الطَّاهِرِينَ كَمَا أَنْتُمْ أَهْلُهُOxunuşu:Əssəlamu ələykə ya rəsuləllah, əssəlamu ələykə ya xəliləllah, əssəlamu ələykə ya nəbiyyəllah, əssəlamu ələykə ya səfiyyəllah, əssəlamu ələykə ya rəhmətəllah, əssəlamu ələykə ya xiyərətəllah, əssəlamu ələykə ya həbibəllah, əssəlamu ələykə ya nəcibəllah, əssəlamu ələykə ya xatəmən nəbiyyin, əssəlamu ələykə ya səyyidəl mursəlin, əssəlamu ələykə ya qaimən bil qist, əssəlamu ələykə ya fatihəl xəyr, əssəlamu ələykə ya mə`dinəl vəhyi vət tənzil, əssəlamu ələykə ya mubəlliğən ənillah, əssəlamu ələykə əyyuhəs siracul munir, əssəlamu ələykə ya mubəşşir, (əssəlamu ələykə ya nəzir,) əssəlamu ələykə ya munzir, əssəlamu ələykə ya nurəllahilləzi yustəzau bih, əssəlamu ələykə və əla əhli bəytikət təyyibinət tahirinəl hadinəl məhdiyyin, əssəlamu ələykə və əla cəddikə Əbdil Muttəlibi və əla əbikə Əbdillah, əssəlamu əla ummikə Aminətə binti Vəhb, əssəlamu əla əmmikə Həmzətə səyyidəş şuhəda, əssəlamu əla əmmikəl Əbbasibni Əbdil Muttəlib, əssəlamu əla əmmikə və kəfilikə Əbi Talib, əssəlamu əla ibni əmmikə Cə`fərinit-Təyyari fi cinanil xuld, əssəlamu ələykə ya Muhəmməd, əssəlamu ələykə ya Əhməd, əssəlamu ələykə ya huccətəllahi ələl əvvəlinə vəl axirin, vəs sabiqə ila taəti rəbbil aləmin, vəl muhəyminə əla rusulihi vəl xatimə liənbiyaih, vəş şahidə əla xəlqihi vəş şəfiə iləyhi vəl məkinə lədəyh, vəl mutaə fi mələkutihil əhmədə minəl əvsafil Muhəmməd, lisairil əşrafil kərimə indər rəbb, vəl mukəlləmə min vərail hucubil faizə bis sibaq, vəl faitə ənil lihaq, təslimə arifin bihəqqikə mu`tərifin bit təqsiri fi qiyamihi bivacibik, ğəyri munkirin məntəha iləyhi min fəzlik, muqinin bil məzidati min rəbbik, mu`minin bil kitabil munzəli ələykə muhəllilin həlaləkə muhərrimin həramək, əşhədu ya rəsuləllahi məə kulli şahid, və ətəhəmməluha ən kulli cahid, ənnəkə qəd bəlləğtə risalati rəbbik, və nəsəhtə liummətimkə və cahədtə fi səbili rəbbik, və sədə`tə biəmrihi vəhtəməltəl əza fi cənbih, və dəəvtə ila səbilihi bil hikməti vəl məv`izətil həsənətil cəmiləh, və əddəytəl həqqəlləzi kanə ələykə və ənnəkə qəd rəuftə bil mu`minin, və ğəluztə ələl kafirin, və əbədtəllahə muxlisən hətta ətakəl yəqin, fəbələğəllahu bikə əşrəfə məhəllil mukərrəmin, və ə`la mənazilil muqərrəbin, və ərfəə dərəcatil mursəlin, həysu la yəlhəqukə lahiq, və la yəfuqukə faiqun və la yəsbiqukə sabiq, və la yətməu fi idrakikə tami`, əlhəmdu lillahilləzistənqəzəna bikə minəl hələkəti və hədana bikə minəz zəlaləh, və nəvvərəna bikə minəz zulməh, fəcəzakəllahu ya rəsuləllahi min məb`usin əfzələ ma caza (cəza), nəbiyyən ən ummətihi və rəsulən əmmən ursilə iləyhi biəbi əntə və ummi, ya rəsuləllahi zurtukə arifən bihəqqik, muqirrən bifəzlikə mustəbsirən bizəlaləti mən xaləfəkə və xaləfə əhli bəytik, arifən bil hudəlləzi əntə ələyh, biəbi əntə və ummi və nəfsi və əhli və mali və vələdi, əna usəlli ələykə kəma səlləllahu ələyk, və səlla ələykə məlaikətəhu və ənbiyauhu və rusuluh, səlatən mutətabiətən vafirətən mutəvasiləh, lənqitaə ləha və la əmədə və la əcəl, səlləllahu ələykə və əla əhli bəytikət təyyibinət tahirinə kəma əntum əhluh.Tərcüməsi:Salam olsun sənə, ey Allahın Rəsulu! Salam olsun sənə, ey Allahın dostu! Salam olsun sənə, ey Allahın Peyğəmbəri! Salam olsun sənə, ey Allahın seçdiyi (xalis bəndəsi)! Salam olsun sənə, ey Allahın rəhməti! Salam olsun sənə, ey Allahın ixtiyar etdiyi! Salam olsun sənə, ey Allahın həbibi! Salam olsun sənə, ey Allahın şərafətli bəndəsi! Salam olsun sənə, ey peyğəmbərlərin sonuncusu! Salam olsun sənə, ey elçilərin sərvəri! Salam olsun sənə, ey ədalət uğrunda qiyam edən! Salam olsun sənə, ey xeyir və səadət fatehi! Salam olsun sənə, ey vəhy və “tənzil” mədəni (mələklərin nazil olduğu yer)! Salam olsun sənə, ey Allah tərəfindən (Onun hökmlərini) təbliğ edən! Salam olsun sənə, ey işıqlı çıraq! Salam olsun sənə, ey insanları (cənnətlə) müjdələyən! Salam olsun sənə, ey insanları (ilahi əzabdan) qorxudan! Salam olsun sənə, ey ümməti qorxudan! Salam olsun sənə, ey Allahın nuru; elə bir nur ki, insanlar onun vasitəsilə aydınlığa (elm və imana) çatırlar! Salam olsun sənə və sənin pak-pakizə, hidayət edən və hidayət olunmuş Əhli-beytinə! Salam olsun sənə, sənin cəddin Əbdül-Müttəlibə, atan Abdullaha və anan Vəhəbin qızı Aminəyə! Salam olsun əmin şəhidlərin sərvəri Həmzəyə! Salam olsun əmin oğlu Əbdül-Müttəlibin oğlu Abbasa! Salam olsun əmin və səni boya-başa çatdıran Əbu Talibə! Salam olsun əbədi behiştdə uçan əmin oğlu Cəfər Təyyara! Salam olsun sənə, ey Məhəmməd! Salam olsun sənə, ey Əhməd! Salam olsun sənə, ey Allahın birinci və sonuncu məxluqatı üzərindəki höccəti! Sən aləmlərin Rəbbinə itaət etməkdə hamını ötüb-keçdin, Onun peyğəmbərlərinin sonuncusu, bəndələrinə şahid və şəfaətçi oldun, Rəbbin dərgahında yüksək məqam sahibi, yüksək aləmdə mələklərin itaət etdiyi, bəyənilmiş xislətlərə, digər şərafət və kəramətlərə sahib oldun. Ey pərdələr arxasından Allahla həmsöhbət olan, sənin üçün qələbə vardır və başqalarının köməyindən ehtiyacsızsan. Mən sənin haqqını tanıyır və sənə təsliməm. Etiraf edirəm ki, sənin haqqını layiqincə yerinə yetirmədim, hər fəzilət və kamalın axırı olan fəzilətlərini inkar etmirəm. Əminəm ki, Allah sənə çoxlu inayətlər edib. Sənə nazil olmuş kitaba imanım var. Halalını halal və haramını haram bilirəm. Ey Allahın Rəsulu, mən və bütün şahidlər şəhadət veririk ki, sən əcəlin çatan vaxta qədər ilahi risaləti tamamilə xalqa çatdırıb, xeyirxahlıq göstərdin, Allah yolunda cihad etdin, Onun əmrlərini uca səslə xalqa çatdırdın. Bu yolda qarşılaşdığın əzab-əziyyətlərə sinə gərdin, ümməti Allah yoluna hikmət və gözəl öyüdlərlə dəvət etdin, boynunda olan haqqı layiqincə yerinə yetirdin. Həqiqətən də, sən möminlərə qarşı mehriban, kafirlərə qarşı isə qəzəbli idin. Allaha ixlasla ibadət etdin. Bu zaman Allah-Tala səni kəramət sahiblərinin ən yüksək məqamına, Onun dərgahına yaxın olanların böyük mənzillərinə və elçilərin ən yüksək dərəcələrinə çatdırdı ki, bundan sonra daha heç kim sənin məqamına çata bilməyəcək, heç kim sənin yüksək məqamından yuxarı qalxmayacaq, heç kim səndən qabağa keçə bilməyəcək və sənin idrak rütbənə çatmaqda tamah etməyəcək. Həmd olsun Allaha ki, bizi sənin vasitənlə həlakətdən xilas etdi, zəlalətdən doğru yola yönəltdi və zülmətdən aydınlığa çıxartdı. Ey Rəsulullah, səni peyğəmbərliyə seçən Allah səni hər bir peyğəmbərin öz ümmətinin tərbiyəsi ilə məşğul olduğu və rəsul göndərildiyi işi layiqincə yerinə yetirdiyi üçün Allahdan aldığı mükafatların ən yaxşısı ilə mükafatlandırsın. Atam-anam sənə fəda olsun, ey Allahın Rəsulu! Səni, haqqını tanıyıb fəzilətlərini etiraf etdiyim, sənə və Əhli-beytinlə müxalifətçilik edənlərin zəlalətini gördüyü və sənin insanlara hidayətçi olduğunu tanıdığım halda ziyarət etdim. Atam, anam, ailəm, malım və övladlarım sənə fəda olsun! Allah-Tala və mələklər, Onun peyğəmbər və elçiləri sənə salam göndərdiyi kimi, mən də sənə ardıcıl, arası kəsilmədən, vaxtsız və məhdud vaxtı olmayan bir salam göndərirəm. Allahın salamı olsun sənə və sənin pak-pakizə Əhli-beytinə! Necə ki, siz ona (Allahın salamına) layiqsiniz! (“Məfatihul-cinan”, səh.750-754.)

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85

İslam AI — Müsəlmanın Bələdçisi

Dini Süni İntellekt Sual-Cavab Mərkəzi

İslam AI Bələdçisi yüklənir...