Məqalələr

İmam Həsən Müctəbanın (s.ə) şəhadəti

İmam Həsən Müctəbanın (s.ə) şəhadəti İmam Həsən (ə.s) xilafətdən əl çəkib zahiri xilafəti Müaviyəyə buraxdıqdan sonra Mədinəyə qayıtdı. [1] Orada İslami elmləri xalqa öyrətmək və onu yaymaqla məşğul oldu. Lakin Müaviyə öz hiylələrindən əl çəkmədi; hələ müqavilənin imzalanmasından çox vaxt keçməmiş, müqavilənin şərtlərini öz ayaqları altına aldı. [2] Müaviyə xilafətin əbədi olaraq ona və ailəsinə qalmasına xatircəm oması üçün İmam Həsən (ə.s)-ı öldürməyi qərara aldı. Öz iyrənc və şeytani məqsədini həyata keçirmək üçün  4 dəfə İmam Həsən (ə.s)-ı zəhərlətdi. [3] Lakin müaviyə sonuncu dəfə, İmamın xanımı olan Əş’əsin qızı Cüdənin vasitəsi ilə çox təsirli bir zəhərlə İmam (ə.s)-ı zəhərlətdi. [4] İmam Həsən (ə.s), Müaviyə tərəfindən ona edilən bu alçaq əməlin nəticəsində Mədə qanaxmasına düçar oldu, rəngi və halı dəyişdi və o halda ikən belə buyurdu: “Bir neçə dəfə məni zəhərlədilər, ama bu dördüncüsü qədər acısını görmədim.” [5] Cunadə belə buyurur: “İmam Həsən (ə.s)-ın vəfat etməsinə səbəb olan o xəstəliyi zamanı Onun hüzüruna getdim. Önündə bir ləyən gördüm. Müaviyənin (lə’nətullahi əleyh) ona içirtdiyi zəhər nəticəsində ağzından gələn qanı o ləyənə boşaldırdı. O Həzrətə: “Ey mövlam, nəyə görə özünü müalicə etmirsən? – dediyim zaman, buyurdu ki: “Ölümü nə ilə müalicə edim?” Bu sözü eşitdikdə “İnna lillahi və inna ileyhi raciun” – dedim.”  [6] İmam Həsən (ə.s), hicrətin 50-ci ilində 47-il yaşadıqdan sonra məlum zəhər nəticəsində şəhadətə yetdi… [7] İmam (ə.s)-ın pak cənazəsini, cənazə namazından sonra, Rəsulullahın (s) qəbrini ziyarət etməsi [8]  və ya orada dəfn etmələri üçün [9] Rəsulullahın məzarı başına apardılar. [10] Sələbət bin Malik belə buyurur: “İmam Həsən (ə.s)-ın cənazəsini müşayət edənlər o qədər çox idi ki, bir iynə atsaydın yerə düşməzdi.” [11] Bəni Üməyyə bu hadisədən xəbərdar olduqda, camaatın Peyğəmbərin (s) ciyərparəsinin cənazəsini müşayət edəcəklərini və O Həzrətin mübarək nəşinə ehtiram edəcəklərini bilib, Onun babası Peyğəmbərin yanında dəfn edilməsinə mane oldular. Aişə də bir qatıra minib ora gələrək onları (Bəni Üməyyəni) dəstəklədi. [12] Muhəmməd bin Müslim belə deyir: “İmam Baqir (ə.s)-dan belə buyurduğunu eşitdim: “İmam Həsən (ə.s)-ın vəfat zamanı gəlib çatdıqda, qardaşı Hüseyn (ə.s)-a belə buyurdu: “Qardaşım! Sənə bir vəsiyyətim var, onu qoru (yerinə yetir). Mən öldükdən sonra, qüsl və kəfən işlərindən sonra məni Cəddim Rəsulullahı ziyarət etmək üçün Onun qəbrinə apar, sonra anamın məzarına apar və sonra da Bəqi qəbristanlığında dəfn et. Bil ki, Humeyra (Ayişə) tərəfindən mənə bir müsibət yetişəcəkdir. – ki, xalq onun Allaha, Peyğəmbərinə və Əhli-Beytinə olan düşmənliklərini bilir.” İmam Həsən (ə.s) vəfat edincə, Onu Həzrəti Peyğəmbərin (s) musəllasına (cənazəyə namaz qılınan yerə) apardılar. İmam Hüseyn (ə.s) cənazə namazını qıldı, sonra cənazəni məscidə apardılar və oradan da Rəsulullahın məzarı başına apardılar. Bu vaxt casuslardan biri Ayişənin yanına gedərək: “Bəni-Haşim, Həsənin cənazəsini Peyğəmbərin yanında dəfn etmək istəyir” -dedi. Bu vaxt Ayişe, bir qatıra minərək dərhal çölə çıxdı. (O, İslamda qatıra minən ilk qadın idi) Və gələrək dedi ki: “Oğlunuzu evimdən çölə çıxarın! O, mənim evimdə dəfn edilə bilməz! Allah Rəsulunun hicabını yırta bilməzsiniz!.” Buna qarşılıq İmam Hüseyn (ə.s) belə buyurdu: “Sən və atan daha əvvəl Allah Rəsulunun hicabını yırtdınız və Onun evinə, özünə yaxınlaşmasını sevmədiyi kəsləri (Əbu-Bəkr ilə Öməri) soxdunuz. Ey Ayişə! Allah bu işindən ötrü səni hesaba çəkəcəkdir.” [13] Hətta məşhur bir rəvayətdə, burada İbn Abbasın Ayişəyə qəzəblənərək belə dediyi nəql olunur: “Ey Ayişə! Dünən dəvəyə mindin. Bu gün də qatıra minmisən. Qorxuram ki, yaşasan, sabah da filə minəcəksən. Sənin miras haqqın səkkizdə birin doqquzda biri qədərdir. Lakin sən bütün mirası ələ keçirdin.” [14] İbn Şəhraşub belə deyir: “İmam Həsən (ə.s)-ın cənazəsini ox yağışına tutdular, (bunun nəticəsində) sonradan 70 ox İmam (ə.s)-ın bədənindən çıxartdılar. [15] İmam Hüseyn (ə.s), qardaşı İmam Həsən (ə.s)-ın vəsiyyətinə əsasən Bəni Üməyyə ilə döyüşmədi və İmam Həsən (ə.s)-ın cənazəsini Bəqi məzarlığına aparıb orada dəfn etdi. [16] İmam Həsən (ə.s)-ın şəhadət gününün tarixiylə bağlı da ixtilaf vardır. Şeyx Mufid, İmam Həsən (ə.s)-ın , Səfər ayının 7-də şəhadətə yetdiyini yazır. [17] Şeyx Abbas Qumi, “Qurrətul-Bəsirə” risaləsində bu görüşü qəbul etmişdir. İbn Şəhraşub da Səfər ayının 28-i gününü İmam Həsən (ə.s)-ın şəhadəti günü olaraq bilməkdədir. [18] Şeyx Kuleyni və Həzzazi-Qummi də İmam Həsən (ə.s)-ın Səfər ayının sonlarında şəhid olduğunu söyləyirlər. [19] Lakin Səfər ayının 7-si ilə bağlı rəvayət olduğu üçün bütün təqlid olunan müctehidlər həmin günün də şəhadət günü kimi keçirilməsini təkid edirlər. besiret.az [1] – “Tarixi-Təbəri”, c. 4, s. 126. [2] – “Şərhi-Nəhcul-Bəlağeyi-İbn Əbil-Hədid”, c. 16, s. 15. [3] – é c. 16, s. 10. [4] – é c. 16, s. 11. [5] – é c. 16, s. 49. [6] – “Kifayətul-Əsər, s. 226. [7] – “Kafi”, c. 1, s. 461. [8] – “Kafi”, c. 1, s. 302. [9] – “İləluş-Şərayi”, c. 1, s. 225. “Əvalim”, c. 16, s. 287. [10] – “Təzkirətul-Xəvass”, s. 213. [11] – “əl-İsabə”, c. 1, s. 331. [12] – “Təzkirətul-Xəvass”, 213. [13] – “Mənaqib”, c. 4, s. 44. [14] – “Usuli-Kafi”, c. 1, s. 302-303 [15] – “əl-Xəraic vəl-Cəraih”, c.1, s.234 [16] – “İrşad, c. 2, s. 17 ve 19. [17] – “Əvalim”, c. 16, s. 277. [18] – “Mənaqib”, c. 3, s. 191. [19] – “Kafi”, c. 1, s. 461. “Kifayətul-Əsər”, s. 229.

Həzrət Məhəmmədin peyğəmbərin (s) həyatına qısa bir baxış

Səfər ayının 28-i  İslam Peyğəmbərinin (s) rehləti və o Həzrətin böyük nəvəsi İmam Həsənin (ə) şəhadət günüdür. Bu münasibətlə əziz oxucularımıza başsağlığı verir və İslam Peyğəmbərinin (s) həyatı ilə bağlı qısa məlumatı nəzərinizə çatdırırıq: Peyğəmbərin adı Mühəmməd (s), məşhur künyəsi Əbülqasim, məşhur ləqəbləri Əhməd və Mustafa, bərəkətli ömrü isə 63 ildən ibarət olmuşdur. O həzrət “amul-fil”in (fil ili) Rəbiül-əvvəl ayının 17-də (miladi tarixi ilə 570-ci ildə), mübarək cümə günü dünyaya gəlmişdir. (Həmin il Allah-Taala Kəbə еvini uçurmağa gələn “fil səhabələri”ni “əbabil” quşları ilə məhv еtmişdir.) Həzrət İsa (ə) əsrlər öncə “İncildə” o həzrətin adını müjdə vermişdir: “Mən sizi məndən sonra gələcək bir peyğəmbərlə müjdələyirəm, onun adı Əhməddir.” Qurani-Kərimdə də o həzrət həm Əhməd, həm də Mühəmməd adı ilə yad edilir. (“Səff” surəsi, ayə 6; “Əhzab” surəsi, ayə 40.) Nəhayət, o həzrət bir yəhudi qadının vasitəsi ilə zəhərlənərək 11-ci hicri-qəməri ilinin Səfər ayının 28-də dünyasını dəyişmişdir. Peyğəmbər (s) 25 yaşında olarkən həzrət Хədicə (s) ilə еvlənmiş və “amul-fil”in 40-cı ili, Rəcəb ayının 27-də gеcə ikən peyğəmbərliyə sеçilmişdir. O həzrət İslam dinini təbliğ etdiyi üçün 13 il Məkkədə dözülməz müsibətlərə məruz qalaraq Qürеyş kafirlərinin dinin inkişafının qarşısını aldıqları zaman Mədinə şəhərinə hicrət еtmişdir. Qеyd еtmək lazımdır ki, o həzrətin Mədinəyə hicrət еtdiyi gün İslam tariхinin başlanğıcı sayılır. Peyğəmbər (s) hicrətdən sonra, Mədinədə sakin olduğu 10 il ərzində İslam dinini kamil surətdə bəşəriyyətə çatdırmışdır. İslam Peyğəmbərinin (s) doğulduğu gecə dünyada böyük hadisəlr və möcüzələr baş vеrmişdir. O cümlədən: bütün bütlər yıxılır; İranda Kəsra eyvanı lərzəyə gəlib parçalanır və 14 sütunu sınır; Savə dəryaçası quruyur; min ildən sonra fars atəşgahı sönür. PEYĞƏMBƏRİN (S) ATA VƏ ANASI Tarixdə Peyğəmbərin (s) atası Abdullah haqda belə yazılır: Bir gün Əbdül-Müttəlib Zəmzəm quyusu qazılanda nəzr edir ki, əgər on oğlu olarsa, birini Allah yolunda qurban etsin. Onun duası qəbul olur və Allah-Taala ona onuncu oğulu, yəni Abdullahı əta etdikdə, Əbdül-Müttəlib öz nəzərini yerinə yetirmək məqsədilə övladları arasında püşk atır. Püşk Abdullaha düşür. Abdullahı qurbangaha aparır. Bu iş sonralar bir adətə çevrilməsin deyə, qohum-əqraba yığışıb bu işə mane olmaq istəyirlər. Təklif edirlər ki, on dəvə və Abdullah arasında püşk atılsın. Püşk yenə də Abdullaha düşür. Dəvələri yüzədək artırdıqdan sonra püşk dəvələrə düşür. Beləcə, 100 dəvə Abdullahı əvəz edir. Peyğəmbərin (s) atası Abdullah çox yaşamır. O, Amənə ilə evləndikdən sonra, Peyğəmbər (s) dünyaya gəlməzdən öncə Şam səfərindən qayıdarkən xəstələnir və 25 yaşında ikən Mədinədə dünyasını dəyişir. Peyğəmbər (s) dünyaya gəldikdən sonra babası Əbdül-Müttəlibin himayəsinə keçir. Peyğəmbərin (s) anasının adı Amənədir. Amənə o həzrəti (s) dünyaya gətirdikdən bir müddət sonra ona süd vermək üçün Bəni-Səd qəbiləsindən olan Həlimə Sədiyyə adlı bir qadını dayə tuturlar. Peyğəmbər (s) beş il dayənin yanında qalıb, sonra ana qucağına qayıdır. Amənə bir müddət sonra öz övladı Peyğəmbərlə (s) birgə qohumlarını görmək və həyat yoldaşı Abdullahın qəbrini zyarət etmək üçün Mədinəyə gedir. Mədinədə bir ay qaldıqdan sonra geri dönərkən xəstələnib yolda otuz yaşında ikən vəfat edir. Onu Mədinə ilə Məkkə yolnun kənarında Əbva adlı bir yerdə dəfn edirlər. Anasının dəfnindən sonra Ümmü-Əymən adlı bir qadın Peyğəmbəri (s) gətirib Əbdül-Müttəlibə çatdırır. Peyğəmbər (s) səkkiz yaşında olarkən babası Əbdül-Müttəlib də dünyasını dəyişir, sonra onu əmisi Əbu Talib və onun həyat yoldaşı Fatimə binti Əsəd öz himayələrinə götürürlər. PEYĞəMBƏRİN (S) ÖVLADLARI İslam Peyğəmbərinin (s) üç oğlu və dörd qız övladı olmuşdur. Oğlanları: Qasim, Abdullah və İbrahim. –Qasim; Peyğəmbər (s) bu münasibətlə “Əbülqasim” adlanmışdır. Qasim iki yaşında ikən Məkkədə vəfat etmişdir. –Abdullah; Peyğəmbər (s) peyğəmbərliyə çatdıqdan sonra Abdullah anadan olub və Məkkədə vəfat etmişdir. Bəziləri onun adını Təyyib və Tahir kimi də qeyd etmişlər. –İbrahim; Mədinədə o həzrətin Qibtiyyə Mariyyə adlı zövcəsindən olmuş, hicrətin 10-cu ilində on yeddi aylığında vəfat etmiş və Bəqidə dəfn olunmuşdur. Qızları: Zeynəb, Rüqəyyə, Ümmü-Gülsüm və Fatimeyi-Zəhra (ə). –Zeynəb Peyğəmbərin (s) böyük qızıdır. O həzrətin Xədicə ilə izdivacından beş il sonra doğulmuşdur. Öz xalası oğlu Əbülas ibn Rəbi ilə ailə qurmuş və 8-ci hicri-qəməri ilində vəfat etmişdir. –Rüqəyyə İslamdan əvvəl doğulmuşdur. Əvvəlcə Əbu Ləhəbin oğlu Utbəyə nişanlanmış, lakin “Təbbət” surəsi nazil olduqdan sonra Əbu Ləhəbin göstərişi ilə toydan qabaq ayrılmışdır. Sonra Osman ibn Əfvan ilə izdivac etmişdir. İkinci hicri-qəməri ilində dünyasını dəyişmişdir. –Ümmü-Gülsüm də Məkkədə doğulmuş, bacısı Rüqəyyə kimi Əbu Ləhəbin digər oğlu Üteybə ilə izdivac etmiş, lakin “Təbbət” surəsi nazil olduqdan sonra ayrılmışdır. Bacısı Rüqəyyə vəfat etdikdən sonra Osmana ərə getmişdir. Üçüncü hicri-qəməri ilində vəfat etmişdir. –Fatimeyi-Zəhra (s) “besət”dən (Peyğəmbər (s) peyğəmbərliyə çatdıqdan) beş il sonra doğulmuşdur. Hicrətdən iki ay sonra Mədinədə imam Əli (ə) ilə ailə qurmuş və on səkkiz yaşında ikən, İslam Peyğəmbəri (s) əbədiyyətə qovuşduqdan doxsan beş gün sonra şəhadətə yetmişdir. Peyğəmbər (s) özü həyatda ikən xanım Fatimeyi-Zəhradan (ə) başqa, bütün övladları dünyadan köçürlər. O həzrətin iki oğul və dörd qızı Xədicədən, İbrahim adlı digər bir oğlu isə Mariyyə Qibtiyyədən doğulur. Başqa zövcələrindən övladı olmuur. İslam peyğəmbərİnİn (s) RİSALƏTİ İslam Peyğəmbəri (s) peyğəmbərliyindən öncə hər il bir neçə günlük “Hira” mağarasına gedər, ibadət və raz-niyazla məşğul olardı. Peyğəmbər (s) qırx yaşında ikən, hicrətdən on üç il əvvəl, Rəcəb ayının 27-də vəhy mələyi Cəbrail-Əminin Allah tərəfindən nazil olması və “Ələq” surəsinin bir neçə ayəsinin tilavəti ilə peyğəmbərliyə seçilir. O həzrətə iman gətirən və dəvətini qəbul edən ilk kişi imam Əli (ə) və ilk qadın Peyğəmbərin (s) həyat yoldaşı Xədicə olur. Məkkədə şərait münasib olmadığı və bütün ixtiyarlar bütpərəstlərə məxsus olduğundan Peyğəmbər (s) dəvətini məhdud və gizli şəkildə başlayır. Bu müddətdə bir dəstə o həzrətə iman gətirir. Üç il gizli dəvətdən sonra, ilk mərhələdə Allah tərəfindən   «و انذر عشیرتک الاقربین» (Yaxınlarını ilahi əzabla qorxut – “Şüəra”/214) – ayəsi nazil olmaqla, o həzrət qohum-əqrəbasını bir yerə toplayaraq risalət və peyğəmbərlik vəzifəsini aşkar şəkildə elan edir. İkinci mərhələdə isə Peyğəmbər فاصدع بما تؤمر و اعرض عن المشرکین انا کفیناک المستهزئین (Sənə əmr olunanı aşkar şəkildə bəyan et və müşriklərdən üz çevir. Həqiqətən, Biz istehza edənlərin şərini səndən uzaqlaşdırdıq! – “Hicr”/94-95) – ayəsini almaqla ümumi dəvətə başlayır. Bundan sonra müxaliflərin düşmənçiliyi alovlanır. Düşmən Həzrətin risalətinə qarşı bütün vasitələrdən istifadə edir. Peyğəmbər və onun tərəfdarları böhtanlarla, istehzalarla və cismani işgəncələrlə qarşılaşırlar. Bu minvalla, o həzrətin peyğəmbərliyindən on üç il keçdikdən sonra, Əbu Cəhlin təklifi və Qüreyş qəbiləsinin böyüklərinin qərarı ilə bir dəstə Peyğəmbərin (s) evinə hücum edib o həzrəti qətlə yetirmək istədikdə, Cəbrail-Əmin Allah-Taala tərəfindən o həzrətin Məkkədən Mədinəyə hicrət etməsi əmrini gətirir. İmam Əli (ə) Peyğəmbərin (ə) yatağında yataraq, o həzrət tərəfdarları ilə birlikdə Məkkədən çıxıb, üç gün “Sur” mağarasında qaldıqdan sonra Mədinəyə doğru hərəkət edir. Mədinə əhalisi Peyğəmbəri (s) Mədinənin altı kilometrliyində yerləşən “Quba” məntəqəsində qarşılayır. (Elə həmin məntəqədə İslamın ilk məscidi – “Quba məscidi”, ondan sonra isə Mədinənin özündə “Peyğəmbər məscidi” bina edilir.) İmam Əli (ə) Məkkədə qalan bəzi ailə üzvləri ilə birlikdə Məkkədən Qubaya çatdıqdan sonra, birgə Mədinəyə daxil olurlar. Hicrətin ikinci ilində müsəlmanlarla müşriklər arasında “Bədr” döyüşü baş verir və döyüş müsəlmanların qələbəsi ilə sona yetir. Bir çox müsəlmanların şəhadətinə səbəb olan “Ühüd” döyüşü də elə həmin il baş verir. Hicrətin 5-ci ilində “Əhzab” (Xəndək) döyüşü baş verir. Hicrətin 6-cı ilində “Hüdeybiyyə sülhü” imzalanır. Elə həmin ildə Peyğəmbər (s) müxtəlif ölkələrin padşahlarına məktub göndərərək onları İslama dəvət edir. Hicrətin 7-ci ilində “Xeybər” döyüşü baş verir və imam Əlinin (ə) qəhrəmanlığı ilə Xeybər qalası fəth olunur. Hicrətin 8-ci ilində Məkkə fəth olunur və bütxanalar dağıdılır. Elə həmin ildə Peyğəmbərin böyük qızı Zeynəb vəfat edir və İbrahim adlı oğlu dünyaya göz açır. Hicrətin 10-cu ilində Peyğəmbərin 18 aylıq övladı İbrahim dünyasını dəyişir. Hicrətin 11-ci ilində Peyğəmbər (s) “Vida” həccini yerinə yetirib, Məkkədən Mədinəyə döndükdə, “Qədir-Xum” adlı məntəqədə 120 min hacının iştirakı ilə imam Əlini (ə) Allah tərəfindən özünə canişin və müsəlmanlara rəhbər, imam təyin edir. Peyğəmbər (s) Mədinəyə qayıtdıqdan sonra, Səfər ayının 28-i dünyadan köçür. (Tarixe-təhliliye-İslam”, Ustad Rəsuli Məhəllati.)

Ərbəin nədir?- Hacı Samir

Ərbəin gününün əməlləri

İmam Hüseynin (ə) ərbəinində o həzrəti yaxından ziyarət etmək müstəhəbdir və o həzrəti həmin gün ziyarət edən birinci şəxs Cabir ibn Abdullah Ənsari olmuşdur. Bir hədisdə nəql olunur ki, imam Sadiqdən (ə) soruşdular: “İmam Hüseyni (ə) ziyarət etmək üçün xüsusi vaxt vardır ki, başqa vaxtlardan daha üstün olsun?” O həzrət buyurdu: “Hər zaman o həzrəti ziyarət etməyə tələsin. Çünki o həzrəti ziyarət etmək xeyir gətirər və hər kəs onu daha çox ziyarət etsə, daha çox xeyir əldə edər… O həzrəti mübarək vaxt və günlərdə ziyarət etməyə çalışın, çünki o zaman saleh əməllərin savabı artırılar və mələklər o həzrəti ziyarət etmək üçün səmadan yerə enərlər…” İmam Həsən Əskəri (ə) buyurmuşdur: عَلاماتُ المؤمنِ خَمسٌ: صَلَواتُ إحدي و خَمسينَ، و زيارةُ‌ الأربعينَ، و التَّخَتُّم بِاليَمينِ، و تَعفيرُ الجَبينِ، و الجَهْرُ بِبسم اللهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ “Möminin beş əlaməti vardır: 1. Hər gün əlli bir rükət (on yeddi rükət vacib və otuz dörd rükət nafilə) namaz qılmaq; 2. “Ərbəin” günü imam Hüseyni (ə) ziyarət etmək; 3. Səcdədə alını torpağa qoymaq; 4. (Namazda) “Bismillahir-Rəhmanir-Rəhim”i ucadan demək; 5. Sağ ələ üzük taxmaq. “ƏRBƏİN” ZİYARƏTNAMƏSİ Ərbəin günü imam Hüseynə (ə) məxsus “Ərbəin” ziyarətnaməsini oxumaq müstəhəbdir. Şeyx Tusi “Təhzib” və “Misbah” kitablarında Səffan Cəmmaldan belə nəql edir: “İmam Sadiq (ə) mənə buyurdu ki, “ərbəin” günü günəş üfüqdən bir qədər qalxdıqdan sonra bu duanı oxu: السَّلامُ عَلَى وَلِيِّ اللَّهِ وَ حَبِيبِهِ السَّلامُ عَلَى خَلِيلِ اللَّهِ وَ نَجِيبِهِ السَّلامُ عَلَى صَفِيِّ اللَّهِ وَ ابْنِ صَفِيِّهِ السَّلامُ عَلَى الْحُسَيْنِ الْمَظْلُومِ الشَّهِيدِ السَّلامُ عَلَى أَسِيرِ الْكُرُبَاتِ وَ قَتِيلِ الْعَبَرَاتِ اللَّهُمَّ إِنِّي أَشْهَدُ أَنَّهُ وَلِيُّكَ وَ ابْنُ وَلِيِّكَ وَ صَفِيُّكَ وَ ابْنُ صَفِيِّكَ الْفَائِزُ بِكَرَامَتِكَ أَكْرَمْتَهُ بِالشَّهَادَةِ وَ حَبَوْتَهُ بِالسَّعَادَةِ وَ اجْتَبَيْتَهُ بِطِيبِ الْوِلادَةِ وَ جَعَلْتَهُ سَيِّدا مِنَ السَّادَةِ وَ قَائِدا مِنَ الْقَادَةِ وَ ذَائِدا مِنَ الذَّادَةِ وَ أَعْطَيْتَهُ مَوَارِيثَ الْأَنْبِيَاءِ وَ جَعَلْتَهُ حُجَّةً عَلَى خَلْقِكَ مِنَ الْأَوْصِيَاءِ فَأَعْذَرَ فِي الدُّعَاءِ وَ مَنَحَ النُّصْحَ وَ بَذَلَ مُهْجَتَهُ فِيكَ لِيَسْتَنْقِذَ عِبَادَكَ مِنَ الْجَهَالَةِ وَ حَيْرَةِ الضَّلالَةِ وَ قَدْ تَوَازَرَ عَلَيْهِ مَنْ غَرَّتْهُ الدُّنْيَا وَ بَاعَ حَظَّهُ بِالْأَرْذَلِ الْأَدْنَى وَ شَرَى آخِرَتَهُ بِالثَّمَنِ الْأَوْكَسِ وَ تَغَطْرَسَ وَ تَرَدَّى فِي هَوَاهُ وَ أَسْخَطَكَ وَ أَسْخَطَ نَبِيَّكَ وَ أَطَاعَ مِنْ عِبَادِكَ أَهْلَ الشِّقَاقِ وَ النِّفَاقِ وَ حَمَلَةَ الْأَوْزَارِ الْمُسْتَوْجِبِينَ النَّارَ [لِلنَّارِ] فَجَاهَدَهُمْ فِيكَ صَابِرا مُحْتَسِبا حَتَّى سُفِكَ فِي طَاعَتِكَ دَمُهُ وَ اسْتُبِيحَ حَرِيمُهُ اللَّهُمَّ فَالْعَنْهُمْ لَعْنا وَبِيلا وَ عَذِّبْهُمْ عَذَابا أَلِيما السَّلامُ عَلَيْكَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ السَّلامُ عَلَيْكَ يَا ابْنَ سَيِّدِ الْأَوْصِيَاءِ أَشْهَدُ أَنَّكَ أَمِينُ اللَّهِ وَ ابْنُ أَمِينِهِ عِشْتَ سَعِيدا وَ مَضَيْتَ حَمِيدا وَ مُتَّ فَقِيدا مَظْلُوما شَهِيدا وَ أَشْهَدُ أَنَّ اللَّهَ مُنْجِزٌ مَا وَعَدَكَ وَ مُهْلِكٌ مَنْ خَذَلَكَ وَ مُعَذِّبٌ مَنْ قَتَلَكَ وَ أَشْهَدُ أَنَّكَ وَفَيْتَ بِعَهْدِ اللَّهِ وَ جَاهَدْتَ فِي سَبِيلِهِ حَتَّى أَتَاكَ الْيَقِينُ فَلَعَنَ اللَّهُ مَنْ قَتَلَكَ وَ لَعَنَ اللَّهُ مَنْ ظَلَمَكَ وَ لَعَنَ اللَّهُ أُمَّةً سَمِعَتْ بِذَلِكَ فَرَضِيَتْ بِهِ اللَّهُمَّ إِنِّي أُشْهِدُكَ أَنِّي وَلِيٌّ لِمَنْ وَالاهُ وَ عَدُوٌّ لِمَنْ عَادَاهُ بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ أَشْهَدُ أَنَّكَ كُنْتَ نُورا فِي الْأَصْلابِ الشَّامِخَةِ وَ الْأَرْحَامِ الْمُطَهَّرَةِ [الطَّاهِرَةِ] لَمْ تُنَجِّسْكَ الْجَاهِلِيَّةُ بِأَنْجَاسِهَا وَ لَمْ تُلْبِسْكَ الْمُدْلَهِمَّاتُ مِنْ ثِيَابِهَا وَ أَشْهَدُ أَنَّكَ مِنْ دَعَائِمِ الدِّينِ وَ أَرْكَانِ الْمُسْلِمِينَ وَ مَعْقِلِ الْمُؤْمِنِينَ وَ أَشْهَدُ أَنَّكَ الْإِمَامُ الْبَرُّ التَّقِيُّ الرَّضِيُّ الزَّكِيُّ الْهَادِي الْمَهْدِيُّ وَ أَشْهَدُ أَنَّ الْأَئِمَّةَ مِنْ وُلْدِكَ كَلِمَةُ التَّقْوَى وَ أَعْلامُ الْهُدَى وَ الْعُرْوَةُ الْوُثْقَى وَ الْحُجَّةُ عَلَى أَهْلِ الدُّنْيَا وَ أَشْهَدُ أَنِّي بِكُمْ مُؤْمِنٌ وَ بِإِيَابِكُمْ مُوقِنٌ بِشَرَائِعِ دِينِي وَ خَوَاتِيمِ عَمَلِي وَ قَلْبِي لِقَلْبِكُمْ سِلْمٌ وَ أَمْرِي لِأَمْرِكُمْ مُتَّبِعٌ وَ نُصْرَتِي لَكُمْ مُعَدَّةٌ حَتَّى يَأْذَنَ اللَّهُ لَكُمْ فَمَعَكُمْ مَعَكُمْ لا مَعَ عَدُوِّكُمْ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَ عَلَى أَرْوَاحِكُمْ وَ أَجْسَادِكُمْ [أَجْسَامِكُمْ‏] وَ شَاهِدِكُمْ وَ غَائِبِكُمْ وَ ظَاهِرِكُمْ وَ بَاطِنِكُمْ آمِينَ رَبَّ الْعَالَمِينَ “ƏRBƏİN” ZİYARƏTNAMƏSİNİN OXUNUŞU Əssəlamu əla vəliyyil­lahi və həbibih, əssəlamu əla xəlilillahi və nəci­bih, əssəlamu əla səfiy­yil­lahi vəbni səfiyyih, əssə­lamu ələl Husəynil məzlu­miş şəhid, əssəlamu əla əsiril kurubati və qətilil əbərat, əllahummə inni əş­hədu ənnəhu vəliyyukə vəb­nu vəliyyik, və səfiyyukə vəbnu səfiyyikəl faizu bi kəra­mətik, əkrəmtəhu biş şə­ha­dəti və həbəvtəhu bis səa­dəh, vəc­tə­bəytəhu bitiybil viladəh, və cəəltəhu səyyi­dən minəs sadəti və qaidən minəl qadəti və zai­dən mi­nəz zadəh, və ə`təytəhu məva­risəl ənbiyai və cəəltəhu huccətən əla xəlqikə minəl əvsiya, fə ə`zərə fid duai və mənəhən nushu və bəzələ muhcətəhu fik, liyəs­tən­qi­zə ibadəkə minəl cəhaləti və həyrətiz zəlaləh, və qəd təvazərə ələyhi mən ğərrət­hud dunya və baə həzzəhu bil ərzəlil ədna, və şəra axi­rətəhu bis səmənil əvkəs, və təğətrəsə və tərədda fi həvah, və əsxə­təkə və əsxətə nəbiyyək, və ətaə min iba­di­kə əhləş şiqaqi vən ni­faq, və həmələtəl əvzaril mus­təvcibinən nar (lin nar), fəcahədəhum fikə sa­bi­rən muh­təsibən hətta sufikə fi taətikə dəmuhu və ustubihə hərimuh, Əlla­hummə fəl`ən­hum lə`nən vəbila, və əzzib­hum əzaən əlima, əssəlamu ələykə yəb­nə rəsulillah, əssə­lamu ələy­kə yəbnə səyyidil əvsiya, əşhədu ənnəkə əminul­lahi vəbnu əminih, iştə səidən və məzəytə həmidən və muttə fəqidən məzlumən şəhida, və əşhədu ənnəllahə mun­ci­zun ma vəədəkə və muh­li­kun mən xə­zələkə və muəz­zi­bun mən qətə­lək, və əşhədu ənnəkə vəfəytə bi əhdil­la­hi və cahədtə fi səbi­lihi hətta ətakəl yəqin, fə ləə­nəl­lahu mən qətələk, və ləə­nəl­lahu mən zələməkə və ləənəl­lahu ummətən səmiət bi zalikə fərəziyət bih, Əllahummə inni uşhidukə ənni vəliyyun limən valahu və əduvvun limən adah, bi əbi əntə və ummi yəbnə rəsu­lillah, əşhədu ənnəkə kun­tə nurən fil əslabiş şa­mi­xəti vəl ərhamil mutəh­hərəh (ərhamit tahirəh), ləm tunəcciskəl cahiliy­yə­tu bi əncasiha, və ləm tul­biskəl mudləhimmatu min siyabiha, və əşhədu ənnə­kəl ima­mul bərrut təqiyyur rəziy­yuz zəkiyyul hadil məh­diyy, və əşhədu ənnəl əim­mətə min vuldikə kəli­mə­tut təqva və ə`lamul huda vəl urvətul vusqa vəl huccətu əla əhlid dunya, və əşhədu ənni bikum mu`mi­nun və bi iyabikum muqinun bi şərayii dini və xəva­timi əməli, və qəlbi li qəlbikum silmun və əmri li əmrikum muttəbi`, və nusrəti ləkum muəddətun hət­ta yə`zənəllahu ləkum, fə məəkum məəkum la məə əduvvikum, sələvatullahi ələy­kum və əla ərvahikum və əcsa­dikum (və əcsa­mi­kum) və şahi­dikum və ğaibikum, və zahiri­kum və batinikum aminə rəb­bəl aləmin. “ƏRBƏİN” ZİYARƏTNAMƏSİNİN TƏRCÜMƏSİ Salam olsun Allahın nümayəndəsi və onun həbibinə! Salam olsun Allahın sevdiyi və seçilmiş bəndəsinə! Salam olsun Allahın seçilmiş bəndəsi və onun seçilmiş övladına! Salam olsun məzlum və şəhid Hüseynə (ə)! Salam olsun qəm-qüssələrə düçar olan və göz yaşlarının şəhidinə! İlahi, şəhadət verirəm ki, o, Sənin nümayəndən və nümayəndənin övladı, sənin seçdiyin və seçdiyin şəxsin övladıdır! Sənin lütf və mərhəmətinlə nicat tapanlardan oldu. Sən onu şəhadət feyzi ilə əziz tutaraq xüsusu səadət məqamına çatdırdın və nəsil paklığı ilə seçərək onu ağaların ağası, öndərlərin öndəri, haqqı müdafiə edənlərin hamisi etdin. Ona peyğəmbərlərin mirasını əta edərək onların canişini və məxluqata höccət təyin etdin. O, höccəti tamamladı və ümmət üçün bəhanə yeri qalmadı. O, ümməti nəsihət etməkdə mehribanlıq edərək onlarla yumşaq davrandı və azğın, nadan, təkəbbürlü, axirət mənfəətini heç bir dəyərə malik olmayan dünya malına satmış, zülmkar və nəfslərinə itaət etməklə həlakətə düçar olmuş, Səni və Peyğəmbərini qəzəbləndirmiş bəndələrinə nicat vermək üçün pak qanı axıdıldı. Səninlə düşmən, nifaq əhli, Sənə asi və böyük günahlarla yüklənərək cəhənnəm oduna layiq olanlara itaət edən zülmkar bəndələrinlə Sənin yolunda cihad edərək kamil ixlasla səbir etdi. Sənə itaət yolunda pak qanı axıdılanadək çoxlu çətinlik və məşəqqətlərə sinə gərdi. Əhli-beytinin hörmətinin aradan aparılmasını xoş qarşıladı. İlahi, Sən o zalım və sitəmkar qövmə lənət et, onları ən şiddətli əzabınla cəzalandır! Salam olsun sənə, ey Peyğəmbərin övladı! Salam olsun sənə, ey övliyaların sərvərinin övladı! Şəhadət verirəm ki, sən Allahın vəhyinə və haqqa əmanətdar olanın övladısan. Ömrünü səadətlə yaşayaraq Haqqın tərifi ilə başa vurdun və dünyadan köçərək haqq yolunda məzlum və şəhid oldun. Bir daha şəhadət verirəm ki, Allah-Taala sənə verdiyi vədə vəfa etdi, səni tənhalıqda qoyaraq xar etmək istəyənləri həlak edəcək və qatillərinə də ağrılı əzabı dadızdıracaq. Yenə şəhadət verirəm ki, sən Allah yolunda ömrünün sonuna qədər cihad etmisən. Allah səni öldürən, sənə zülm və sitəm edənlərə lənət etsin. Həmçinin sənin öldürüldüyünü eşitdikdə, sevinərək şadlıq edən kəsə də Allah lənət etsin. İlahi, Səni şahid tuturam ki, mən o həzrətə, onu sevənlərə məhəbbət bəsləyən və onun düşmənlərinə düşmən olanlardanam. Ata-anam sənə fəda olsun, ey Allahın Rəsulunun övladı! Şəhadət verirəm ki, sən məqamı uca olan ata-babalarının sülbü və xisləti pak olan ananın bətnində bir nur idin. Nadanlığın çirkinlikləri sənə sirayət etməmiş və sıxıntısı da səni bürüməmişdir. Şəhadət verirəm ki, həqiqətən, sən Allah dininin təməli, müsəlmanlıq ayinlərinin əsası, iman əhlinin pənah və hamisisən. Şəhadət verirəm ki, sən xeyirxah, bəyənilən təqvaya sahib, pak və pakxislətli rəhbər, məxluqata hidayətçi, haqla hidayət olunansan. Şəhadət verirəm ki, ümmətin doqquz imamı sənin övladlarındandır və haqq ruhu və haqq yolunun bələdçisi, möhkəm imanının əsası və bütün dünya əhlinə höccətdirlər. Şəhadət verirəm ki, mənim sizin haqq olduğunuza iman və “rəcət”inizə (qayıdışınıza) yəqinim var. Dinimin başlanğıcı, işlərimin sonu və qəlbimi sizin pak qəlbinizə təslim edirəm və bütün işlərimdə sizə tabeyəm. Allahın iznilə sizə yardım etməyə hazıram. Sizin düşmənlərinizlə deyil, sizinləyəm. Allahın salamı olsun sizə və sizin pak ruh və cisimlərinizə! Allahın salamı olsun sizlərdən hazır və qeybdə olanlara. Ey aləmlərin Rəbbi, mənim dualarımı qəbul et! Sonra iki rükət namaz qıl və namazdan sonra istədiyin duanı etdikdən sonra üzünü qiblədən döndərə bilərsən! (“Məfatihul-cinan”, Şeyx Abbas Qummi, səh. 1070)

“Ərbəin” ziyarəti – möminin 5 əlamətindən biridir 

Ərbəin Aşura hərarətini yenidən alovlandırar və İmam Hüseynin (ə) əza atəşini yenidən şölələndirər. Bu böyük faciədən uzun zaman keçməsinə baxmayaraq, unudulmur və in.əallah ki, heç zaman unudulmayacaq. Çünki hər fürsətdə İmam Hüseyn (ə) növhəsi oxunur və Həzrətin hərəmini ziyarət etmək vurğulanır. İmam Həsən Əsgəri (ə) buyurur: “Möminin əlaməti beş şeydir: 51 rükət namaz qılmaq, “Ərbəin” ziyarətinə getmək, ələ əqiq üzük taxmaq, alnını səcdə zamanı torpağa qoymaq “Bismilləhir- Rahmənir-Rahim”i yüksək səslə demək”.

Mahatma Qandi – Hindistanlı dövlət xadimi:İmam Hüseyn kimi hərəkət etməyi bacarmalıyıq

Mahatma Qandi – Hindistanlı dövlət xadimi: “Mən Hind xalqına yeni ideyalar gətirməmişəm. “Azadlıq və Ölüm” şüarı mənim Kərbəla qəhrəmanını – İmam Hüseyni öyrənməymdən qaynaqlanıb. Elə bu şüarı da mən hindlilərə bəxş etdim. Əgər biz hind xalqını xilas etmək istəyiriksə, Hüseyn ibn Əli kimi hərəkət etməyi bacarmalıyıq.” (” Xalqın idarəçisi Hüseyn”səh.30)  

Beynəlxalq Quran Qarisi: Hacı Ruslan Qasımov | əl-İnşiqaq surəsi الانشقاق

“İnşiqaq” surəsi Rəhman və Rəhim Allahın adı ilə! Göyün yarılacağı və Rəbbinin əmrinə itaət göstərəcəyi zaman – belə də olmalıdır; Yerin genişlənəcəyi, içindəkiləri kənara atıb boşalacağı və Rəbbinin əmrinə itaət göstərəcəyi zaman – belə də olmalıdır; Ey insan! Sən, səy göstərib Rəbbinə tərəf can atırsan. Sən Onunla qarşılaşacaqsan! Kimin əməl dəftəri sağ əlinə veriləcəksə, tezliklə o, yüngül sorğu-suala tutulacaq və sevincək öz ailəsinə qayıdacaqdır! Kimin əməl dəftəri arxa tərəfindən veriləcəksə, o fəryad qoparıb “vay olsun mənə, məhv oldum!” – deyəcək və odun yandırıcı şölələri içində yanacaq! Çünki o, (dünyada ikən) öz ailəsində (küfr və günahı ilə) fərəhlənirdi və elə güman edirdi ki, (Rəbbinin hüzuruna) qayıtmayacaqdır. Xeyr! Rəbbi onu görürdü. And olsun şəfəqə, And olsun gecəyə və topladıqlarına, And olsun bədirlənmiş (on dörd gecəlik) aya! Siz sürəkli haldan-hala keçib (dəyişəcəksiniz). Bəs nə üçün onlar iman gətirmirlər və onlara Quran oxunduqda səcdə etmirlər? Əksinə, kafirlər Allahın ayələrini inkar edirlər. Allah ürəklərində nəyi gizlətdiklərini yaxşı bilir! Elə isə onları ağrılı-acılı bir əzabla müjdələ. İman gətirib yaxşı işlər görənlər isə istisnadır. Onlar üçün tükənməz mükafatlar hazırlanmışdır. —————————————————————————————- “İnşiqaq” surəsinin ümumi məzmunu: Bu surədə Qiyamətin qopacağından bəhs edilir, insanın Allahla qarşılaşacağı günə qədər Ona doğru hərəkətdə olduğu, qarşılaşma vaxtı əməl dəftərinin hesablanacağı qeyd edilir.[1] Mütləq kamilliyə doğru ciddi-cəhdlə çalışmaq: Ayədə həyatın əzab-əziyyətlər və çətinliklərlə müşayiət olnduğu qeyd edilir. Məqsədi müvəqqəti ləzzətlər olan dünya həyatı bu qədər çətinliklərlə müşayiət olunduğu halda, hədəfi axirət, əbədi xoşbəxtlik və Allaha yaxınlaşmaq olan həyat haqqında danışmaq artıqdır. Bu, dünya həyatının təbiətindən irəli gəlir. Hətta son dərəcə rifah içində yaşayan insanlar da dərdi-sər, əzab-əziyyət içində olurlar. Bu əziyyət və çətinliklər Allahla qarşılaşana qədər davam edir. “Qarşılaşma” deyilərkən Allahın mütləq hökmranlığının aşkar olduğu Qiyamət səhnəsi də nəzərdə tutula bilər, mükafat və əzabla qarşılaşma günü də, Allahın batini gözlə müşahidə ediləcəyi gün də. Hər bir halda dünya həyatının əzab-əziyyətləri həmin vaxta qədər davam edəcək. Onlar yalnız bu dünya həyatı sona yetdikdən və insan pak əməllə Allah qarşısına çıxdıqdan sonra başa çatacaq. Rahatlıq, asudəlik yalnız onda olacaq. İmam Səccada (ə) aid olan çox dərin məzmunlu bir hədisdə belə deyilir: “Dünyada və dünya əhalisi üçün rahatlıq yoxdur. Rahatlq və asayiş təkcə Cənnət və Cənnət əhli üçün yaradılmışdır. Çətinlik dünya və onun sakinləri üçün yaradılmışdır. Buna görə də ondan bir cam götürən iki qat hərisləşər. Dünya malı daha çox olan adamlar daha ehtiyaclıdırlar. Çünki var-dövlətlərini qorumaq üçün daha çox adama və bütün dünya vasitələrinə möhtacdırlar. Deməli, dünyanın sərvətində də rahatlıq yoxdur.” Sonra İmam (ə) belə buyurmuşdur: “Allah dostları dünyada dünya üçün əziyyət çəkmirlər, onların dünyadakı əziyyət və zəhmətləri axirət üçündür.”[2] Sürəkli dəyişirsiniz: Bu ayə ilə bağlı müxtəlif yozumlar irəli sürülmüşdür: 1. Allaha, mütləq kamilliyə doğru gedən əzab-əziyyətli, çətin və məşəqqətli yolda insanın qarşılaşdığı hallar nəzərdə tutulur: öncə dünya, sonra Bərzəx, ardınca Qiyamət və oraya aid hallar. 2. Nütfə olduğu vaxtdan ölən vaxta qədər insanın düşdüyü müxtəlif hallar nəzərdə tutulur. Bəziləri bu halların sayının 37 olduğunu qeyd etmişlər. 3. İnsanın dünyada qarşılaşdığı müxtəlif hallar – sağlamlıq və xəstəlik, qəm-qüssə və sevinc, çətinlik və asanlıq, sülh və müharibə nəzərdə tutulur. 4. Sorğu-sualdan azad olub Cənnət və ya Cəhənnəmə gedənə qədər insanın Qiyamətdə qarşılaşdığı hallar. 5. Keçmiş xalqlara aid hallar. Həmin acı və şirin hadisələr, müxaliflərin təkzib və inkarları bu ümmətdə baş verir. Bu cəhətə İmam Sadiqin (ə) bir hədisində işarə edilmişdir. Əlbəttə, bütün bu yozumların hamısının bir yerdə nəzərdə tutulmasının heç bir problemi yoxdur. Ayə insanın həyat yolunda qarşılaşdığı bütün hallara və dəyişikliklərə şamil ola bilər. Bu halların baş verməsi və insanın bir halda sabit qalmaması onun yaradılan olduğunu və yaradana möhtac olduğunu sübuta yetirir. Çünki hər bir dəyişən sonradan meydana gələndir, hər bir sonradan meydana gələnin də bir yaradanı olmalıdır. Bu fakt həm də dünyanın qeyri-sabit olduğunu, insanın davamlı olaraq Allaha doğru qayıtdığını və hərəkətdə olduğunu göstərir.[3] [1] Əl-Mizan, c.20, səh.269 [2] Nümunə, c.26, səh.300 [3] Nümunə, c.26, səh.315

В каком месяце по лунному календарю было ниспослано наибольшее количество аятов об Имаме Али (ДБМ)?

Прежде чем ответить на данный вопрос считаем необходимым обратить внимание читателя на ряд важных моментов, чтобы ответ был прояснён в полной мере: 1. Хадисы, которые имеются в мусульманской литературе и в которых говорится о причинах ниспослания различных аятов Священного Корана, повествуют об исторических событиях, произошедших в эпоху жизни Посланника Аллаха (ДБАР). Поэтому аят или аяты Корана имеют непосредственную связь с тем или иным событием, произошедшим в жизни Пророка и мусульман того времени. Или же эти хадисы указывают на то, что аят или аяты Корана были ниспосланы в связи с какими-либо людьми, не повествуя об исторических событиях, связанных с этими людьми. Например, многие аяты Корана были ниспосланы во славу Имама Али (ДБМ) и других непорочных имамов (ДБМ).[1] 2. Священный Коран ниспосылался Посланнику Аллаха (ДБАР) постепенно, аят за аятом. Он ниспосылался в связи с различными событиями и происшествиями в жизни Пророка и мусульман, его аяты нисходили в разное время и в разных местах. Описание некоторых из этих событий и происшествий, времени и мест дошли до нас в виде хадисов. Другие события не были описаны или же по каким-либо причинам их описание до нас не дошло. 3. Немалое число аятов было ниспослано в связи с Имамом Али (ДБМ) и другими имамами из семейства Пророка (ДБМ). В каждом из этих аятов содержится разъяснение различных принципов исламской религии, например, имамата и руководства над общиной после смерти Посланника Аллаха (ДБАР). Если мы внимательно изучим причины ниспослания ряда аятов Священного Корана и подвергнем их исследованию, то обнаружим, что большинство аятов, которые были ниспосланы в связи с Имамом Али (ДБМ) и его руководством общиной, а также во славу его поступков и помыслов,  были ниспосланы в месяце зуль-хиджа. Например, следующие аяты: Первый: «О Посланник! Возвести (людям) то, что ниспослано тебе от своего Господа. Если ты не сделаешь этого, то не донесёшь Его послания. Аллах защитит тебя от (вероятного зла) людей. Воистину, Аллах не наставляет на прямой путь неверующих людей».[2] Второй: «Сегодня Я ради вас усовершенствовал вашу религию, довел до конца Мою милость к вам и одобрил для вас в качестве (вечной) религии Ислам».[3] Два этих аята были ниспосланы Посланнику Аллаха (ДБАР) восемнадцатого числа месяца зуль-хиджа, и в них повествуется об имамате и руководстве Имама Али (ДБМ).[4] Третий: Начальные аяты суры «Человек» были ниспосланы двадцать пятого числа месяца зуль-хиджа, то есть в ту самую ночь, когда Имам Али (ДБМ) и его семья накормили едой пленника.[5] Четвёртый: «Вашим покровителем является только Аллах, Его Посланник и верующие, которые совершают намаз и выплачивают закят, находясь в поясном поклоне».[6] Это аят Корана также был ниспослан в месяце зуль-хиджа двадцать четвёртого числа. Это аят известен под названием «Вилаят».[7] В книге Шейха Муфида «Масар аш-шиа» содержатся указания и на другие аяты, которые были ниспосланы в связи с событиями, происходившими в месяце зуль-хиджа.[8] Таким образом, изучение причин ниспослания аятов и исследования в этой области, которые были проведены мусульманскими учёными, показывают, что большая часть аятов об Имаме Али (ДБМ) и его руководстве были ниспосланы в месяце зуль-хиджа. [1] Асбаб ан-нузуль аль-курани, тарих уа хакаик, Хасан Мухсен Хайдар, стр.113 и 114, издательство Аль-марказ аль-алами лид-дирасат аль-исламия, Кум, первое издание, 1427 год хиджры. [2] Сура «Трапеза», аят 67. [3] Сура «Трапеза», аят 3. [4] Анвар аль-ирфан фи тафсир аль-куран, Абу Фадль Даварпанах, т.10, стр.55 и 56, издательство Интишарат садр, Тегеран, первое издание, 1375 год. [5] Асбаб ан-нузуль, Сейид Мухаммад Бакир Худжати, стр.36, издательство Дафтар нашр фарханг ислами, Тегеран, шестое издание, 1377 год. [6] Сура «Трапеза», аят 55. [7] Масар аш-шиа, Шейх Муфид, стр.41, издательство Кангре шейх муфид, Кум, первое издание, 1413 год хиджры. [8] Масар аш-шиа, стр.36-42.

“Hindistan milli məclisinin sədri olmuş Tamlas yazır

Tamlas Tun Dun: “Hindistan milli məclisinin sədri olmuş Tamlas yazır: Hər il Aşura mərasimlərinin təntənəli surətdə keçirilməsi və İmam Hüseyn (ə) xatirəsinin yad edilməsinin əhəmiyyətini mən çox gözəl anlayıram. Onun misilsiz fədakarlığı bəşərin dünyagörüşünün sivil həddə yetişməsinə təkan verir və bunu layiqincə qiymətləndirmək lazımdır.” (Azadələr rəhbəri, səh. 59-60)

Когда Коран ниспосылался и записывался, то огласовок ещё не существовало. Как в таком случае Коран мог быть защищён от искажений?

Что такое огласовки? Огласовками (харака) в арабском языке называются надстрочные и подстрочные знаки, которые используются для произношения гласных звуков и других особенностей слова. Арабский текст, в котором проставлены все огласовки, содержит всю необходимую информацию для чтения. К основным огласовкам относятся: Фатха – обозначает гласный звук «а». Дамма – обозначает звук «у». Касра – обозначает звук «и». Сукун – обозначает отсутствие гласной. Шадда – обозначает удвоение буквы.      В эпоху Посланника Аллаха (да благословит Аллах его и его род) и в последующие несколько десятилетий в Коране ещё не было привычных сегодня точек в буквах и огласовок. До конца первой половины первого века по мусульманскому летоисчислению верное чтение Корана заучивалось через слух, то есть хафизы и чтецы Корана передавали мусульманам правильное произношение всех аятов и сур, а те в свою очередь, выучив всё это, передавали следующим мусульманам. В ту эпоху большое число мусульман знало Коран наизусть, они непосредственно заучивали суры и аяты из уст самого Посланника Аллаха и Имама Али. Это способствовало сохранности последнего откровения в неизменном виде, без искажений, добавлений и убавлений. Помимо этого первые мусульмане были арабами, поэтому они не испытывали трудностей в чтении аятов, в оригинальном арабском тексте которых отсутствовали огласовки. В это время в исламском обществе появилось множество чтецов Корана, которые впоследствии прославились как носители верного чтения священного писания.         Во второй половине первого века исламскую религию стали массово принимать народы, не знакомые с арабским языком. Исламская община уже не ограничивалась одними только арабами, её представителями стало множество людей, говорящих на разных языках. Вследствие этого возникла необходимость в системе знаков для обозначения гласных звуков. Эту важную и кропотливую работу с Кораном проделал Абуль-асвад Дуали – автор первого свода правил арабского языка и ученик Имама Али (да будет мир с ним). Абуль-асвад Дуали был основательно знаком со всем текстом Священного Корана, ибо считался среди своих современников одним из лучших чтецов писания. Он в достаточной степени знал правила и тонкости арабского языка, поэтому по указанию Имама Али и под его руководством он собрал и систематизировал грамматику и правила арабского языка.[1] В дальнейшем в кораническом тексте были проставлены точки для верного произношения согласных букв.      Проставление огласовок, которое проделал Абуль-асвад Дуали, было проделано не только под руководством Имама Али, но и под пристальным вниманием остальных чтецов Корана. Поэтому вероятность ошибок и искажения Корана была сведена к нулю. Данный труд облегчил чтение Корана для не арабов, сослужил добрую службу мусульманам всех будущих поколений. Впоследствии надстрочные и подстрочные знаки в кораническом тексте дополнялись и улучшались, появились танвины, мадды и иные знаки.[2] В каждую эпоху они отображали правильное чтение. Сегодня огласовки и знаки доведены до совершенства, поэтому сегодня не существует даже вероятности того, что священное писание мусульман может быть искажено.      Безгрешные имамы из пророческого рода (да будет мир с ними) подтверждали правильность и точность чтения, которое было распространено среди мусульман той эпохи, и указывали своим последователям на необходимость следования ему. Однажды Салим ибн Абу Салама услышал, как некий человек читал Коран способом, не соответствующим тому, что было распространено среди мусульман. Он поставил об этом в известность Имама Садика (да будет мир с ним), на что имам сказал ему: «Сторонись подобного чтения. Читай Коран так, как его читают все люди».[3]       Таким образом, в первые десятилетия мусульманами в основном были арабы, без проблем читавшие Священный Коран на своём родном языке и не испытывавшие трудностей с правилами языка. Большое количество чтецов передавали друг другу верное чтение Корана – то самое, которому научил их Посланник Аллаха. Поэтому отсутствие огласовок и примитивность арабской письменности того времени не являлись причиной искажений коранического текста и разногласий вокруг него. Конечно же, были отдельные люди, которые полагали, что распространённое чтение является ошибочным и что читать необходимо несколько иначе. Но мусульманская община никогда не придавала значения словам этих людей, и общее мнение исламских учёных всегда отвергало подобные утверждения. Сегодняшние мусульмане читают Коран так же, как читали его первые мусульмане и их потомки.[4] Впоследствии письменный арабский язык был усовершенствован, чтобы у иноязычных мусульман также не возникало трудностей с чтением оригинала Корана. Появились все надстрочные и подстрочные знаки и точки на буквах.[5] Поэтому Коран никогда не был подвержен искажениям, он всегда был защищён и сохранился в том виде, в котором был ниспослан Пророку Ислама.   [1] Коранические знания, Мухаммад Хади Ма’рефат, стр.172-173. [2] Там же, стр.174-175. [3] Пути толкования Корана, Али Акбар Бабаи, стр.72. [4] Коранические знания, Мухаммад Хади Ма’рефат, стр.246-247. [5] История Священного Корана, Сейид Мухаммад Бакир Худжати, стр.465-484.

Tarixdə ilk əvvəldə Quran hərflərinin üzərində hərəkələrin (işarələrin) olmaması onun bu müddət ərzində təhrifdən amanda qalmasına necə dəlalət ola bilər?

Hicri tarixinin birinci əsrinin sonuna qədər Quranın yeganə oxunma yolu eşitməklə olub. Çox Quran qariləri və hafizləri özlərindən əvvəlki mühüm şəxsiyyətlərdən sinədən–sinəyə Quranın mətnini almış və özündən sonraya ötürmüşlər. Ən məşhur qarilərin əsl sənədi İslam Peyğəmbərinə (səlləllahu ələyhi və alihi və səlləm) və İmam Əliyə (əleyhissalam) çatır. Bu uzun müddətdə çox məşhur qarilər meydana çıxdılar ki, sonradan onların özləri Quranın səhih oxunması üçün meyar oldular. Hicri qəməri əsrinin birinci yarısında qeyri–ərəblərin müsəlman olmaları getdikcə Quran kəlmələrində müəyyən əlamət və nişanələrin olması məsələsini qabardır. Həmin illərdə İmam Əlinin (əleyhissalam) şagirdlərindən Əbul–Əsvəd Duəli adlı bir nəfər Quranın hərflərinə əlamət qoyulması məsələsini öhdəsinə alır. O, bu işi çox diqqət və məsuliyyətlə başa çatdırır. Əbul–Əvəd Duəli ( o, məşhur Quran qarilərindən biri olub), Quran qiraətinə tam şəkildə vaqif, ərəb ədəbiyyatına çox yaxşı bələd olub. O həmin şəxsdir ki, İmam Əlinin (əleyhissalam) işarəsi ilə ərəb qramatikasında nəhv elminin əsasını qoymuşdur.[1]    Bundan əlavə, onun Qurana əlamətlər qoyması Quran qariləri və hafizlərinin nəzərindən də kənarda qalmamışdır. Bu da həmin mövzuda Quran kəlmələrinin təhrif olunması haqqında hər cür ehtimalın qarşısını alır. Əbul–Əsvədin Qurana qoyduğu əlamətlər qeyri–müsəlmanların dərdinə yarasa da, hələ də məşhur ərəb qariləri və hafizlər öz məşhur ustadlarından öyrəndikləri qiraətlər əsasında Quranı tilavət edirdilər. Necə ki, tarixdə hər qarinin öz məşhur ustadına istinad etməsi müşahidə olunur. Bəzi qarilər öz qiraətlərini İslam Peyğəmbərinə (səlləllahu ələyhi və alihi və səlləm) və İmam Əliyə (əleyhissalam) qədər istinad edirdilər. Əlbəttə, bəzi qiraətlərin sənədləri digərlərinə nisbət daha çox etibarlı sayılır. Məsələn, Quranın məhşur qari Həfsin Asimdən olan qiraəti şiə qiraətinə daha çox uyğundur. Əbul-Əsvədin başladığı nişanə qoymaq mövzusu sonrakı əsrlərdə daha önəmlə dvam etdirilir və getdikcə daha müasir nişanələrdən, hamının qəti şəkildə qəbul etdiyi əlamətlərdən istfadə olunur. Bu gün artıq Quran hərflərinin əlamətləri ən müasir yollarla həll olunub. Məsələn, sukun, təşdid, mədd və s..işarələr bütün bu mövzuya əlavə olunub.[2] Sinədən–sinəyə keçib bizə çatan məşhur və mütəvatir (dalbadal) nəql olunmuş qirati Əhli–Beyt (əleyhissalam) də qəbul edir. Rəvayətlərdən birində oxuyuruq ki, İmam Sadiq (əleyhissalam) səhabələrdən birinə buyurdu: “ Quranı camaat oxuyan kimi oxu!”Rəvayətin əsl mətni belədir: Salib Əbu Səlimə nəql edir ki, mən gördüm ki, bir nəfər Quranı, İmam Sadiqə (əleyhissalam) camaat arasında məşhur olmayan qiraətlə oxuyur. İmam Sadiq (əleyhissalam) buyurdu: “Belə qiraətdən çəkin! Camaat necə oxuyursa, sən də o cür oxu!…”[3] Beləliklə, Quranın mətni tarix boyu sinədən–sinəyə, əlbə–əl və nəsilbə–nəsil keçərək bizlərə çatmışdır. Buna görə də, İslamın ilk əvvəllərindən xalq arasında həmişə Quran qariləri və hafizləri olmuş, onların xalq arasında xüsusi məqamları olmuşdur. Quran, bu günkü halında olduğu kimi İslam Peyğəmbərinin (səlləllahu ələyhi və alihi və səlləm) zamanından bu günə kimi müsəlmanlar arasında tilavət və qiraət olunmuş, amma Quran yazılan zaman ərəb xəttinin təzə olması, nöqtələri və əlamətləri olmaması, müxtəlif ərəb qəbiləsi ləhcələrinin mövcudluğu, bəzi qarilərin şəxsi səliqələri, və s..el arasında olan məşhur Quran qiraətinə təsir göstərməmişdir, təkcə bəzi şəxsi qiraətlərdə şəxsi nəzəriyyələr verilmişdir ki, o da müsəlman cəmiyyətləri tərəfindən qəbul olunmamışdır. Rəvayətlərdə gəlmiş məşhur qiraətdən məqsəd isə tarix boyu müsəlman cəmiyyətləri arasında məşhur qarilər və hafizlər tərəfindən oxunmuş Quran qiraətləridir. Həmçinin, Asimin qiraətinin daha məşhur olması bir daha onu sübut edir ki, tarix boyu xalq arasında onun qiraəti daha yayılmış və indiki qiraətlə daha uyğun olmuşdur.[4] Əlbəttə, xəttatlar və gözəl xətlə yazı yazanlar hicri qəməri tarixi ilə dördüncü əsrin axırlarına kimi Quranı kufi xətti ilə yazırdılar. Amma, beşinci əsrin əvvəlində nəsx xətti kufi xəttini əvəz edir və o gündən bu günə qədər Quranın bütün nöqtələri və əlamətləri olduğu kimi qalmaqdadır.[5] [1] Böyük İslami ensklapediya, c.5; səh.182, 190, “Əbul–Əsvəd girişi”; Quran elmləri, Məhəmməd Hadi Mərifət, səh.172, 173, Ət–Təmhid müoəssisəsi. [2] Quran elmləri, səh.170, 175 [3] Quranın prsixoloji təfsiri, Əli Əkbər Babai və başqaları, səh.72, Univeristet və dini elm mərkəzinin birgə təhqiqi, c.1; qum, 1379 şəmsi

Dinozavr barəsində İslamın nəzəri nədir?

Quran hidayət kitabıdır və bu məqsədə kömək edən hər bir şey bu müqəddəs kitabda qeyd olunmuşdur. Mətləbin bəyanında onun tutduğu üslub – məsələlərin külliyyatına və əslinə işarə etməkdir, çox az hallarda məsələnin dəqiqliyinə, incəliyinə və təfərrüatına girişmişdir. Bəlkə də bunun dəlili cüzi hökmlərin və mövzuların təsəvvür həddindən artıq olmasıdır.[1] Qurani-kərimdə varlıqların həyatının əsli və növləri barəsində: varlıqların bitkilərə,[2] heyvanlara; quruda yaşayan heyvanların dörd ayaqlılara və quşlara;[3] sürülənlərə, iki ayaqla və dörd ayaqla hərəkət edənlərə təsnif edilməsinə dair çoxlu işarələr vardır.[4] Bəzi həşərat növləri, balıqlar və digər varlıqlardan da söz getmiş, onların barəsində çox dəyərli məlumatlar verilmişdir. Lakin dinozavrlar və onların təbii həyatları barəsində Quranda heç nə deyilməmiş, İslam da bu barədə xüsusi nəzər verməmişdir. Quran bu kimi məsələlərdə hər bir elm sahəsindəki mütəxəssis və alimlərinin nəzərlərinə ehtiram qoyur və özünün göstəriş və hökmlərini onların əldə etdikləri nəticələrə tətbiq edir. İncəliklərinə qədər heyvanların növləri, bitki və cansızların qisimləri təbiətşünaslıq elminə aiddir və həmin elmin bu barədəki nəzərini öyrənmək lazımdır. Dinozavrlarla əlaqədar məlumat almaq üçün də bu heyvanlar barəsində tədqiqat aparan elmə və kitablara, eləcə də nəsli kəsilmiş heyvanların barəsində yazılan kitablara, yaxud vəhşi heyvanlarla əlaqədar muzeylərə müraciət etmək lazımdır. Qeyd olunduğu kimi, Quranda və digər İslam mənbələrində təbiət və onun təzahürləri, onda yaşayan heyvan növləri ilahi qüdrət nişanələri, Allahın verdiyi nemət və Onun əzəmətinin göstəricisi kimi bəyan olunur. Çünki Allahı tanımaq yollarından biri də Onun məxluqlarına və əsərlərinə diqqət yetirməkdir. Buna görə də əsasən, camaatın gözləri önündə olan heyvanlar irəli çəkilir və onların xilqətinə diqqət yetirilir. Əgər elm nəsli kəsilmiş qədim heyvanların, o cümlədən dinozavrların xüsusiyyətlərini isbat edə bilsə, həqiqətdə Allahın sonsuz nişanələrindən digər biri isbat olunur və Allahın əzəmətini tanımaq üçün yeni bir yol təqdim edir. Quranda buyurulur: “Ey Peyğəmbər! De: Yer üzündə gəzin, görün Allah xilqəti necə başladı. Sonra axirət aləmini (həmin cür) icad edəcəkdir. Allah hər bir şeyə qadirdir.”[5] “Təfsiri-nümunə” kitabında bu ayənin izahında deyilir: “Hal-hazırda bu kimi ayələr alimlər üçün daha dəqiq və dolğun mənalar təqdim edə bilər: dəryalarını dibində, dağların içində və yer qabığının layları arasındakı çürüntü, daşlaşmış və s. şəklində olan ilkin canlı varlıqların əsərlərini görsünlər, yer üzündə həyatın başlanma sirlərini, Allah-taalanın qüdrət və əzəmət nişanələrini dərk etsinlər və bilsinlər ki, Allah həyatı onlara bir daha qaytarmağa qadirdir.”[6] Diqqət yetiriləsi digər məsələ budur ki, (təhrif olunmuş) bəzi dinlərin təlimləri elmi məsələlərlə (xüsusilə təbii elmlər və yaradılışla əlaqədar mətləblərdə) təzaddadır, ona görə də elmin dindən ayrı olması, dini həyatla elmi həyatın bir-birindən tam ayrı olmasını və ya dini həyatın mənasız olmasını və s. irəli çəkirlər. Bu puç təsəvvürlərin əksinə olaraq İslam və Quran təlimlərinin elmi məsələlərlə heç bir ziddiyyəti yoxdur. Besət dövründən indiyə qədər İslam aləmində çoxlu kəşflər, elmi ixtiralar baş vermişdir. İslam dini həm elmin, həm də alimlərin məqamına dəyər vermiş, onların nəzəriyyələrinə xüsusi ehtiram qoymuş və bir çox hallarda Allahın və məadın isbat olunmasında elmi nailiyyətlərdən, xilqətin qəribəliklərindən dəlil ünvanı ilə istifadə etmişdir. Amma elmdə sübuta yetən varlıqların fiqhi hökmləri və göstərişlərinə gəldikdə isə, pak və ya nəcis olmaq, halal və ya haram olmaq baxımından İslam dinində həqiqi qəziyyələr ünvanı ilə irəli çəkilir. Yəni ümumi qanun şəkilində və mövzunun varlığı şəraitində onların hökmlərini və göstərişlərini bəyan edir. Buna əsasən, əgər dinozavrlar mövcud olmuşsa, yaxud dinozavr üçün bəyan olunan xüsusiyyətlərlə başqa bir varlıq gələcəkdə vücuda gələrsə, İslam fiqhi onun barəsində xüsusi nəzər verməsə də, fəqihlər fiqh qanunları üzündən heç bir müəmma olmadan onların hökmlərini verə bilərlər. Belə ki, indiyə qədər onlarla yeni məsələlər əvvəldə olmadığı halda onların şəri hökmü bəyan olunmuşdur. [1] Əlavə məlumat üçün bax: “Vilayət və diyanət – İslamın siyasi təfəkküründə tədqiqat”, Hadəvi Tehrani, Məhdi, səh. 47-57 [2] “Ənam” surəsi, ayə: 99 [3] “Ənam” surəsi, ayə: 38 [4] “Nur” surəsi, ayə: 45 [5] “Ənkəbut” surəsi, ayə: 20 [6] “Təfsiri-nümunə”, 16-cı cild, səh. 238