Əhli-Beyt (ə) Təlimləri Ensiklopediyası
Dil:
SonÜmid TV

Məqalələr

İslam dünyagörüşü, əxlaqi dərslər və fiqhi məsələlər haqqında maarifləndirici yazılar

Həzrət Muhəmməd (s) 02.01.2025

Həzrət Muhəmmədin (s) mehriban və yumşaq rəftarı

QURANİ-KƏRİM ƏHZAB SURƏSİNİN 21-Cİ AYƏSİNDƏ BUYURUR: لَّقَدْ كاَنَ لَكُمْ فىِ رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ لِّمَن كاَنَ يَرْجُواْ اللَّهَ وَ الْيَوْمَ الاَخِرَ وَ ذَكَرَ اللَّهَ كَثِيرًا “Şübhəsiz, Allaha və axirət gününə ümid bəsləyən və Allahı çox zikr edənlər üçün Allahın peyğəmbərinin rəftarında həyat örnəyi və nümunəsi vardır.” Deməli, peyğəmbərlərin sonuncusu və ən üstünü həzrət Muhəmməd səllAllahu əleyhi və alih , bütün müsəlmanlar üçün əxlaq nümunəsidir. Qurani-kərimin nəzərindən həzrət Muhəmmədin (s) ən fərqi xüsusiyyətlərindən biri, o həzrətin gözəl əxlaqı və başqaları ilə şəfqətli davranışıdır. Peyğəmbər (s) bu dəyərli xasiyyətə malik olduğuna görə 23 ilin ərzində minlərlə insanın qəlblərini özünə cəzb edə və onları düz yola, hidayətə yönəldə bildi. Halbuki tarix boyu heç bir qüdrətli şəxs bu qədər insanın qəlblərini özünə sarı cəzb və cəlb edə bilməmişdir. Allah Taala bu əsas amili Qurani-kərimin Ali-İmran surəsinin 159-cu ayəsində belə vurğulayır: فَبِمَا رَحْمَةٍ مِّنَ اللَّهِ لِنتَ لَهُمْ  وَ لَوْ كُنتَ فَظًّا غَلِيظَ الْقَلْبِ لاَنفَضُّواْ مِنْ حَوْلِكَ “Beləliklə, Allah tərəfindən olan rəhmətin bərəkəti sayəsində onlarla (öz ümmətinlə) mülayim oldun, əgər qaba və daşürəkli olsaydın, onlar mütləq sənin ətrafından dağılışardılar.”   Əsasən peyğəmbər (s) bu inamda idi ki, peyğəmbərliyə seçilməyin fəlsəfəsi əxlaqi kəramətlərin təkmilləşdirilməsi üzündür, odur ki, həzrət Muhəmməd (s) buyurur: انما بعثت لاتمم مكارم الاخلاق “Mən həqiqətən əxlaqi kəramətləri (xasiyyətləri) tamamlamaq üçün peyğəmbərliyə seçilmişəm.” Mustədrəkul vəsail 11-ci cild 187-ci səhifə 12701-ci hədis   Peyğəmbərin (s) məhəbbət və mehribanlıqla davranması təkcə o həzrətin dostlarına və möminlərə aid deyildi, üstəlik o həzrətin müxalifləri də onun yumşaq əxlaqından və şəfqətli rəftarından bəhrələnmişlər. Elə bu da müxaliflərin bir çoxlarının Peyğəmbərə (s) cəlb və cəzb olunmalarına səbəb olmuşdur. Odur ki, Allah Taala Qurani-kərimin Qələm surəsinin 4-cü ayəsində həzrət Muhəmmədi (s) belə tərif edir: وانك لعلی خلق عظيم “Həqiqətən, sən böyük bir əxlaqa maliksən.”   Rza Əzizoğlu

Həzrət Muhəmməd (s) 02.01.2025

Peyğəmbərin son günləri

Səfər ayının 28-i İslam Peyğəmbərinin vəfatının ildönümüdür. Həzrət Mühəmməd Peyğəmbərin (s) ömrünün son iki ayı ağır xəstəlik içində keçmişdi. O həzrət ömrünün başa çatmaq üzrə olduğunu bilir və bu barədə müsəlmanları dönə-dönə xəbərdar edirdi. Peyğəmbərin məqsədi bu idi ki, Onun ölümü müsəlmanları qəfil haqlamasın və hələ kövrək olan Islam ümməti bu itkidən sarsılmasın. Qeyd edək ki, Peyğəmbərin öz ölümünü qabaqcadan hiss etməsi qeyri-mümkün iş deyil. Nəinki peyğəmbərlər və imamlar, hətta bəzi övliyalar belə, öz ölümlərini bir müddət əvvəldən duyur və Allahla görüşə hazırlaşırlar. Peyğəmbər ölümünün yaxında olduğunu bəzi əlamətlərdən duymuşdu. Məsələn, hər il vəhy mələyi Cəbrail bir dəfə o həzrətin görüşünə gəlir və onlar həmin zamana kimi nazil olmuş ayələri birlikdə oxuyurdular. Həmin il Cəbrail Quranı iki dəfə Peyğəmbərlə oxudu. Həmçinin, vida həcci zamanı nazil olmuş Maidə surəsinin 67-ci ayəsi artıq o həzrətin peyğəmbərlik missiyasının başa çatmaq üzrə olduğunu xəbər verdi. Vəfatından təqribən 80 gün əvvəl – vida həcci zamanı İslam mümləkətinin ən müxtəlif guşələrindən gəlmiş 100 min nəfər müsəlmanın qarşısında Peyğəmbər tezliklə vəfat edəcəyini söylədi və ən mühüm vəsiyyətlərini xatırlatdı. Maraqlıdır ki, İslamın düşmənləri üçün bu xəbər əsl fürsətə çevrildi. Həzrət Mühəmmədin (s) tezliklə vəfat edəcəyini Onun öz dilindən eşidən bəzi şəxslər fürsəti qənimət bilib peyğəmbərlik iddiası ilə çıxış etdilər. Təsadüfi deyil ki, Müseylimə, Tüleyhə, Səccah, Əsvəd kimi yalançı «peyğəmbər»lər məhz Həzrət Mühəmmədin (s) həyatının son aylarında fəaliyyətə başlamışdılar. Onlar güman edirdilər ki, müsəlman icması öz başçısını itirdikdə böyük sarsıntıya düşəcək və ərəbləri Islamdan döndərmək asan olacaq. Lakin tarix onların bu gümanının səhv olduğunu sübuta yetirdi. Həzrət Mühəmmədin (s) həyatının son günlərində və vəfatından sonrakı qısa müddət ərzində yalançı «peyğəmbər»lərin hamısının təxribatının qarşısı uğurla alındı. Onların əksəriyyəti birinci xəlifə Əbu Bəkrin zamanında təslim edildi. Yəməndə özünü «peyğəmbər» elan etmiş Əsvədin müsəlmanlar tərəfindən qətlə yetirilməsinin xəbəri isə Mədinəyə Peyğəmbərin vəfatından cəmi bir gün əvvəl gəlib-çatdı. İslam Peyğəmbəri özündən sonra ümmətin halı üçün təşviş keçirirdi. Onu xüsusilə müsəlmanların yaxın qonşusu olan Bizans imperiyası narahat edirdi. Peyğəmbər bilirdi ki, Onun vəfat xəbərini eşidəndən dərhal sonra bizanslılar İslam torpaqlarına qarşı böyük hücuma keçəcəklər. Bu hücumu qabaqlamaq üçün o həzrət özü müsəlmanlara səfərbərlik əmri verdi və təşkil olunmuş qoşuna 3 il bundan əvvəl Mötə məntəqəsində bizanslılarla müsəlmanlar arasında baş vermiş döyüşdə şəhid olmuş Zeyd ibn Harisənin oğlu Üsamə ibn Zeydi sərkərdə seçdi. Lakin bəzi qocaman səhabələr yenicə həddi-büluğ yaşına çatmış Üsamənin başçılığı altında döyşməkdən imtina etdikləri üçün qoşunun səfərbərlik işləri ləngiyirdi. Üsamə Mədinədən kənarda düşərgə qurub hamının toplaşmasını gözləyirdi. Həzrət Mühəmməd Peyğəmbər (s) ömrünün son günlərində dəfələrlə Məscidün-nəbəviyə gəlir və müsəlmanlar qarşısında çıxış edirdi. Çox zaman bədəni hərarət içində yandığı üçün əmisi oğulları Əli ibn Əbu Talibin, Fəzl ibn Abbasın və başqa yaxın qohumlarının çiyninə dayaqlanaraq hərəkət edirdi. Belə günlərin birində o, məscidə gəlib müsəlmanları sərt bir şəkildə qınadı və hamını Üsamənin qoşununa qatılmağa çağırdı. Təəssüf ki, səhabələrin bəziləri Peyğəmbərin səhhətindən narahat olduqları, bəziləri isə o həzrətin vəfatından sonrakı xəlifə seçkilərinə nəzarəti əldən buraxmaq istəmədikləri üçün bu tapşırığı yenə qulaqardına vurdular. Nəticədə, Üsamənin Şam bölgəsinə yürüşü yalnız Peyğəmbərin vəfatından sonra, Əbu Bəkrin xilafətinin ilk günlərində baş tuta bildi. Peyğəmbər xəstə halda ikən Əlinin (və ya əhli-sünnə rəvayətlərinə görə səhabələrdən Əbu Müveyhibənin ya Əbu Rafenin, ya da Büreyrənin) müşayiəti il Bəqi məzarlığına getdi, orada dəfn olunanların ruhuna Allahdan rəhmət dilədi, öz əzizlərinin məzarı ilə vidalaşdı. Bəzi mənbələrdə xəbər verilir ki, Peyğəmbər ömrünün son günlərində yataq xəstəsi olduğu halda ən yaxın səhabələri ətrafına toplamış və vəsiyyətini yazdırmaq istəyində olduğunu dilə gətirmişdi. Lakin bəzi səhabələr: “Quran bizə bəsdir, bundan başqa tapşırığa ehtiyacımız yoxdur» – deyə, buna mane olmuş və nəticədə Peyğəmbər qəzəblənib hamını otaqdan qovmuşdu. Bir daha qeyd edirik ki, bu rəvayət bütün mənbələrdə deyil, bəzi kitablarda (əsasən, şiə yönümlü mənbələrdə) və fərqli varinatlarda qeyd edilib. Yuxarıda qeyd etdiyimiz kimi, Həzrət Mühəmməd (s) həyatının son günlərinə kimi müsəlmanlarla rabitəni kəsmir, çətinliklə olsa da məscidə gedib camaatla görüşürdü. Bir gün qızdırmalı halda, başına nəm dəsmal bağlamış vəziyyətdə, Əlinin və Fəzl ibn Abbasın çiyninə söykənib ayaqlarını yerlə sürüdərək özünü məscidə çatdırdı, minbərə qalxıb səhabələrlə vidalaşdı. Buyurdu ki, hər kimə vəd verib yerinə yetirməmişəmsə desin ki, bu dünyanı borclu halda tərk etməyim. Səhabələrdən biri qalxıb dedi: “Ey Allahın Rəsulu! Mənə söz vermişdiniz ki, əgər evlənsəm, mənə beytül-maldan maddi yardım verəcəksiniz”. Peyğəmbər tapşırdı ki, beytül-maldan həmin səhabəyə bir miqdar pul versinlər. Vəfatından 3 gün əvvəl yenə məscidə gəlib minbərə qalxdı, camaatdan halallıq istədi, kimin boynunda haqqı olduğunu söylədi. Səvadə ibn Qeys adlı bir səhabə qalxıb söylədi: “Taif səfərindən qayıdanda mən Sizin yanınızda durmuşdum. Siz öz atınızı yerindən tərpətmək üçün qırmancı qaldırıb vurdunuz, amma qırmanc mənim kürəyimə dəydi. Indi həmin zərbənin qisasını tələb edirəm”. Peyğəmbər etiraz etmədən öz evinə adam göndərdi ki, həmin qırmancı gətirsinlər. Sonra köynəyinin ətəyini yuxarı qaldırıb kürəyini açdı və Səvadəyə icazə verdi ki, həmin zərbənin əvəzinə qırmancla Onu vursun. Hamı heyrət və dəhşət içində bu səhnəni izləyirdi. Amma Səvadə irəli gəlib o həzrətin sinəsindən və kürəyindən öpdü, söylədi: “Elə bilməyin ki, mən Sizə qarşı bu qədər hörmətsizlik edə bilərəm. Mənim məqsədim bu idi ki, kürəyinizdəki peyğəmbərlik nişanını gözlərimlə görüm və öpüm. Indi öz arzuma çatdım”. Həzrət Mühəmməd Peyğəmbər (s) özünə məxsus 7 dirhəm pulu Aişənin hücrəsində saxlamışdı. Həyatının son günlərində pulları gətirməyi tapşırdı, dirhəmləri əlində tutub buyurdu: “Rəbbinə etimad bəsləyən bir insan Onun hüzuruna bunlara sahib olduğu halda gedərmi?”. Daha sonra o həzrət dinarları Əliyə verdi ki, kasıbların arasında paylasın. Qeyd edilməli məsələlərdən biri də budur ki, Həzrət Mühəmməd Peyğəmbər (s) ömrünün son günlərini ümmül-möminin Aişənin hücrəsində keçirmişdir. O həzrətin xanımlarından ötrü Məscidün-nəbəviyə bitişik ayrı-ayrı hücrələr (otaqlar) tikilmişdi. Peyğəmbər növbə ilə bu hücrələrdə xanımları ilə qalırdı. Lakin xəstəliyi şiddətləndiyi zaman Onun yatağını Aişənin hücrəsində hazırladılar və Islam Peyğəmbəri burada dünyasını dəyişdi. Bununla belə, Peyğəmbərin yaxın qohumları – qızı Fatimə, kürəkəni Əli ibn Əbu Talib, nəvələri Həsənlə Hüseyn, əmisi oğulları Fəzl, Qüsəm və başqaları Onu tez-tez ziyarət edirdilər. Xüsusilə, Əli bir an da olsa Peyğəmbərin yanından ayrılmırdı. Məhz buna görə bu gün də Peyğəmbər vəfat edərkən yanında kimin olması barədə məlumatlar fərqlidr. Hədislərin bir qismində o həzrət vəfat edərkən başını Aişənin qucağına qoyduğu, bir qismində isə Əlinin çiyninə dayaqlandığı bildirilir. Ömrünün son saatlarında Peyğəmbər öz qızı Fatiməni görmək istədi. Fatimeyi-Zəhra ilə atasının son söhbəti təklikdə oldu. Kənardan baxanlar gördülər ki, Fatimə qulağını Peyğəmbərin dodaqlarına yaxınlaşdırdı, eşitdiyi sözlərdən əvvəlcə kədərləndi və qəhər Onu boğdu. Amma daha sonra atasının dilindən nə eşitdisə, razı halda gülümsədi. Sonralar bu barədə Fatimədən soruşdular. O belə dedi: “Atam əvvəlcə mənə xəbər verdi ki, çox tezliklə bizdən ayrılıb vəfat edəcək. Bu xəbər məni kədərləndirdi. Amma ardınca buyurdu ki, tezliklə mən də dünyamı dəyişib, axirət aləmində Onunla görüşəcəyəm. Ona görə sevindim”. Həzrət Mühəmməd Peyğəmbər (s) hicrətin 11-ci ilində səfər ayının 28-də, bazar ertəsi günorta vaxtı dünyasını dəyişdi. Rəvayətə görə, həmin gün sübh vaxtı o həzrətin əhvalı yüngülləşmişdi. Hətta səhabələr bunu görüb sevinmişdilər. Lakin sonra qəfildən əhvalı pisləşdi, hərarəti artdı. Ümmül-möminin Aişə rəvayət edir: Mən dəfələrlə Allah Rəsulundan eşitmişdim ki, hər bir peyğəmbərin ölüm saatı çatanda Allah onu həyatla ölüm seçimi arasında qoyur. Peyğəmbərə vəhy olunur ki, həyatını davam etdirmək istəyir, yoxsa ölmək arzusundadır? Aişə rəvayət edir ki, Həzrət Mühəmməd (s) ömrünün son anlarında gözlərini səmaya doğru qaldırıb buyurdu: “Bəl ər-rəfiqul-ə’la». Yəni «uca dostu seçirəm”. Aişə bu sözlərdən başa düşür ki, artıq Peyğəmbər dünyanı tərk etmək üzrədir, Ona həyatla ölüm arasında seçki aparmaq təklif edilib və o həzrət uca dostun (yəni Allahın) hüzuruna getməyi üstün tutub. İmam Əli ibn Əbu Talib isə xatırlayırdı ki, Peyğəmbər həyatının son anında başını Onun qucağına qoyaraq bu sözləri buyurmuşdu: “Əs-səlah, əs-səlah” (yəni “namaz, namaz”). Bu sözlər Peyğəmbərin ibadətə nə qədər böyük önəm verdiyini nümayiş etdirir. Əslən yəhudi olub, sonra Islamı qəbul etmiş Kəbül-əhbar Əlidən bunu eşidəndə təsdiq edib demişdi ki, bütün peyğəmbərlərin son sözü bu məzmunda olub.

Həzrət Muhəmməd (s) 02.01.2025

Peyğəmbər (s) – Şölələnən çıraq

Hikmət sahibləri nur haqqında deyir: Nur özü üçün aşkar olan və özündən qeyrilərini aşkarlayan bir həqiqətdir. Quran İslam Peyğəmbərinin (s) müqəddəs vücudunu “siracun munir”, yəni şölələnən çıraq adlandırır:   “Ey peyğəmbər! Həqiqətən, biz səni (ümmətə) şahid, müjdə gətirən, qorxudan kimi göndərdik. Səni Allahın əmri ilə ona doğru dəvət edən, şölələnən çıraq qərar verdik.” Həzrət öz varlığını işıqlandıran və özündən qeyrilərinə işıq verən bir nur idi. O bütün varlıq həqiqəti ilə, zahir və batinlə vücudi bağlılıqla kamil aydınlıq və mərifətə malik idi. O çox səy göstərirdi ki, başqalarını da özü kimi varlıq həqiqəti, zahir və batinlə bağlılıq gerçəkliyi ilə tanış etsin. Bəli, nur hikmət sahiblərinin bildirdiyi kimi bu : “Nur öz zatında zahir olan və özündən qeyrisini aşkar edən bir keyfiyyətdir.” Mehriban Allah həzrət Məhəmmədin (s) parlaq vücudunu, bir çox mötəbər rəvayətlərə əsasən, bütün mövcudlardan öncə yaratdı. Sonra bütün nur, ağıl, ruh, məna, maddə həqiqətləri bu nurdan ərsəyə gəldi. Onun nuru bərəkətindən zülmət pərdələri kənara çəkildi. Allah peyğəmbəri özü ilə bütün mövcudlar arasında vasitə qərar verdi. “Əhzab” surəsinin 46-cı ayəsinə əsasən, həzrət (s) günəş kimi tanıtdırılır. Necə də gözəl təşbehdir! “Mən “günəşəm” söylənilir. Günəş təbiət aləmində günəş sisteminin yaranış mənbəyidir. Bu sistemdəki planetlər günəş sayəsində vücuda gəlib. Yer, Merkuri, Venera və başqa planetlər bir vaxt günəşdən ayrılmışlar. Allah günəş sistemini bugünkü formasında yaratmaq qərarına gəldiyi vaxt günəşdə böyük bir partlayış baş vermiş, ondan ayrılan hissələr xüsusi orbitlərdə günəşə cəzb olunaraq hərəkətə başlamışlar. Peyğəmbərin (s) nuru hər nədən öncə yaradılmışdır. Allahın iradəsi ilə bütün həqiqətlər bu nurdan qaynaqlanır. Varlıq aləmi Məhəmməd nurunun bərəkəti ilə yaşayır. Günəş sistemindəki digər planetlər günəşin vücudundandır. Varlıq aləmindəki mövcudlar da öz növbəsində Peyğəmbərin (s) varlıq günəşindən ərsəyə gəlmişlər. Peyğəmbərdən (s) nəql olunmuş bir rəvayətdə bu mənaya işarə olunur: “Mən günəşəm, Əli (ə) aydır, Fatimə (s.ə.) zöhrədir (venera) Həsən (ə) və Hüseyn (ə) iki başqa ulduzdur.” Bu rəvayət peyğəmbər kimi fəsahətli və bəlağətli natiqin dilindəki maraqlı təşbehlərdəndir. Rəvayətdə batini bir həqiqət təbii bir həqiqətlə müqayisə olunur. Bu yolla insanlara çatdırılır ki, Məhəmməd (s) həqiqəti günəş kimi digər varlıqların ərsəyə gəlməsinin səbəbidir. Bütün varlıq ona borcludur və onun bütün varlıq üzərində mənəvi və maddi haqqı var. Allah-təala da öz buyuruqlarında bu nöqtəyə işarə etmişdir: “Allaha və peyğəmbərə itaət edin ki, sizə rəhm olunsun”; “Bilin ki, qənimət və fayda olaraq əldə etdiyiniz hər bir şeyin beşdə biri Allahın, Onun rəsulunun və rəsulunun yaxınlarınındır.” Bəli, bütün nemətlər Allahın izni ilə peyğəmbərin ixtiyarındadır. Hər bir varlıq peyğəmbər süfrəsindən faydalanır. Buna görə də, kamil şəkildə onun haqları yerinə yetirilməlidir. Bilməliyik ki, bu işdə də fayda insanların özünə qayıdır. Qurani-kərimdə oxuyuruq: “Sizdən istədiyimiz hər bir muzd özünüz üçündür…”

Həzrət Muhəmməd (s) 02.01.2025

Həzrət Peyğəmbər (s) vəfat etmişdir, yoxsa şəhid olmuşdur?

İslam Peyğəmbəri (s) vəfat etmişdir, yoxsa şəhid olmuşdur? Bəziləri iddia edirlər ki, Peyğəmbər (s) bu dünyadan təbii ölümü ilə getmişdir və heç kəs ona sui-qəsd etməmişdir. Halbuki, əgər tarixə nəzər salsaq, Həzrətin (s) neçə dəfə sui-qəsdə məruz qaldığının şahidi olarıq. Həm Məkkədə və həm də Mədinədə Peyğəmbərə (s) dəfələrlə ziyan vurmaq istəmişdilər. Xüsusilə də Mədinədə hakimiyyət başına keçmək arzusunda olan münafiqlər Həzrətə (s) dəfələrlə sui-qəsd etmişdilər. (Tebyan/Deyerler) Bizim əqidəmiz belədir ki, Peyğəmbər (s) Xeybər döyüşündə zəhərləndiyi üçün şəhid olmuşdur. Bu məlun münafiqlər nəhayət öz hədəflərinə çata bilmişdilər. İmam Sadiqdən (ə) gələn hədisdə oxuyuruq: “Heç bir peyğəmbər və onun vəsisi yoxdur, məgər o halda ki, şəhid olmasın”. İmam Rzanın (ə) buyurduğu hədisdə də bu mövzuya toxunulmuşdur və Həzrət (ə) buyurmuşdur: “Bizlərdən eləsi yoxdur ki, öldürülməsin”. Ona görə də deyə bilərik ki, Peyğəmbərin (s) şəhadətlə dünyasını dəyişmək xəbəri daha səhih xəbərdir. Həzrət (s) Xeybər döyüşündə zəhərləndikdən sonra narahatlığı gedib-gəlirdi və nəhayət şah damarını kəsdi və onu şəhid etdi. İmam Həsən (ə) atası Əmirəl-möminin (ə) şəhid olduqdan sonra buyurmuşdu: “Peyğəmbəri-Əkrəm (s) mənə xəbər vermişdi ki, imamət onun Əhli-beytinin (ə) on iki İmamının (ə) ixtiyarındadır ki, seçiliblər. Bizlərdən eləsi yoxdur, məgər o halda ki, ya zəhərlənək və ya qətl edilək”. Həzrət Peyğəmbərin (s) zəhərlənməsinə dair iki nəzər vardır. Bir nəzərə görə Həzrəti (s) yəhudi qadın zəhərləmişdir, ancaq bu zəhərlənmədən çox zaman keçir. İkinci nəzər isə budur ki, Peyğəmbəri (s) münafiqlər zəhərləmişdi. Cəbrayil (ə) “Ənkəbut” surəsini nazil edir və Həzrətə (s) buyurur ki, onu oxusun. “Əlif, Lam, Mim. (Allahla Onun Rəsulu arasında olan rəmzlərdir. Bizim kitabımız həmin bu hərflərdən təşkil olunmuşdur, lakin heç kimin onun bənzərini gətirməyə qüdrəti yoxdur. Bu kitab Əlifdən (Allahdan) Lamın (Cəbrailin) vasitəsilə Mimə (Muhəmmədə (s)) vəhy olunmuşdur. Bu kitabın möhkəm ayələri və bu cür də mütəşabih ayələri vardır). Məgər insanlar «İman gətirdik» – demələri ilə onlardan əl çəkilib (əməlləri ilə daha) imtahan olunmayacaqlarınımı sanırlar?! Şübhəsiz, (biz) onlardan əvvəlkiləri (Öz cari sünnəmizə uyğun olaraq onların qarşısına vəzifələr qoyaraq) imtahan etmişdik. Beləliklə Allahın əzəli elmi düz danışanlar barəsində də həyata keçər, yalançılar barəsində (də) həyata keçər. Və düz danışanların doğruluğu və yalançıların yalanı aşkar olunar”. (“Ənkəbut” 1-3). Həzrət Peyğəmbər (s) Cəbrayilə (ə) buyurur: “Bu, nə imtahandır?” Cəbrayil (ə) deyir: Ey Muhəmməd (s)! Həqiqətən, Allah Təala sənə salam göndərir və buyurur: “Mən səndən əvvəl elə bir peyğəmbər göndərməmişəm, məgər o halda ki, ömrünün sonunda yerində əyləşəcək canişinini seçsin. Yolunu və əhkamını diriltsin. Ona görə də düz danışanlar – o kəslərdir ki, Peyğəmbərin (s) əmrini yerinə yetirərlər. Onlar ki, itaətsizlik edirlər – yalançılardırlar. Ey Muhəmməd! Həqiqətən sənin Allaha tərəf getməyin yaxınlaşmışdır və sənə əmr edir ki, özündən sonra Əli ibni Əbitalibi (ə) ümmətin üçün seçəsən. O, sənin canişinindir ki, ümməti hidayət etməyə qiyam edər. Əgər ümmət onun ardıcılı olsa, sağlam qalar”. Həzifə nəql edir ki, Həzrət Peyğəmbər (s) Əlini (ə) çağırtdırdı və onunla xəlvət etdi. Həmin gündüzü və gecəni Allahın ona tapşırdığı elm və hikməti Əliyə (ə) tapşırdı. Onu Cəbrayilin (ə) dediklərindən agah etdi. Həzrət Peyğəmbərin (s) vəfatının yaxınlaşması xəbəri xəbis münafiqlərin qulağına çatır və onlar agah olurlar ki, Peyğəmbər (s) özündən sonra Əlini (ə) canişini qərar verəcəkdir. Ona görə də onu zəhərləməyi qərara alırlar. “Ancaq iman gətirib yaxşı işlər görən, Allahı çox zikr edən, zülmə uğradıqdan (Peyğəmbər və İslam əleyhinə həcv eşitdikdən) sonra (onların rəddi üçün şerlər yazmaqla) intiqam alanlardan başqa! Zülm edənlər tezliklə biləcəklər ki, necə bir dönüş yerinə qaytarılacaqlar”. (“Şüəra” 227)

Həzrət Muhəmməd (s) 02.01.2025

İSLAM PEYĞƏMBƏRİNİN (S) HƏYATI

İslam Peyğəmbərinin adı Mühəmməd (s), məşhur künyəsi Əbülqasim, məşhur ləqəbləri Əhməd və Mustafa, bərəkətli ömrü isə 63 ildən ibarət olmuşdur. O həzrət “amul-fil”in (fil ili) Rəbiül-əvvəl ayının 17-də (miladi tarixi ilə 570-ci ildə), mübarək cümə günü dünyaya gəlmişdir. (Həmin il Allah-Taala Kəbə еvini uçurmağa gələn “fil səhabələri”ni “əbabil” quşları ilə məhv еtmişdir.) Həzrət İsa (ə) əsrlər öncə “İncildə” o həzrətin adını müjdə vermişdir: “Mən sizi məndən sonra gələcək bir peyğəmbərlə müjdələyirəm, onun adı Əhməddir.” Qurani-Kərimdə də o həzrət həm Əhməd, həm də Mühəmməd adı ilə yad edilir. (“Səff” surəsi, ayə 6; “Əhzab” surəsi, ayə 40.) Nəhayət, o həzrət bir yəhudi qadının vasitəsi ilə zəhərlənərək 11-ci hicri-qəməri ilinin Səfər ayının 28-də dünyasını dəyişmişdir. Peyğəmbər (s) 25 yaşında olarkən həzrət Хədicə (s) ilə еvlənmiş və “amul-fil”in 40-cı ili, Rəcəb ayının 27-də gеcə ikən peyğəmbərliyə sеçilmişdir. O həzrət İslam dinini təbliğ etdiyi üçün 13 il Məkkədə dözülməz müsibətlərə məruz qalaraq Qürеyş kafirlərinin dinin inkişafının qarşısını aldıqları zaman Mədinə şəhərinə hicrət еtmişdir. Qеyd еtmək lazımdır ki, o həzrətin Mədinəyə hicrət еtdiyi gün İslam tariхinin başlanğıcı sayılır. Peyğəmbər (s) hicrətdən sonra, Mədinədə sakin olduğu 10 il ərzində İslam dinini kamil surətdə bəşəriyyətə çatdırmışdır. İslam Peyğəmbərinin (s) doğulduğu gecə dünyada böyük hadisəlr və möcüzələr baş vеrmişdir. O cümlədən: bütün bütlər yıxılır; İranda Kəsra eyvanı lərzəyə gəlib parçalanır və 14 sütunu sınır; Savə dəryaçası quruyur; min ildən sonra fars atəşgahı sönür. PEYĞƏMBƏRİN (S) ATA VƏ ANASI Tarixdə Peyğəmbərin (s) atası Abdullah haqda belə yazılır: Bir gün Əbdül-Müttəlib Zəmzəm quyusu qazılanda nəzr edir ki, əgər on oğlu olarsa, birini Allah yolunda qurban etsin. Onun duası qəbul olur və Allah-Taala ona onuncu oğulu, yəni Abdullahı əta etdikdə, Əbdül-Müttəlib öz nəzərini yerinə yetirmək məqsədilə övladları arasında püşk atır. Püşk Abdullaha düşür. Abdullahı qurbangaha aparır. Bu iş sonralar bir adətə çevrilməsin deyə, qohum-əqraba yığışıb bu işə mane olmaq istəyirlər. Təklif edirlər ki, on dəvə və Abdullah arasında püşk atılsın. Püşk yenə də Abdullaha düşür. Dəvələri yüzədək artırdıqdan sonra püşk dəvələrə düşür. Beləcə, 100 dəvə Abdullahı əvəz edir. Peyğəmbərin (s) atası Abdullah çox yaşamır. O, Amənə ilə evləndikdən sonra, Peyğəmbər (s) dünyaya gəlməzdən öncə Şam səfərindən qayıdarkən xəstələnir və 25 yaşında ikən Mədinədə dünyasını dəyişir. Peyğəmbər (s) dünyaya gəldikdən sonra babası Əbdül-Müttəlibin himayəsinə keçir. Peyğəmbərin (s) anasının adı Amənədir. Amənə o həzrəti (s) dünyaya gətirdikdən bir müddət sonra ona süd vermək üçün Bəni-Səd qəbiləsindən olan Həlimə Sədiyyə adlı bir qadını dayə tuturlar. Peyğəmbər (s) beş il dayənin yanında qalıb, sonra ana qucağına qayıdır. Amənə bir müddət sonra öz övladı Peyğəmbərlə (s) birgə qohumlarını görmək və həyat yoldaşı Abdullahın qəbrini zyarət etmək üçün Mədinəyə gedir. Mədinədə bir ay qaldıqdan sonra geri dönərkən xəstələnib yolda otuz yaşında ikən vəfat edir. Onu Mədinə ilə Məkkə yolnun kənarında Əbva adlı bir yerdə dəfn edirlər. Anasının dəfnindən sonra Ümmü-Əymən adlı bir qadın Peyğəmbəri (s) gətirib Əbdül-Müttəlibə çatdırır. Peyğəmbər (s) səkkiz yaşında olarkən babası Əbdül-Müttəlib də dünyasını dəyişir, sonra onu əmisi Əbu Talib və onun həyat yoldaşı Fatimə binti Əsəd öz himayələrinə götürürlər. PEYĞəMBƏRİN (S) ÖVLADLARI İslam Peyğəmbərinin (s) üç oğlu və dörd qız övladı olmuşdur. Oğlanları: Qasim, Abdullah və İbrahim. –Qasim; Peyğəmbər (s) bu münasibətlə “Əbülqasim” adlanmışdır. Qasim iki yaşında ikən Məkkədə vəfat etmişdir. –Abdullah; Peyğəmbər (s) peyğəmbərliyə çatdıqdan sonra Abdullah anadan olub və Məkkədə vəfat etmişdir. Bəziləri onun adını Təyyib və Tahir kimi də qeyd etmişlər. –İbrahim; Mədinədə o həzrətin Qibtiyyə Mariyyə adlı zövcəsindən olmuş, hicrətin 10-cu ilində on yeddi aylığında vəfat etmiş və Bəqidə dəfn olunmuşdur. Qızları: Zeynəb, Rüqəyyə, Ümmü-Gülsüm və Fatimeyi-Zəhra (ə). –Zeynəb Peyğəmbərin (s) böyük qızıdır. O həzrətin Xədicə ilə izdivacından beş il sonra doğulmuşdur. Öz xalası oğlu Əbülas ibn Rəbi ilə ailə qurmuş və 8-ci hicri-qəməri ilində vəfat etmişdir. –Rüqəyyə İslamdan əvvəl doğulmuşdur. Əvvəlcə Əbu Ləhəbin oğlu Utbəyə nişanlanmış, lakin “Təbbət” surəsi nazil olduqdan sonra Əbu Ləhəbin göstərişi ilə toydan qabaq ayrılmışdır. Sonra Osman ibn Əfvan ilə izdivac etmişdir. İkinci hicri-qəməri ilində dünyasını dəyişmişdir. –Ümmü-Gülsüm də Məkkədə doğulmuş, bacısı Rüqəyyə kimi Əbu Ləhəbin digər oğlu Üteybə ilə izdivac etmiş, lakin “Təbbət” surəsi nazil olduqdan sonra ayrılmışdır. Bacısı Rüqəyyə vəfat etdikdən sonra Osmana ərə getmişdir. Üçüncü hicri-qəməri ilində vəfat etmişdir. –Fatimeyi-Zəhra (s) “besət”dən (Peyğəmbər (s) peyğəmbərliyə çatdıqdan) beş il sonra doğulmuşdur. Hicrətdən iki ay sonra Mədinədə imam Əli (ə) ilə ailə qurmuş və on səkkiz yaşında ikən, İslam Peyğəmbəri (s) əbədiyyətə qovuşduqdan doxsan beş gün sonra şəhadətə yetmişdir. Peyğəmbər (s) özü həyatda ikən xanım Fatimeyi-Zəhradan (ə) başqa, bütün övladları dünyadan köçürlər. O həzrətin iki oğul və dörd qızı Xədicədən, İbrahim adlı digər bir oğlu isə Mariyyə Qibtiyyədən doğulur. Başqa zövcələrindən övladı olmuur. İslam peyğəmbərİnİn (s) RİSALƏTİ İslam Peyğəmbəri (s) peyğəmbərliyindən öncə hər il bir neçə günlük “Hira” mağarasına gedər, ibadət və raz-niyazla məşğul olardı. Peyğəmbər (s) qırx yaşında ikən, hicrətdən on üç il əvvəl, Rəcəb ayının 27-də vəhy mələyi Cəbrail-Əminin Allah tərəfindən nazil olması və “Ələq” surəsinin bir neçə ayəsinin tilavəti ilə peyğəmbərliyə seçilir. O həzrətə iman gətirən və dəvətini qəbul edən ilk kişi imam Əli (ə) və ilk qadın Peyğəmbərin (s) həyat yoldaşı Xədicə olur. Məkkədə şərait münasib olmadığı və bütün ixtiyarlar bütpərəstlərə məxsus olduğundan Peyğəmbər (s) dəvətini məhdud və gizli şəkildə başlayır. Bu müddətdə bir dəstə o həzrətə iman gətirir. Üç il gizli dəvətdən sonra, ilk mərhələdə Allah tərəfindən «و انذر عشیرتک الاقربین» (Yaxınlarını ilahi əzabla qorxut – “Şüəra”/214) – ayəsi nazil olmaqla, o həzrət qohum-əqrəbasını bir yerə toplayaraq risalət və peyğəmbərlik vəzifəsini aşkar şəkildə elan edir. İkinci mərhələdə isə Peyğəmbər فاصدع بما تؤمر و اعرض عن المشرکین انا کفیناک المستهزئین (Sənə əmr olunanı aşkar şəkildə bəyan et və müşriklərdən üz çevir. Həqiqətən, Biz istehza edənlərin şərini səndən uzaqlaşdırdıq! – “Hicr”/94-95) – ayəsini almaqla ümumi dəvətə başlayır. Bundan sonra müxaliflərin düşmənçiliyi alovlanır. Düşmən Həzrətin risalətinə qarşı bütün vasitələrdən istifadə edir. Peyğəmbər və onun tərəfdarları böhtanlarla, istehzalarla və cismani işgəncələrlə qarşılaşırlar. Bu minvalla, o həzrətin peyğəmbərliyindən on üç il keçdikdən sonra, Əbu Cəhlin təklifi və Qüreyş qəbiləsinin böyüklərinin qərarı ilə bir dəstə Peyğəmbərin (s) evinə hücum edib o həzrəti qətlə yetirmək istədikdə, Cəbrail-Əmin Allah-Taala tərəfindən o həzrətin Məkkədən Mədinəyə hicrət etməsi əmrini gətirir. İmam Əli (ə) Peyğəmbərin (ə) yatağında yataraq, o həzrət tərəfdarları ilə birlikdə Məkkədən çıxıb, üç gün “Sur” mağarasında qaldıqdan sonra Mədinəyə doğru hərəkət edir. Mədinə əhalisi Peyğəmbəri (s) Mədinənin altı kilometrliyində yerləşən “Quba” məntəqəsində qarşılayır. (Elə həmin məntəqədə İslamın ilk məscidi – “Quba məscidi”, ondan sonra isə Mədinənin özündə “Peyğəmbər məscidi” bina edilir.) İmam Əli (ə) Məkkədə qalan bəzi ailə üzvləri ilə birlikdə Məkkədən Qubaya çatdıqdan sonra, birgə Mədinəyə daxil olurlar. Hicrətin ikinci ilində müsəlmanlarla müşriklər arasında “Bədr” döyüşü baş verir və döyüş müsəlmanların qələbəsi ilə sona yetir. Bir çox müsəlmanların şəhadətinə səbəb olan “Ühüd” döyüşü də elə həmin il baş verir. Hicrətin 5-ci ilində “Əhzab” (Xəndək) döyüşü baş verir. Hicrətin 6-cı ilində “Hüdeybiyyə sülhü” imzalanır. Elə həmin ildə Peyğəmbər (s) müxtəlif ölkələrin padşahlarına məktub göndərərək onları İslama dəvət edir. Hicrətin 7-ci ilində “Xeybər” döyüşü baş verir və imam Əlinin (ə) qəhrəmanlığı ilə Xeybər qalası fəth olunur. Hicrətin 8-ci ilində Məkkə fəth olunur və bütxanalar dağıdılır. Elə həmin ildə Peyğəmbərin böyük qızı Zeynəb vəfat edir və İbrahim adlı oğlu dünyaya göz açır. Hicrətin 10-cu ilində Peyğəmbərin 18 aylıq övladı İbrahim dünyasını dəyişir. Hicrətin 11-ci ilində Peyğəmbər (s) “Vida” həccini yerinə yetirib, Məkkədən Mədinəyə döndükdə, “Qədir-Xum” adlı məntəqədə 120 min hacının iştirakı ilə imam Əlini (ə) Allah tərəfindən özünə canişin və müsəlmanlara rəhbər, imam təyin edir. Peyğəmbər (s) Mədinəyə qayıtdıqdan sonra, Səfər ayının 28-i dünyadan köçür. (Tarixe-təhliliye-İslam”, Ustad Rəsuli Məhəllati.)

Həzrət Muhəmməd (s) 02.01.2025

İslamın əziz Peyğəmbərinin (s) besəti

Rəcəb ayının iyirmi yeddisi, islamın əziz peyğəmərin (s) ömründən qırx il ötərkən o həzrət peyğəmbərliyə təyin olundu. O gün islamın böyük bayramlarından hesab olunur. Həzrət Məhəmmədə (s) vəhyin nazil olması ilə Allahın sonuncu peyğəmbəri (s) peyğəmbərliyə təyin olundu. Sonuncu və ən kamil din olan islam dinini bəşəriyyətə ərməğan gətirdi. Be`sət dastanı Uzun illər idi ki, peyğəmbərlərin besətindən keçirdi hər bir qəbilə özünün müxtəlif əqidələrilə yaşayırdılar. Hicaz və Məkkədə o günlər bütlərə pərəstiş edirdilər. Daş, filiz, taxta, Bəzən xurma ağacına pərəstiş edir, körpə qız uşaqlarını diri-diri torpağa basdırırdılar. Qəbilələrin çoxu müharibə halında olub qan tökürdülər. Dünya azğınlıqda batmışdı. Nəhayət, məxluqatın şərəflisi, kainatın rəhbəri, həzrət Məhəmməd (s) ibn Abdullahın doğumundan qırx il keçdi. Allah onu peyğəmbərliyə təyin etdi. Cəbrail (ə) nazil olub ilahi vəhyi xüsusi qayda və mərasimlə o həzrətə çatdırdı. Rəvayətə əsasən: (Muntəhayül-amal 1-ci bölmə 6-cı fəsil səh 72). O Həzrət (s), Hira dağından qayıdırdı. Cəlal və əzəmət nuru onu bürümüşdü. Onun vücuduna tamaşa etməyə heç kəsin gücü çatmırdı. Hər bir ağacın, bitkinin, daşın yanından ötəndə o həzrətə təzim edir, açıq dillə deyirdi – Salam olsun sənə ey Allahın peyğəmbəri, salam olsun sənə ey Allahın Rəsulu!. O Həzrət (s) Xədicənin (ə.s) evinə daxil olanda onun camalından saçan nurun şüası ilə, ev işıqlandı. Xədicə (s.ə) ərz etdi: Ey Məhəmməd! sizdə müşahidə etdiyim bu nur nədir? o Həzrət (s) buyurdu: “Peyğəmbərlik nurudur”. Sonra həzrət Xədicəyə (ə.s) xitab edib buyurdu: De: “La ilahə illəllah, Məhəmmədən rəsulullah” Xədicə ərz etdi: “İllərdir ki, mən sənin peyğəmbərliyini bilirəm” sonra Allah Təalanın birliyinə və onun peyğəmbərliyinə şəhadət verdi. O zaman Həzrət (s) buyurdu: “soyuqluq hiss edirəm, mənim üstümü paltarla ört”. Həzrət (s) üstünə paltarı çəkib yatdı. Allah Təala tərəfindən nida gəldi. “Ey paltarına bürünən, qalx camaatı Allahın əzabından qorxut , Rəbbinin ucalığına təkbir de! (Muddəsir, 1) ” O həzrət qalxdı, mübarək barmağını qulağına qoyub buyurdu: ” Allahu əkbər, Allahu əkbər!” o həzrətin səsi bütün mövcüdata çatdı , hamı ona qoşuldu. (Muntəhayül-amal 1-ci bölmə, 6-cı fəsil səh 73). Peyğəmbər (s) üç məxfi şəkildə camaatı bir Allaha tərəf təvət etdi. Sonra Cəbaril (ə) gəlib ərz etdi: “Allah-taala buyurdu ki, dəvətinə aşkar et!” O həzrət Səfa dağının yuxarısına qalxıb aşkar şəkildə camaatı enzar və dəvət etdi.

Müsəlmanın həyat tərzi 02.01.2025

Sədəqə yalnız maddi olmur, işlərlə də olur

Sədəqə ancaq maddi olmalıdırmı? Bu saula cavab vermək üçün İmam Hüseyndən (ə) gələn bu hədisə nəzər salaq: “Ən çox bağışlayan insan o kəsdir ki, ona ümid gözü ilə baxmayana bəxşiş edər”. Bəs Məsumlar (ə) nəyi sədəqə hesab edirlər? Həzrət Peyğəmbər (s) bu haqda buyurur: “Hər bir müsəlman hər gün sədəqə verməlidir”. Soruşurlar: “Kimin buna gücü çatar?”. Həzrət (s) buyurur: Yolun üstündən zərər verə biləcək şeyləri götürmək – sədəqədir. Başqasına yol göstərmək – sədəqədir. Xəstəni ziyarət etmək – sədəqədir. Əmr-be-məruf – sədəqədir. Nəhy-əz-munkər – sədəqədir. Salamın cavabını vermək – sədəqədir”. Həzrət Peyğəmbər (s) buyurur: “Hər bir yaxşı iş – sədəqədir”. Əziz Peyğəmbər (s) həmçinin başqa yerdə buyurur: “Dilini saxla. Çünki bu iş – özünə verdiyin sədəqədir”. İmam Sadiq (ə) sədəqə haqqında buyurur: “Allahın sevdiyi sədəqə bunlardır: insanların bir-birindən əlaqələri pozulan zaman onlar arasında sülh yaratmaq və bir-birlərindən uzaqlaşanda onları yaxınlaşdırmaq”. Həzrət Peyğəmbər (s) yenə buyurur: “Pislikdən çəkinmək – sədəqədir”. İmam Sadiq (ə) buyurur: “Kar insana, bir sözü başa salmaq – gözəl bir sədəqədir”. Belə isə, bu gözəl əməllərdən qafil olmayaq.

Həzrət Muhəmməd (s) 01.01.2025

Hz. Muhəmmədin (S) yolu bəşəriyyətin nicatıdır

Muhəmməd (s)peyğəmbəri təhqir edənlərə bu yolla öz etirazımızı bildiririk İsa ibn Məryəm: Məndən sonra adı Əhməd (Muhəmməd peyğəmbərin digər adıdır) olan bir rəsulun gəlişini sizə müjdə verirəm. Quran, Səff sur.6 HZ Muhəmmədin (S) yolu bəşəriyyətin nicatıdır “Ey Peyğəmbər həqiqətən ,biz səni bir şahid , müjdəçi və qorxudan kimi göndərdik . Və həmçinin Allahın izni ilə Ona tərəf dəvət edən ,aydın və nurlu çıraq (olaraq göndərdik) “(Əhzab 45-46) Allah təala özünün ən ali əsəri olan insanı yaratdı , ona ağıl verərək şərəfləndirdi. Ağılın kənarında ona ixtiyar , azdlıq və seçim hüququ verdi ki, təyin olunmuş hədəfinə doğru öz iradəsi ilə hərəkət etsin. (bax İnsan surəsinin ilk ayələrinə). Allah təala insanın, verilmiş bu imtiyazlarilə müstəqil şəkildə düzgün addımlaya bilməyəcəyini bildiyi üçün ona peyğəmbər göndərdi .Peyğəmbər, ağılı səhv və xətalardan qorumaq üçün koməkçi rulunu oynayır. Amma bəşər elə hesab edir ki , hədəfinə çatmaq üçün peyğəmbərə ehtiyacı yoxdur . O , xoşbəxtliyə çatmaqdan ötrü özü üçün qanunlar qəbul etmiş, idiologiya yaratmışdır .Bəşər tərəfindən yaradılmış idiologiya və qanunlar nəinki onu xoşbəxt edə bilməmiş ,əksinə onu elə bir bədbəxt və qorxunc uçuruma yuvarlamışdır ki , oradan xilas olmaq mümkünsüz görünür. Bügün bəşər butun elmi və texnaloji müvəffəqiyyətlərdən sonra dərdli-dərdli inləyir. Nədən inləyir? Əskikliyi və çatışmazlıqları nədədir? Əskikliyi, insanlıq xüsusiyyətini itirməsinə görə deyilmi? Bü gün bəşər elmi cəhətdən o qədər irəliləmişdir ki, kosmosa səfər edir, lakin, ruh , xasiyyət, təbiət və mahiyyət baxımından o qədər geriləmişdir ki, “əlinə iti qılınc almış bir divanə sərxoş” – dan başqa bir şey deyildir. Bəşərin qurtuluşu peyğəmbərlərin dəvətindədir. İndiki dünyanın bu pak dəvətə olan ehtiyacı əvvəlki əsrlərdən qat-qat çoxdur. Bəşəri , yalnız, Allah təalaya olan iman , onun qoyduğu qanunlar həqiqi xoşbəxt edə bilər. Çünki, bəşəri Allah təala yaradıb və onun təbiətinə , psixiologiyasına uyğun gələn qanunun hansı olduğunu hər kəsdən daha yaxşı bilir. Xaliqinin qanunlarını kənara qoyub başqa qanunların vasitəsilə xoşbəxt olmaq istəyən şəxs, böyük quranşünas Möhsin Qəraətinin ifadəsi ilə desək “əlinə çomaq alıb təyyarəni idarə etmək istəyən çobana bənzəyir”. Bəşərə düzgün istiqamət vermək Allah təalaya zati bir vacib olduğu üçün heç vaxt bəşəri, peyğəmbərlərin dəvətindən məhrum etməmişdir. Allah təala, bütün peyğəmbərlərin dəvətinin ən mükəmməl formasını peyğəmbərlərin sonuncusu olan Hz.Muhəmmədin (s) dəvətində yerləşdirmişdir. Hz. Muhəmməd (s) peyğəmbərin gətirdiyi sonuncu din olan İslam ən mukəmməl və cavan bir din olaraq müasir insanın suallarına və tələblərinə cavab verir. İslamın zühurundan on dörd əsr keçməsinə baxmayaraq dünya elə ilk gündə olduğu qədər ona möhtacdır. Bu ehtiyacların ümumiləşəcəyi gün bəşərin İslamın qoynuna sığınmaqdan başqa yolu qalmayacaqdır. İndiki dünyada , İslam dininin və müsəlmanların əleyhinə olan maddi, mənəvi və hərbi hücumlara baxmayaraq dünya xalqları tərəfindən ən çox qəbul olunan din İslam dinidir. Böyük britaniyalı yazar Bernard Şou (1856-1950) demişkən: “Öncədən görürəm və indidən onun nişanələri görünməkdədir ki, Muhəmmədin(s) imanı sabahkı Avropa tərəfindən qəbul ediləcəkdir və mənim etiqadıma görə əgər onun kimi bir adam yeni dünyaya rəhbər olsa , dünya problemlərinin həllində elə müvəffəqiyyət qazanacaqdır ki, bəşərin arzusu, sülh və səadəti təmin olunacaqdır “. ( Mürtəza Mütəhhəri, Peyğəmbərin davranışlarına bir baxış , səhifə 12) Bütün bunlara baxmayaraq dünyada bütun dinlərə qarşı laqeyidlik yaranmışdır. İslam da öz növbəsində bir növ böhran yaşayır . Əslində İslam dini bu böhranda kilsə səhvlərinin cəriməsini verir. Əgər intibah dövründə kilsə elm, mədəniyyət qarşısında məlum xoşagəlməz və çirkin dirənişi göstərməsəydi (Elm və mədəniyyət xadimlərinin həbs edilməsi ,yandırılması və s.) dinin heysiyyətinə bu qədər zərbə dəyməzdir . Amma, ən azı İsalam tarixini mütaliə etmiş hər bir kəs bilir ki , islam dininin kilsədən fərqi yer ilə göy qədərdir. İslam özü böyük bir mədəniyyətin əsasını qoymuş, özünün şanlı tarixində mədəniyyət ocağları yaratmış, bəşəriyyətə dahilər vermiş, elmə və mədəniyyətə böyük yardım etmişdir. İslamın gördüyü iş, kilsənin gördüyü işin tam ziddinədir. Kilsə nəinki müəyyən mədəniyyət yaratmadı, üstəlik əlinə keçən mədniyyəti də korladı. İslam isə parlaq bir mədəniyyət yaradıb dünyaya təqdim etdi. Təəssüflər olsun ki, müsəlmanlar bunu dəyərləndirə bilmədilər. Görkəmli Misir alimi Şeyx Muhəmməd Əbduhun dediyi kimi : ” Avropa öz dinini buraxdığı gündən irəlilədi, biz isə öz dinimizi buraxdığımız gündən geri qaldıq” (yenə həmin mənbə , səh.14) Hz. Muhəmmədin (s) kamil proqramı və uğuru İslam dini öncə kiçik bir dalğa kimi meydana çıxdı . Hz. Muhəmməd ibn Abdullah (s) daxili aləmi dəyişmiş, qeyb və mələkuti dənizə qovuşaraq, ilahi mərhəmətlə dolmuş bir halda “Hira” dağından enərək, “La ilahə illəllah” deyib nicat tapın – deyə çağırış etməklə bu dalğa başlandı. Dünyanın minlərlə hay-küylü, təntənəli dalğalarının əksinə olaraq ilk günlərdə İslam, yalnız üç nəfər – Muhəmməd (s) , Xədicə(s.ə) və Əli (ə) olan evin dörd divarından çölə çıxmırdı. Az vaxt ərzində bu dalğa Məkkənin digər evlərinə də yayıldı və təqribən on ildən sonra Məkkənin xaricinə, xüsusilə Mədinə şəhərinə çatdı. Az bir müddətdə Ərəbistan yarımadasının başqa nöqtələrinə də yayılan bu hərəkatın dalğaları yarım əsr keçməmiş o dövrki mədəni dünyanın hər yerini bürüdü və səsi bütün qulaqlara çatdı . Bu gün İslam Asiya, Afrika, Avropa, Amerika və dünyanın müxtəlif xalqları arasında ən çox mənsubu olan dindir. İslam çox qısa- yarım əsr ərzində dünyanın hər tərəfinə yayıldı, Xristianlıq isə Hz. İsadan (ə) neçə yüz il sonra müəyyən dərəcədə özünə yer tapdı . İslamın sürətlə genişlənməsi məsələsi, dünyanın mühüm tarixi məsələlərindən biridir. Hətta, məşhur fıransız şairi Lamartin deyr: “üç şeyi nəzərə alsaq heç kim İslam peyğəmbərinə çatmaz. Birincisi, maddi vəsaitin olmaması. Bir şəxs zühur edir, dəvət edir, hal bu ki, heç bir güc və qüdrəti yoxdur. Hətta ən yaxın adamları və qohumları belə onunla düşmənlik edirlər. O tək-tənha zühur edir, heç bir əməkdaşı və köməkçisi yoxdur .Özündən başlayır, həyat yoldaşı ona iman gətirir və evində olan kiçik yaşlı əmisi oğlu Əli(ə). İkincisi, sürətlə irəliləməsi. Üçüncüsü isə hədəfin böyüklüyüdür.” (yenə həmin mənbə səh.159) Hz. Muhəmməd (s)elə bir mühitdə dəvətə başladı ki, bu mühitin insanları son dərəcə cahil, nadan , mədəniyyətsiz, əxlaqsız, xüdpəsənd, millətçi və irqçi idilər. O cəmiyyətdə dövlət yox idi. Qəbilə qanunları, qisas- qanı ancaq qan yuyar pirinsipi, müharibələr, ədalətsizlik hökm sürürdü, qız uşaqlarını diri-diri torpağa göməcək qədər tənəzzül etmiş vəhşi xalq. Ən əsas məsələ isə bundan ibarət idi ki, onların dini Hz. Muhəmmədin (s) gətirdiyi “Tövhid” (təkallahlıq) dini ilə təmami ilə zidd olan bütpərəstlik idi. Hz. Muhəmmdin (s) hədəfi o qədər böyük idi ki, heç kəs onun qədər böyük hədəfə malik ola bilməz. O (s), son dərəcə geridə qalmış bu xalqı dəyişdirməli, elm, mədəniyyət, əxlaq, ədalət, insanlıq və s. gətirməli, bunların hamısından çətin olan qəlblərinə nüfuz edib dinlərini dəyişdirməlidir. Bəli, Hz. Muhəmməd (s) bu cür böyük və son dərəcə çətin olan bir hədəfə qısa müddətdə- 23 il ərzində nail oldu. Bu 23 ildə Həzrətin(s) dəvəti, ilk üç ili gizli şəkildə olmaqla, ümumilikdə 13 il Məkkədə, qalan 10 ili isə Mədinə şəhərində olmuşdur. Məkkə dövrü çox çətin və ağır idi, Mədinə dövrü isə çox səmərəli olmuşdur.Bu 10 il ərzində 83 müharibə baş vermişdir. Amma maraqlı cəhət bundan ibarətdir ki, bu müharibələrin heç birində Hz. Muhəmməd(s) müharibənin səbəbkarı olmamışdır. Həmişə ona(s) hücum olunub, o isə özünü müdafiə etmişdir. Burada belə bir sual yaranır : görəsən nə üçün İslam dini bu qədər sürətlə yayıldı və yayılmaqdadır? Bunun başlca səbəbi o Həzrətin(s) möcüzəsi sayılan Qurani-Kərim və O həzrətin (s) gözəl əxlaqıdır.(İnşaallah bu barədə növbəti məqalə yazılacaqdır) Hacı Samir Ağayev “Ehlibeyt-AkA.com SonUmidTv Media Group”

Həzrət Muhəmməd (s) 01.01.2025

Son peyğəmbərlik – oyanışın başlanğıcı

“Mən gözəl əxlaqı kamilləşdirmək üçün göndərildim” Mütəvatir və məşhur hədisə əsasən, o həzrətin özü buyurub: “Mən gözəl əxlaqı tamamlamaq üçün göndərildim”. Peyğəmbər (s) əxlaqi gözəlliklərin və mənəvi dəyərlərin ümumiləşməsi, kamala çatması üçün göndərildi. Bir şəxsin özü ən yüksək əxlaqi səciyyələrə malik olmasa, Allah-Taala ona bu böyük və mühüm tapşırığı verməz. Odur ki, peyğəmbərliyin əvvəllərində Allah-Taala Peyğəmbərə (s) müraciətlə buyurur: “Həqiqətən sən böyük əxlaq sahibisən”. Onun peyğəmbər kimi yetişməsi və Allah-Taalanın öz vəhyinə münasib bildiyi çıxara malik olması peyğəmbərlikdən öncəyə aiddir. Buna görə deyilmişdir ki, gənclikdə ticarətlə məşğul olan və bu yolla çoxlu gəlir əldə edən əziz Peyğəmbər (s) onların hamısını Allah yolunda verdi və yoxsullara payladı. (Vilayet.nur-az) Peyğəmbərin (s) təkamülünün sonlarında, vəhyin nazil olmasından öncə, yəni hələ peyğəmbər olmadığı dövrdə Həra dağına çıxıb ilahi nişanələrə – səmaya, ulduzlara, yerə, müxtəlif hisslərlə və müxtəlif yollarla yer üzərində yaşayan məxluqlara baxırdı. O, bunların hamısında Allahın izini görürdü, Haqq qarşısında kiçilməsi, ilahi əmr, qadağa və ilahi iradə qarşısında təzimi günbəgün çoxalırdı, gözəl əxlaqın tumurcuqları onda günbəgün daha da inkişaf edirdi. Hədisdə göstərilir ki, o ən ağıllı və ən səxavətli insan idi. Peyğəmbər (s) bu dövrdə ilahi nişanələri müşahidə etməklə günbəgün daha da yetkinləşirdi. O nəhayət qırx yaşına çatdı. Qırx yaşında onun qəlbi ən işıqlı, (Allah qarşısında) ən çox kiçilən və ilahi sözü qəbul etmək üçün ən hazırlıqlı qəlb idi. Mənəviyyatın, ruhaniliyin və nuraniliyin bu həddinə və kamilliyin zirvəsinə çatanda Allah-Taala səmanın və qeyb aləmlərinin qapılarını onun üzünə açdı, mənəvi və qeybi aləmlərə gözünü açdı. O, mələkləri görürdü; onunla danışırdılar, onları eşidirdi və nəhayət Cəbrayıl Əmin onun yanına gəlib dedi: “Oxu!” Bu, peyğəmbərliyin başlanğıcı idi. Allahın bu bənzərsiz məxluqu, ilahi vəhyin nazil olmasından öncə belə kamillik mərhələsinə çatmış bu kamil insan peyğəmbərliyinin ilk anından mürəkkəb, hərətərfli və çətin bir cihada başladı və iyirmi üç il çox çətin şəraitdə bu cihadı davam etdirdi; öz daxilində cihadı, həqiqət haqda heç bir dərki olmayan xalqla cihadı və mütləq zülmətə qərq olmuş cəmiyyətlə cihadı. İmam Əli (ə) Nəhcülbəlağədə buyurur ki, fitnələr hər tərəfdən xalqı sıxırdı, dünyagirlik, şəhvətpərəstlik, zülm, təcavüz, insanların daxilində əxlaqi qəbahətlər, güclülərin heç bir şeydən çəkinmədən zəiflərə qarşı təcavüzü baş alıb gedirdi. Bu təcavüz yalnız Məkkədə və Ərəbistan yarımadasında deyildi, o dövrün ən üstün sivilizasiyaları olan böyük Roma imperiyasında və İran şahənşahlığında da mövcud idi. Tarixə baxın; tarixi zülmət bəşərin bütün həyatını bürümüşdü. Bu əzəmətli güclə birgə mübarizə aparmaq, dayanmadan və təsəvvürolunmaz fəaliyyətlər göstərmək peyğəmbərliyin və ilahi vəhyin ilk saatlarından başlandı. İlahi vəhy də həmişə yararlı torpağa verilən təmiz su kimi o həzrətin müqəddəs qəlbinə nazil olur, ona qüvvə bəxş edirdi. Və o bu dünyanı möhtəşəm bir dəyişikliyin başlanğıcına çatdırmaq üçün əlindən gələni etdi və məqsədinə çatdı. İslam ümmətinin ilk bünövrəsi Məkkənin çətin günlərində Peyğəmbərin (s) güclü əlləri ilə quruldu. İslam ümmətinin binası bu bünövrə üzərində dayanmalı idi. İlk möminlər, bu biliyə, bu şücaətə və bu nüraniliyə malik olub Peyğəmbərin (s) sözünün mənasını dərk edən və ona könül verən ilk şəxslər bu bünövrəni təşkil edirdilər. “Allah kimi düz yola yönəltmək istəsə, onun köksünü İslam (dini) üçün açıb genişləndirər”. Hazırlıqlı ürəklər, onların bu ilahi təlimlərə, ilahi əmrlərə sarı açıq qapıları Peyğəmbərin (s) güclü əlləri ilə düzəldi, zehinlər işıqlandı, iradələr günbəgün daha da möhkəmləndi. Məkkə dövründə azsaylı möminlərin qarşısına çıxan çətinliklər bizim üçün təsəvvüredilməzdir. Bütün dəyərlərin cahiliyyət dəyərləri olduğu, yanlış təəssübkeşliklərin, güclü ədavətlərin, qəddarlığın, rəhmsizliyin, zülmün və ehtirasın bir-birinə qarışıb həyatı ağırlaşdırdığı bir şəraitdə bərk və keçilməz qayalar arasında bu yaşıl ağaclar baş qaldırdı. Əmirəlmömininin (ə) “Səhra ağacları bərk və alovu güclüdür” cümləsinin mənası budur. Qayaların arasından cücərib boy atan bu bitkiləri, ağacları heç bir tufan tərpədə bilmirdi. On üç il ötəndən sonra bu möhkəm təməllər üzərində İslam cəmiyyəti, sivil Peyğəmbər dövləti quruldu. Ayətullah Xamenei

Həzrət Muhəmməd (s) 01.01.2025

Aləmlərə rəhmət:

Ey əziz Allah rəsulu, növbəti bir viladət bayramını qeyd edirik. Sənin gəlişinlə dünyanın münəvvər olduğu günü özümüzə şadlıq və sevinc günü qəbul etmişik və bu əməli şəri hesab etmək üçün dəlillərə və izahlara ehtiyac görməmişik. Öz insani və təbii sevgi hislərimizə arxalanaraq sənə hörmət və məhəbbət əlaməti olaraq bu günü digərlərindən fərqləndirdik və müsəlmanlar üçün mübarək bildik. Hərçənd ki, bu əməlimizin bir çox dəlilləri vardır, amma sənə də qəribə gəldi bu sözlər, elə deyilmi? Axı insani hislərə görə nə dəlil və şəri sübut?! Ey əziz Allah rəsulu, qınama məni və səmimi şəkildə fikirlərimi ifadə etməyim sənə olan itaətimin məhəbbətlə qarışdığına görədir. Sən mənim və əqidə qardaşlarımın inancına görə mütləq itaəti vacib olan ilahi elçi olmaqdan əlavə sevilməli, nümunə qərar verilməli və məhəbbəti qəlblərin dərinliyində yerləşməli olan bir şəxsiyyətsən. Ey əziz Allah rəsulu, qınama məni. Yazıma və sənə olan müraciətimə qəribə sözlərlə başladım. Mövlud gününün bayram olanmasının təbiliyindən danışdım və bəlkə də bu səndə hetrət doğurdu. Amma ey əziz Allah rəsulu, biz çox qəribə bir zamanda yaşayırıq. Bir qrup özünü sənə nisbət verənlər var ki, təbii insani hislərin yaşanması və paylaşılmasını haram hesab edirlər. Necə də yalançı və zülmkar insanlardır. Sənin kimi qəlbi və əməli məhəbbətlə dolu olan bir insana yalan nisbət vermək necə də rəzil bir işdir. Lakin ey əziz Allah rəsulu, bizim zamanəmizdə belələri çoxalmış və yayılmışdır. Dünya əhalisi sənin dinini və uca Allahın bəşəriyyətə nazil etdiyi sonuncu mükəmməl dini o mənfur insanların adı ilə tanıyır. Çox ağır hal və durumdur. Bunu deməklə səni üzmək istəmədim və qəsdim əsla bu deyildi. Neyləyim ey rəsul, dərdimi sənə deməyimmi? Sən bu ümmətin atası deyilsənmi? Məgər müsəlmanların dərdinə dərman olmaq sənin adətin deyildimi? Məgər sən küfr əhlinin imana gəlməsi üçün gecəni gündüzünə qatıb çalışmırdınmı? Ey əziz Allah rəsulu, sən kiçik yaşlarından rəhmət olaraq göndərildiyini başqalarına hiss etdirirdin. Hələ 7 yaşında ikən sən öz dostlarını yığıb İbn Cəzan adlı kasıb bir kişiyə evini tikməkdə kömək etmişdin. Sən hələ elçilik vəzifəsinin icrasına başlamamışdın, amma hər kəs səni “əmin” biri kimi tanıyırdı. Elə-belədən deyildi ki, yaxşı-pis fərq etmədən hər kəs sənə əmanətini tapşırar və qəlb rahatlığı ilə səfərə yollanardı. Kəbə evinin təmiri zamanı müqəddəs qara daşın öz yerinə qoyulması kimi mühüm işdə Məkkə əhli arasında düşən münaqişə, sənə olan etimad sayəsində və sənin məntiqli məsləhətin nəticəsində qan davasına çevrilmədi. Həqiqətən sən rəhmət peyğəmbəri olmağa layiq idin. Uca Allah səni bütün peyğəmbərlərinin dili vəsf etmiş və öncədən sənin gəlişini xəbər vermişdi. Musaya Turi-Sinada gələn nurun Məkkə yaxınlığındaki bir dağda şəfəq saçacağını Allah, İsrail oğullarına bildirmişdi. Hər şeydən agah olan Allah İsanın dili ilə səni “Əhməd” deyə adlandırmışdı. “Əhməd”, “Muhəmməd” və “Mahmud” kimi gözəl ismlər sənə məxsus oldu. Həqiqətən sən uca Allah və Onun bütün mələkləri tərəfindən bəyənilmiş, seçilmiş və sevilən bir rəsul idin. Ey əziz Allah rəsulu, sən böyük əxlaq sahibi idin. Sən möminlərin halına yanırdın və günahkarlara qarşı da anlayışlı və mehriban idin. Amma bizim zamanəmizin mənfurları heç kimin halına acımırlar. Sən uşaqlara qarşı çox şəfqətli idin. Onlarla oynayar, onlara xoş davranar və salamı ilk öncə verməkdə onları qabaqlayardın. Bununla da onların qayğısına olan diqqətin vacibliyini əməli şəkildə sübut etmişdin. Hətta müharibə şəraitində belə küfr əhlinin uşaqlarının, qadınların və qocaların qətlini haram etmişdin və bunun əsla yolverilməz olduğunu bildirmişdin. İnsan və heyvan qalsın bir kənara, sən hətta ağacların belə səbəbsiz yerə kəsilməsini qadağan etmişdin. İnsafı olan hər şəxs sənin rəhmət peyğəmbəri olduğunu görürdü. Amma ey əziz Allah rəsulu, bu bizim muasir mənfurlar müqəddəs “Allahu əkbər” sədası altında müsəlman uşaqlarının başlarını vəhşicəsinə kəsirlər. Nə qadınlara rəhm edirlər, nə də qocalara. Sən kafir əsirlərə əziyyət verməyi haram etmişdin və hətta nə insan, hətta itə belə zülm olunmaz əxlaqını insanlara öyrətmişdin. Amma bu vəhşilər onlarla vuruşmayanları belə tutub öldürürlər. Əsir tutub zülm etməmək əxlaqının anlayışı belə bunlarda yoxdur. Ey əziz Allah rəsulu, sən Məkkəyə qayıtdığın və ətrafındakı minlərlə müsəlmanla birgə öz vətəninə döndüyün zaman necə lütfkar davranmışdın. Səninlə müharibələr etmiş, Həmzə və bu kimi bir çox əzizlərinin ölümünə səbəb olmuş o Məkkənin əyanları və onlara köməklik etmiş o Məkkə camaatından qisas almağa haqqın çatdığı halda onları bir göz qırpımında bağışladın və rəhmət peyğəmbəri olduğunu göstərdin. Zatən uca Allah səni Öz kitabında “kərim” biri kimi tanıtmışdı (Təkvir surəsi 19). Sən camaatla namaz qıldığın zaman bir körpənin ağlamaq səsini eşidib namazını sürətləndirmiş və tez bitirmişdin. Çünki o körpənin anası ilə birgə məscidə gəldiyini və onun ağlamağının anasını namaz zamanı narahat etdiyini sən dərk etmişdin. Bununla da insanların narahatçılığı ilə ilahi itaətin bir yerə sığmadığını əyani surətdə nümayiş etdirmişdin. Pulunu itirmiş bir qız uşağını görüb öz pulunu ona verən və incitməsinlər deyə ona qoşulub valideynlərinin yanına gedən mülayim və yumşaq qəlbli rəhmət peyğəmbəri idin sən, ey bizim mövlamız. Ey əziz Allah rəsulu və rəhmət peyğəmbəri, viladət günün mübarək olsun.

Həzrət Muhəmməd (s) 01.01.2025

İSLАM PEYĞƏMBƏRİNİN UŞАQLIĞI VƏ CАVАNLIĞI

NƏBİYYİ ƏZƏM MUHƏMMƏD (SƏLLƏLLAHU ƏLEYHİ VƏ ALİHİ VƏ SƏLLƏM) Şərif ləqəbi: Mustəfa. Künyələri: Əbül-Qasim, Xeyrül-bəriyyə, Nəbiyyür-rəhmət, Sahibül-mülhimə, Mühəllilüt-təyyibat, Xatəmün-nəbiyyin, Rəsulül-həmmadin, Rəhmətən lil-aləmin, Qaidül-ğürril-mühəccəlin, Əbdüllah, Xiyərətullah, Seyyidül-mürsəlin, İmamül-müttəqin, Həbibullah, Səfiyyullah, Nemətullah, Sahibül-liva, İbnül-Fəvatim, Əl-Əbdül-müəyyəd, Ənnəbiyyül-mühəzzəb, Əssəfiyyül-müгərrəb, Əl-həbibül-müntəcəb, Əl-əminül-müntəxəb, Sahibül-hövzi vəl-Kövsər, Xeyrül-bəşər, Əl-Mürtəza lil-elm, Mühərrimül-xəbais, Miftahül-cənnət, Dəvətü İbrahim, Buşra İsa. Atası: Əbdüllah Anası: Amənə binti Vəhəb. Doğulduğu gün: 17 Rəbiül-əvvəl, cümə günü, sübh çağı. Doğulduğu yer: Məkkeyi Müəzzəmə. Doğulduğu il: Fil ili (amül-fil) Vəfat etdiyi gün: 28 Səfər, bazar günü, axşam çağı. Vəfat etdiyi il: Hicrətin11-ci ili. Ömrü: 63 il. Vəfat səbəbi: Yeməyinə qatılmış zəhər. Dəfn olunduğu yer: Mədineyi-Münəvvərə. Övladlarının sayı: 7 (3 oğul, 4 qız). Oğlanları: 1. Qasim (Tahir). 2. Əbdüllah (ləqəbi Təyyib); bu iki oğlanın anası Xədicədir. 3. İbrahim (anası Mariyədir). Qızları: 1. Zeynəb. 2. Rüqəyyə. 3. Ümmü Gülsüm. 4. Fatimə (salamullahi əleyha). Mübarək üzüyündəki yazı: Kəlиmeyi-şəhadət (əşhədu ən la ilahə illəllah, əşhədu ənnə Muhəmmədən rəsulullah). Peyğəmbərin (s) doğum ili dəqiq mə’lum deyildir. İbni Hişаmın və bаşqаlаrının yаzdığınа görə o, Аmul-fildə (fil ilində) yə’ni Əbrəhə fillərlə Kə’bəni virаn etməyə gələn ildə аnаdаn olmuşdur. O hаdisəni öz gözləri ilə görənlərə əgər bu tаrix аydın olsа dа belə, bаşqаlаrı üçün mə’lum deyildir, çünki hələ də o hаdisənin hаnsı ildə bаş verməsi müəyyən edilməmişdir. Tаrixçilər Peyğəmbərin vəfаtını 632-ci milаdi ilinə аid edirlər. Peyğəmbər dünyаdаn köçəndə 63 yаşı vаrmış, deməli onun аnаdаn olmа tаrixi 569-570-ci illərə təsаdüf edir. Tаrixçilər onun həyаtı bаrəsində müxtəlif hekаyələr nəql etmişlər. Аncаq mö’təbər sənədlərə istinаd etməklə tаrixi həqiqəti dаstаn və hekаyələrdən аyırmаq olаr. O illərin hаdisələrini аydınlаşdırа biləcək yegаnə sənəd Qur’аni-kərim və Peyğəmbərin sünnəsidir. Lаkin Qur’аni-kərimdə o hаdisələrə çox qısаcа işаrə edilmişdir. Bu kiçik işаrələrə və tаrixçilərin verdiyi mə’lumаtа istinаd edərək demək olаr ki, Həzrət Məhəmməd (s) uşаqlıqdаn yetim qаlmışdır. Аtаsı Аbdullаh bəni Zöhrə tаyfаsının bаşçısı Vəhəbin qızı Аminə ilə аilə həyаtı qurduqdаn bir neçə аy sonrа, ticаrət səfərlərinin birində, Şаmdаn geri dönərkən Yəsrib şəhərində vəfаt etmişdir. Bə’zi tаrixçilər isə onun, Həzrətin (s) dünyаyа gəlişindən bir neçə аy sonrа vəfаt etdiyini yаzmışlаr. Həzrət Peyğəmbər (s) hələ körpə ikən (südəmər vаxtı) bəni Sə’d qəbiləsindən olаn Həlimə аdlı qаdının yаnındа olаn zаmаn аnаsı dünyаdаn köçmüş və bаbаsı Əbdül Müttəlib onun himаyəsini öz üzərinə götürmüşdür. Səkkiz yаşındа isə Əbdül Müttəlib dünyаdаn köçür və ondаn sonrа əmisi Əbu Tаlibin qəyyumluğu аltınа düşür. Tаrixçilərin yаzdığınа görə həzrəti Peyğəmbər (s) hələ uşаq ikən əmisinin Şаmа etdiyi ticаrət səfərlərinin birində onunlа getmişdi. Yoldа Busrа аdlаnаn yerdə Bəhirа аdlı xristiаn keşişi ilə rаstlаşmış və keşiş ondа peyğəmbərliyin əlаmətlərini görmüşdü. Keşiş onu əmisinə bərk-bərk tаpşırmış, xüsusilə bu uşаğı onunlа düşmən olаn yəhudilərdən qorumаğı tövsiyə etmişdi. Deyilənlərə görə kаrvаnlа gələnlər Bəhirаnın ətrаfındаn dаğıldıqdаn sonrа o, Həzrəti sаxlаmış və onu Lаt və Uzzаyа (büt аdlаrıdır) аnd verərək bir neçə suаlınа cаvаb verməyi istəmişdi. Həzrət (s) cаvаbındа demişdi ki, məni Lаt və Uzzаyа аnd vermə, çünki dünyаdа ən xoşumа gəlməyən şey bu iki bütdür. Bəhirа sonrа onu Аllаhа аnd vermişdi.

Namaz Vaxtı 01.01.2025

Bakı və Abşeron üfüqü ilə Oktyabr ayı üçün gündəlik namazların azan cədvəli

Bakı və Abşeron üfüqü ilə Oktyabr ayı üçün gündəlik namazların azan cədvəli İmsak vaxtı Sübh azanı Günəş çıxır Günorta azanı Axşam azanı Gecəyarı 01 05:01 05:16 06:36 12:30 18:38 23:50 02 05:02 05:17 06:37 12:30 18:36 23:50 03 05:03 05:18 06:38 12:29 18:34 23:50 04 05:04 05:19 06:39 12:29 18:33 23:50 05 05:05 05:20 06:40 12:29 18:31 23:49 06 05:06 05:21 06:41 12:29 18:30 23:49 07 05:07 05:22 06:42 12:28 18:26 23:49 08 05:08 05:23 06:43 12:28 18:26 23:48 09 05:10 05:25 06:44 12:28 18:25 23:48 10 05:11 05:26 06:45 12:27 18:23 23:48 11 05:12 05:27 06:47 12:27 18:22 23:48 12 05:13 05:28 06:48 12:27 18:20 23:47 13 05:14 05:29 06:49 12:27 18:19 23:47 14 05:15 05:30 06:50 12:26 18:17 23:47 15 05:16 05:31 06:51 12:26 18:16 23:47 16 05:17 05:32 06:52 12:26 18:14 23:46 17 05:18 05:33 06:53 12:26 18:13 23:46 18 05:19 05:34 06:54 12:26 18:11 23:46 19 05:20 05:35 06:55 12:25 18:10 23:46 20 05:21 05:36 06:56 12:25 18:08 23:45 21 05:22 05:37 06:57 12:25 18:07 23:45 22 05:23 05:38 06:58 12:25 18:06 23:45 23 05:24 05:39 06:59 12:25 18:04 23:45 24 05:25 05:40 07:01 12:25 18:03 23:45 25 05:26 05:41 07:02 12:24 18:02 23:44 26 05:27 05:42 07:03 12:24 18:01 23:44 27 05:28 05:43 07:04 12:24 17:59 23:44 28 05:29 05:44 07:05 12:24 17:58 23:44 29 05:30 05:45 07:06 12:24 17:56 23:44 30 05:31 05:46 07:07 12:24 17:55 23:44 31 05:32 05:47 07:08 12:24 17:54 23:44  

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75