Mumtəhənə” surəsinin təfsiri -7 29.09.2026
HƏMZAD VƏ QARAÇUXA İSLAMDA VARMI?
Olar olmaz sualı
Surələrin fəziləti | Ali-İmran surəsi #10
Üsuliddin -4- Hacı Mircəfər Əyyubov
Quran və Şübhələr: Cinlər varmı? Hacı Elnur Seyyid Əli 26.09.2026
İslam dünyagörüşü, əxlaqi dərslər və fiqhi məsələlər haqqında maarifləndirici yazılar
Nəbiyyi-Əkrəm (s.ə.v.v) buyurdu: “Munafiqun surəsini oxuyan şəxs nifaq və iki üzlülükdən uzaq olar.” (Surənin fəzilətləri haqqında daha çox məlumat əldə etmək üçün, digər hədislərə müraciət etmək olar.)
İmam Sadiq (ə) buyurdu: Bizim davamçılarımızdan sayılan mömin şəxsin vacibatlarından biri də budur ki, cümə surəsini, ikinci rükətində isə səbbihismə rəbbikəl əəla surəsini oxusun. Cümə gününün zöhr namazının birinci rükətində cümə surəsini, ikinci rükətində isə münafiqun surəsini oxusun. Beləliklə əgər belə edərsə, elə bil ki, Allahın Rəsulunun (s.ə.v.v) əməlini yerinə yetirmiş və Allah dərgahında onun savabı, dəyəri Behiştdir. Nəbiyyi-Əkrəm (s.ə.v.v) buyurdu: Cümə surəsini oxuyan şəxsə, müsəlman şəhərlərində iştirak edən və yaxud iştirak etməyən kəslərin sayı qədər on həsənə yazılar. Hər kəs sübh və şam Cümə surəsini oxusa, lənətlənmiş Şeytan rəcimin vəsvəsəsindən aman qalar.
İmam Məhəmməd Baqir (ə) buyurdu: Hər kəs gündəlik vacibi və müstəhəbbi namazlarında Səff surəsini daim oxusa, Allah onu mələklərin və Mürsəl Peyğəmbərin sırasında yazar, inşallah. Nəbiyyi-Əkrəm (s.ə.v.v) buyurdu: Hər kəs İsanın (ə) (Səff) surəsini oxusa, nə qədər ki Həzrət İsa (ə) dünyadadır ona salavat və salam göndərib onun üçün bağışlanmaq tələb edər. Bundan əlavə o Qiyamətdə də Həzrət İsanın (ə) dostu olar. (Musəlmanların əqidəsinə görə İsa (ə) ölməmişdir).
Əli ibnil Hüseyn (ə) buyurdu: Bir kəs gündəlik vacibi və müstəbbi namazlarınızda Mumtəhənə surəsini oxusa, Allah onun qəlbini imanla imtahana çəkər və gözlərini nurlu edər. Fəqirlik, dəlilik ona və övladlarına yol tapmaz. Allahın Rəsulu (s.ə.v.v) buyurdu: Qiyamət günündə Mumətəhənə surəsini oxuyan kəs üçün, mömin kişi və möminə qadınlar şəfaətçi olacaqlar. Hər cür xəstəlik üçün, üç gün dalba-dal bunu (Mumtəhənə surəsini) yazsın və hər gün birini yusun, sonra onu içmək üçün dərdi olana versin, ki inşaallah o dərddən sağalar. Asmanı (təngənəfəsi) müalicə etmək üçün bu ayələri oxusun və xəstəyə yedizdirsin: “Və in fatəkum şəyun min əzvacikum iləl kuffari. fəaqibtum, fəatul-ləzinə zəhəbət əzvacuhum mislə maənfəqqu vəttəqullahəl-ləzi əntum bihi möminun.” (Mumtəhən-11) “Vəli-kulli vichətun huvə muvəlliha fəstəbiqul xəyrat.” (Bəqərə-147).
“Həşr” surəsinin fəziləti 1-Həzrət Sadiq (ə) buyurdu: Gecələr Rəhman və Həşr surəsini oxuyan kəsin evinə sübhə qədər gözətçilik etmək üçün əlində siyirmə qılıncı olan bir mələk göndərər. 2-Allahın Rəsulu (s.ə.v.v) buyurdu: Həşr surəsini oxyuyan kəsə, Behişt, Cəhənnəm, ərş, kürsü, hucub, göyün yeddi təbəqəsi, yerin yeddi qatı, hava, küləklər, quşlar, ağaclar, dağlar, günəş, ay, mələklər, salam göndərər, və onun üçün bağışlanmaq tələb edərlər. Əgər o həmin gün və yaxud gecə ölsə, şəhid kimi dünyadan getmişdir. Nəbiyyi-Əkrəm (s.ə.v.v) buyurdu: Allahın əzəmətli adları Həşr surəsinin altı sonuncu ayəsindədir. Və həmçinin Həzrət buyurdu: Hər kəs Həşr surəsinin sonuncu ayələrini gecə yaxud gündüz oxusa, və həmin gün və yaxud gecə ölsə, Allah-taala onu Behiştə aparar. İmam Cəfər Sadiqdən (ə) nəql olunub ki, hər kəs bu surəni çətinliklərin aradan qaldırılmasına və hacətlərinin qəbul olunmasına xatir qırx gün və hər gündə bir dəfə oxusa, hacəti tezliklə verilər, və duaları qəbul olunar, Peyğəmbər Əkrəm (s.ə.v.v) Əli (ə) buyurdu: Ya Əli: Hər gecə Həşr surəsini oxu ki, dünya və axirət şərri səndən dəf olar. Allahın Rəsulu (s.ə.v.v) buyurdu: Cəbraildən Allahın əzəmətli adları barədə soruşdum. O dedi: Həşr surəsi-nin sonunu oxu. İkinci və üçüncü dəfə Allahın əzəmətli adları haqqında soruşdum, o yenə də həmin sözü dedi. Məqəl ibn Yəsar bir hədisdə deyir: Hər kəs sübh desə: “Əuzu billahi əssəmil əlim minəl-şəytanir-rəcim.”, və Həşr surəsinin sonuncu ayələrini (ləv ənzəlna hazəl Quranə….. 21-24) oxusa, Allah taala bütün bəlalardan qorunmaq üçün yetmiş min mələyi ona müvəkkəl edər, və onlar gecəyə qədər onun sələvat göndərərlər. Əgər o həmin gün ölsə, şəhid kimi ölmüşdür, və Qiyamətdə möminlərin hamısı ona şəfaətçi olarlar. Bu surənin sonuncu ayələri hər bir əlacsız dərdə dərmandır. Bu surəni xalis niyyətlə xəstəyə oxusanız inşallah şifa bağışlayar. Deyirlər ki, bu ayəni çahar şənbə günü yetmiş dəfə oxusa, elm və qələm əhlinə qələbə çalar, bağlı qapılar açılar, və hacətləri qəbul olunar. “Huvəllahul-ləzi la ilahə illa zuvə, alimul ğəybi vəşşəhadəti, huvər-rəhmanur-rəhim.” (Həşr-22) və həmçinin mühüm işlərə xatir bu ayəni səksən dəfə oxusa, çox faydalı olar. Yazının tərtibində tərcümə olunmuş kitabların elektron versiyasından istifadə olunub.
Allahın Rəsulu (s.ə.v.v) buyurdu: Mucadilə surəsini oxuyan bir kəs Qiyamət günündə hizbullah ünvanında qələmə alarlar. Sələbidən nəql olunub ki, Davud Peyğəmbər (s) öz münacatlarında deyərdi: Kimlər sənin partiyandır? Nida gəldi: Gözlərini naməhrəmlərdən yumanlar, xalqı əziyyət etməyənlər, haram mal yeməyənlər, və Allahdan başqasından qəlblərini pak edənlər, bunlar mənim partiyamdandırlar, və ərşin xidmətçiləridirlər. Bu surəni oxuyan şəxsə bir kəs qalib gələ bilməz, onunla mubahisə edə bilməz, və xalqın gözündə etibarlı və inanılmış şəxslərdən olar. Düşmənə qələbə çalmaqdan ötrü, bir ovuc torpağa bunu üç dəfə oxuyub, düşmənə tərəf atsa, düşmən məğlub olar. Əgər bu surəni oxusalar ağrı sakitləşər. Allahın Rəsulu (s.ə.v.v) Bir kəs yatan zaman otuz ayədən ibarət (Mucadilə və Mülk) olan surələri oxusa, o şəxs üçün otuz xeyirxahlıq yazılar, və otuz pislik onun əməllərindən məhv olunar, və onun üçün otuz dərəcə qaldırılar. Allah-taala onu oxuyan yanına mələklərin arasından mələk göndərər ki, qollarını açıb onu əhatə edərək yuxudan oyanana qədər hər bir xətərdən qoruyarlar. Yazının tərtibində tərcümə olunmuş kitabların elektron versiyasından istifadə olunub.
İmam Sadiq (ə) buyurdu: Hər kəs vacibi namazlarında hədid surəsini oxumağı davam etdirsə, Allah onu yaşadığı müddətdə heç əzab etməz, özünün və ailəsinin canı heç bir xəstəlik görməz. Nəbiyyi-Əkrəm (s.ə.v.v) buyurdu: Hər kəs hədid surəsini oxusa, Allaha və Peyğəmbərə iman gətirmiş şəxslərdən olar. Ərbaz ibn Sariyə deyir: Peyğəmbər yatmazdan əvvəl müsəbbəhatı (Hədid-Həşr-Səf-Cümə-Təğabun-Səbbih ismə rəbbikəl əla surələrini) oxuyardı. Əmr ibn Şümr, Cabir ibn Yəzid Cəfidən o da, Həzrət imam Məhəmməd Baqirdən (ə) rəvayət edib ki, o Həzrət belə buyurdu: Yatmazdan əvvəl müsəbbihatı oxuyan kəs Həzrət Qaimi (əc) dərk etməmiş ölməz. Və əgər ölsə, Allahın Rəsulunun (s.ə.v.v) qonşuluğunda olacaqdır. (sonrakı hədislərə müraciə edin). Dəstəmaz aldıqdan sonra cümə günündə yeddi dəfə Hədid surəsini oxusun və sonda bu duanı desin. “Allahummə inni əsəlukə biizzətikə ya əziz və biqüdrətikə ya qədir. və bihukumətikə ya həkim. Və birəhmətikə ya rəhman, Və bimənnikə ya mənnan, ən təhfəzəna bilimani qaimən qaidən rakiən, və sacidən, və nadimən, və yəqzətən və həyyən, və məyyitən. və əla kulli hali. Əuzu billahi min şərri nəfsi. və min kulli zi şərrin. və min şərri şəyatinil cinni və linsi və min şərri kulli dabbətin əntə axuzu bina məyyitəha inn rəbbi əla siratin mustəqim. və səllallahu əla muhəmmədin və alihi əcməin.” Yazının tərtibində tərcümə olunmuş kitabların elektron versiyasından istifadə olunub.
İmam Sadiq (ə) buyurdu: Hər cümə axşamı Vaqiə surəsini oxuyan kəsi Allah sevər, və həmçinin onun məhəbbətini xalqında yaşadığı müddətdə bədbəxtlik yoxsulluq görməz, dünyada ona bir ziyan dəyməz. O Əmirəl-mömininə (ə) nisbət bir xususiyyəti vardır ki, başqaları onda şərik deyillər. İmam Sadiq (ə) buyurdu: Hər kəsin Behiştə və onun necəliyini bilməyə marağı vardırsa, Vaqiə surəsini oxusun. Və hər bir kəsin Cəhənnəm odunun necəliyini bilmək istəyirsə, Loğman surəsini oxumağı gərəkdir. İmam Məhəmməd Baqir (ə) buyurdu: Hər kəs gecə yatmazdan əvvəl Vaqiə surəsini oxuyan kəs, çöhrəsi on dörd gecəlik ay kimi nur saçan halda Allahı dərk edər. Allahın Rəsulu (s.ə.v.v) buyurdu: Vaqiə surəsini oxuyan bir kəs qəflət əhlindən olmaz. Məsruqdan rəvayət olunub ki, o belə deyir: Keçmişdəkilərdən, Behişt əhlindən, Cəhənnəm əhlindən, dünya və axirətdən bir xəbər öyrənmək istəyən kəs Vaqiə surəsini oxusun. Rəvayət olunub ki, Osman ibn Əfan, Əbdüllah ibn Məsudun halını yoxlamaq üçün onun yanına gəldi. Lakin Əbdullah ibn Məsud həmin xəstəliklə dünyadan köçdü. Ölümündən qabaq Osman ona deyir: Nədən şikayətin var? O (Əbdullah dedi: Günahlarımdan. Osman dedi: Nə istəyirsən? Əbdullah dedi: Həkim məni xəstələndirdi. Osman dedi: Beytül-maqdan payının verilməsini əmr verməyimmi? Əbdullah dedi: Ehtiyaclı olduğum gün məni ondan məhrum etdin, və mənim ona bu gün ehtiyacım olmayan halda onu mənə vermək istəyirsən. Osman dedi: Onda qoy qızlarına qalsın. Əbdullah dedi: Onların da mal və bəxşeşə ehtiyacı yoxdur. Çünki mən Vaqiə surəsini daim (həmişə) oxumağı onlara göstəriş vermişəm, və özüm Peyğəmbərdən (s ə v v) eşitmişəm ki, o Həzrət buyurdu: Vaqiə surəsini hər gecə oxuyan kəs heç vaxt əqir və ehtiyaclı (heç bir dərdə) olmaz. (təcrübə olunmuş xətm) qırx gecə, və hər gecə Vaqiə surəsini bir dəfə, Muzzəmmil surəsini bir dəfə, Ləyl surəsini bir dəfə, İnşirah surəsini bir dəfə oxusun. Bu surələri oxuyandan sonra aşağıdakı duanı oxusun. Bu xətm borcu ödəmək və hacətin tez qəbul olunması üçün təcrübə olunu. “Ya rəziqəs-sailin. Ya rahiməl-məsakin. Ya vəliyyəl-möminin. Ya ğiyasəl mustəğisin. Ya ərhəmər-rahimin. Səlli əla Muhəmmədin və ali Muhəmməd. Vəkfini həlalikə ən həramik. Və bita ətikə ən məsiyətik. Vəbifəzlikə əmmən sivakə ya ilahəl aləmin. Və səllahu əla Muhəmmədin vəalihi əcməsin.” Aşağıda qeyd etdiyimiz xətm, ruzinin bol, və məişətin yaxşılaşmasında (Ömrünüzdə bir dəfə hökmən bu xətmi yerinə yetirin çox böyük təsiri olacaqdır.) (çox təcrübə olunub) Şənbə gecəsindən başlayıb, və hər gecə üç dəfə oxusun, lakin istisna olaraq cümə axşamı səkkiz dəfə oxusun. Bu dəfə bu surəni oxumazdan əvvəl aşağıdakı duanı oxusun. “Allahummərzuqna rəzqən həlalən təyyibən min ğəyrikə. İstəcib dəəvətuna min ğəyri rəddi, və Əuzu minəl fəzihətəynil fəqru vəddəyni. Vədfi ənni hazəyni bihəqqil imaməynil həsən vəl hüsəyni ələyhiməssəlam. Birəhmətikə ya ərhəmərrahimin.” Gündəlik namazlarda, şam namazından sonra Vaqiə surəsini, İşa namazından sonra Təbarəkəl-ləzi surəsini bir dəfə, sübh namazından sonra Yasin surəsini, Zöhr namazından sonra Əmmə yətəsaəlunu (nəbəə) surəsini, əsr namazından sonra inna fətəhna (Fəth) surəsini, oxusa, hacəti qəbul olunar. Yazının tərtibində tərcümə olunmuş kitabların elektron versiyasından istifadə olunub.
İmam Sadiq (ə) buyurdu: Namazlarınızda “ər-Rəhman” surəsini oxumağı tərk etməyin. Çünki qərar tapmaz. Qiyamət günü Allah onu ən gözəl və xoş iyli adamlar sifətində gətirər, və elə bir yerdə dayanar ki, Allaha nisbət ondan yaxında heç kəs dayanmaz. O zaman Allah ona xitab edər: Səni oxuyanlar kimlərdir, və namazda həmişə səni tilavət edərdilər? Sonra o deyər: Filan və filan. Beləliklə onların çöhrəsi ağ və nurlu olar, və onlara (onu oxuyanlara) deyər, hər kimi istəyirsiniz şəfaət edin. Onlar da bacardıqları qədər şəfaət edərlər, və bir kəs nəzərdən kənarda qalmaz. Sonda Allah buyurar, Behiştə daxil olun, və onun hansı yerində istəyirsiniz özünüzə mənzil seçiniz. 2-İmam Sadiq (ə) buyurdu: Hər kəs “ər-Rəhman” surəsini oxusa, və hər dəfə “Fəbiəyyi alai rəbbikuma tukəzziban” ayəsini oxuyandan sonra, “La bişəyin min alaikə rəbbi ukəzzib” cümləsini (yəni “Ey pərvərdigar, mən Sənin nemətlərinin heç birini təkzib etmirəm”) gecə yaxud gündüz oxuyub dünyadan köçsə, şəhid kimi şəhid kimi ölmüşdür. 3-Nəbiyyi-Əkrəm (s.ə.v.v.) buyurdu:Hər kəs ər-Rəhman surəsini oxusa, Allah onun zəifliyinə və gücsüzlüyünə görə ona rəhm edər. Allahın ona verdiyi nemətlərin şükrünü yerinə yetirmişdir. Həzrət Musa ibn Cəfər (ə) hörmətli atalarından, onlar da peyğəmbərdən (s.ə.v.v.) rəvayət edib ki, O həzrət belə buyurdu: Hər bir şey üçün gəlin vardırsa, Quranın da gəlini ər-Rəhman surəsidir. Həmmad ibn Osman deyir ki, Həzrət Sdiq (ə) belə buyurdu: Bütün kişi və qadınlara cümə günündə Ərrəhman surəsini oxumaq lazımdır. Belə isə hər zaman bu surəni oxuyanda, “Fəbiəyyi alai rəbbikuma tukəzziban” ayəsini oxudu, “La bişəyin min alaikə ya rəbbi ukəzzib” cümləsini desin. O Həzrət yenədə buyurdu: Bir kəs cümə axşamı ər-Rəhman surəsini oxusa və hər dəfə “Fəbiəyyi alai rəbbikuma tukəzziban” ayəsini oxuyandan sonra “La bişəyin min alaikə ya rəbbi ukəzzibu” cümləsini desə, Allah onun üçün bir mələk müvəkkəl edər ki, əgər o bu surəni gecənin əvvəlində oxuyubsa, sübhə kimi onu qoruyarlar. Əgər o bu surəni sübh vaxtı oxuyubsa, bir mələyin gecəyə qədər onu qorumağını buyurar. Doğuşun asan olmasına xatir bu ayəni yazıb hamilə qadının belinə bağlasınlar, və doğuşdan sonra isə onu açsınlar. (təcrübə olunub). “Sənəfruğu ləkum əyyuhəs-səqəlan. Fəbiəyyi alai rəbbikuma tukəzziban” (ər-Rəhman-31-32). Hacətlərin qəbul olunmasına və dərəcələrin yüksəyə qalxmasına xatir həftə ərzində bu yeddi surəni hər gündə dörd dəfə nə az və nə çox oxusa, mətləblərinə nail olar, İnşaallah. Şənbə günü Fəth surəsini, yekşənbə günü Yasin surəsini, düşənbə günü Vaqiə surəsini şənbə günü Qul uhiyə (Cin) surəsini pəncəşənbə günü, Təbarək (Furqan surəsini) cümə günü Əlif-lam-mim səcdə surəsini oxusun. Yazının tərtibində tərcümə olunmuş kitabların elektron versiyasından istifadə olunub.
İmam Sadiq (ə) buyurdu: Hər kəs “İqtərəbətis-saət” (Qəmər) surəsini oxusa, Allah Qiyamət günü onu Behişt dəvələrindən birinə minmiş halda məşhərə daxil edər. Nəbiyyi-Əkrəm (s.ə.v.v) buyurdu: “İqtərəbətis-saət” (Qəmər) surəsini hər gün oxumağı davam etdirən kəsin sifəti Qiyamət günündə on dörd gecəlik ay kimi olan halda qaldırılar. Bir kəs onu gecələr oxuya çox yaxşıdır və Qiyamət günündə onun üzü başqalırının üzündən işıqlı və nurlu olan halda gələcəkdir. Hər kəs cümə günü Zöhr namazının vaxtında bu surəni yazıb əmmaməsinin altına qoysa, (yaxud özündə saxlasa) xalq arasında əziz və hörmətli olar.
İmam Sadiq (ə) buyurdu: Hər kəs və gündüz Nəcm surəsini oxumağı davam etdirən kəs, xalq arasında əziz olub abırla yaşayar və günahları bağışlanar. Allahın Rəsulu (s.ə.v.v) buyurdu: Hər kəs Nəcm surəsini oxusa, mənə iman gətirən və məni inkar edən kəslərin sayı qədər həsənə veriləcək. Bu surəni hər kəs gecə və gündüz oxuyan kəsin yaşayışı bəyənilmiş olar. Hər hacətin qəbul olmasına xatir, bir məclisdə bu surəni iyirmi bir dəfə oxusa, inşallah hacəti qəbul olunar. Yazının tərtibində tərcümə olunmuş kitabların elektron versiyasından istifadə olunub.
İmam Sadiq (ə) və imam Baqir (ə) buyurdular: Hər kəs Tur surəsini oxusa, Allah ona dünya və axirət xeyrini əta edər. Nəbiyyi-Əkrəm (s.ə.v.v) buyurdu: Hər kəs Tur surəsini oxusa, Allah onu öz əzabından amanda saxlayar, və Behiştində ona nemət verər. Cübəyr ibn Mətəmdən rəvayət olunub o deyir ki, Allahın Rəsulundan (s.ə.v.v) gün batan çağı Tur surəsini oxuduğunu eşitdim. Əgər məhbus (zindanda) Tur surəsini daim oxusa, həbsdən azad olar. Yazının tərtibində tərcümə olunmuş kitabların elektron versiyasından istifadə olunub.
