Məqalələr

İslam dünyagörüşü, əxlaqi dərslər və fiqhi məsələlər haqqında maarifləndirici yazılar

İmam Səccad (ə) 22.01.2025

4-cü İmam Zeynul Abidin əleyhissalamın mövlud günü

İmam Zeynul Abidin əleyhissalam buyurur: قال علي بن الحسين ( عليهما السلام ) : ” إن دين الله لا يصاب بالعقول الناقصة ، والآراء الباطلة ، والمقاييس الفاسدة ، ولا يصاب إلا بالتسليم ، فمن سلم لنا سلم ، ومن اهتدى بنا هدي ، ومن دان بالقياس والرأي هلك “Naqis və qüsurlu agıl ilə, batil nəzəriyyələr ilə, eləcə də puç və əsassız müqayisələr vasitəsilə Allah Taalanın Dinini dərk etmək və tanımaq mümkün deyil. Həqiqi Dinə qovuşmağın yeganə yolu saf və səmimi-qəlbdən itaət etmək vasitəsilə olur. Kim Bizə -Əhli-beytə təslim olarsa hər bir yanlışlıq və uçurumdan amanda qalar. Kim Biz -Əhli-beytin vasitəsilə hidayət olunarsa xoşbəxt olacaqdır. Müqayisə etməklə, şəxsi nəzərləri və rəyi ilə Dini(n həqiqətini) tapmaq istəyən şəxs mütləq həlak olacaqdır!” . Müstədrəkul Vəsail 17-ci cild 262-ci səhifə Kəmalud-din və tamamun nimə 324-cü səhifə Biharul ənvar 2-ci cild 303-cü səhifə . Hədisin qısa şərhi: İmam Zeynul Abidin əleyhissalamın bu sözlərində çox böyük dərslər və mühüm incəliklər vardır, o cümlədən: . 1- Allahı və İslam dininin həqiqətini, yəni siratul-müstəqim (düz-doğru yol) olan Əhli-beyt (onların hamısına salam olsun) yolunu başa düşmək və anlamaq istəyən insan “kamil ağıla” , “məntiqi düşüncəyə” və “həyat qanunlarını düzgün dərk edə bilmək” xüsusiyyətinə malik olmalıdır. Əks halda, yəni naqis ağıl, batil nəzəriyyə və əsassız – puç müqayisələr ilə Allahı və Əhli-beyt yolunu dərk etmək mümkün deyil. Odur ki, Əhli-beyt yolunu dərk edə bilməyən, Məhərrəmliyin xristianlıqdan gəlmə adət olduğunu sanan, şiəlik ilə vəhhabilik arasındakı fərqi qanmayan, müctehidlərin varlığının əhəmiyyətinin başa düşməyən … adamlar “kamil ağıl” , “məntiqi düşüncə” və “həyat qanunlarını düzgün dərk edə bilmək” xüsusiyyətindən məhrum olanlardırlar. Nadan və cahil olduqları halda özlərini bilikli və savadlı kimi təsəvvür edən belə insanların ağılları naqis, qərarları məntiqsizdir, həyatı dərk edə bilmədikləri üçün isə həyat qanunlarını başa düşməyə acizdirlər. . 2- Halbuki Allahı, İslam dinini və Əhli-beyt (ə) yolunu dərk edə bilmək üçün səmimiyyət, ixlas, ürəyitəmizlik, qərəzsizlik, riyakarlıqdan uzaq olmaq, həqiqəti bilmək həvəsində olmaq, axirətin və Qiyamətin varlığına inanmaq … lazımdır. . 3- Ali insanlaq dəyərlərinə malik olmaq, həyatda ucalmaq və təkamülə çatmaq istəyən insanlar a) Əhli-beyti tanıyaraq b) Onlarla dostluq etmək, beləliklə də c) Onların vasitəsilə hidayət yollarına yüksələ bilərlər. Bu üç məqama nail olduqdan sonra həmin şəxslər İmam Hüseyn əleyhissalamın Kərbəla məktəbinin layiqli şagirdi ola bilərlər. Onda Allahı, İslam dinin həqiqətini, Əhli-beyt yolunu dərk edə bilərlər. . 4- Çirkin və bulaşıq qəlb ilə, batil əhlinin (kafirlərin) qanunlarını özünün həyat qanunu sanmaq ilə, günahların içində batdığı halda, həmiçinin halal ilə haramın arasındakı fərqi anlamayınca Allahı, İslam dinin həqiqətini, Əhli-beyt (ə) yolunu dərk etmək mümükün deyil. Mövləvinin yaxşı sözü var, deyir: تو علی را در تاریکی دیده ای ز آن جهت غیر بر او ب‍ذیده ای Sən Əlini (ə) qaranlıqda görmüsən Odur ki, başqasını ondan üstün bilmisən. , Dostlar, baxın, sizcə Lerik dağlarının suyunu kanalizasiya vasitəsilə evlərə gətirsələr, krantlardan axan suyu içən hər bir kəsin ürəyi bulanıb qaytararsa günah kimdədir?! Günah Lerik dağlarının suyundadır yoxsa əvvəlcə təmiz olmuş və sonra nəcislə murdarla bulaşmış borulardadır?? Nəsicə bulaşaraq murdar olmuş borular təmizlənməyincə Lerik dağlarının sularını dərk edə bilməzlər. Odur ki, niyyət, məqsəd və məramlar təmiz və pak olmayınca həqiqətləri görmək və dərk etmək mümkün olmaz.   RZA ƏZİZOĞLU İRƏVANİ

İmam Səccad (ə) 22.01.2025

Axirət səfəri üçün azuqə

Mənim qurtuluşuma səbəb olacaq və səfərimi asanlaşdıracaq bir zəhməti… İmam Səccadın (ə) dostlarından biri deyir: Soyuq və qaranlıq qış gecələrinin birində gördüm ki, həzrət Zeynül-Abidin (ə) çiyninə bir qədər odun götürüb yavaş-yavaş harasa gedir. Öz qulamımla irəli gedib, salam verdim və soruşdum: – Ey Peyğəmbərin övladı! Bu ağır yüklə hara gedirsiniz? İmam buyurdu: Səfərə gedirəm. Səfər azuqəsi hazırlamışam ki, onu bir yerə çatdırım. – İcazə verin, bu yükü qulamım sizin üçün aparsın. – Xeyr. – Onda icazə verin, mən onu aparım. – Mənim qurtuluşuma səbəb olacaq və səfərimi asanlaşdıracaq bir zəhməti başqasına tapşıra bilmərəm. İmamdan ayrılıb getdim. Bir neçə gündən sonra həzrəti yenə gördüm. Dedim: – Bəs, siz səfərə getməmişdinizmi? Buyurdu: – O səfər, sənin güman etdiyin (dünya üçün) səfər deyildi. Mənim məqsədim axirət səfəri idi. İmam Səccadın (ə) belə səfərləri çox olurdu və həzrət yoxsullar üçün lazım olan un, odun və s. kimi şeyləri öz ciyinlərində aparıb onlara çatdırırdı.

İmam Səccad (ə) 22.01.2025

“Bаbаm Hüsеyni (ә) хаtırlаdım”

İkinci dәfә bu işi görmәk istәdikdә yеnә Pеyğәmbәri (s) qаrşısındа gördü Bir gеcә Mәnsurun әmri ilә İmаm Sаdiqi (ә) аyаqyаlın vә әbаsız оnun hüzurunа gәtirdilәr. Mәnsur qәzәblә Hәzrәtә dеdi: Еy Cәfәr! Bu yаşlı vахtındа utаnmırsаn, hаkimiyyәt üçün çаlışır vә müsәlmаnlаr аrаsındа fitnә yаrаtmаq istәyirsәn? Sоnrа qılıncını qınındаn çıхаrıb İmаmın bоynunu vurmаq istәdikdә, birdәn Pеyğәmbәri (s) qаrşısındа görüb оnu qınınа qоydu. İkinci dәfә bu işi görmәk istәdikdә yеnә Pеyğәmbәri (s) qаrşısındа gördü. Nәhаyәt, üçüncü dәfә Hәzrәti öldürmәk fikrindә оlsа dа bu işdәn dаşındı. Sоnrаlаr о, İmаmı zәhәrli üzümlә şәhid еtdi. (“Süqnаmеyi-Аli-Mühәmmәd”, sәh. 85.) Hәdislәrin birindә dеyilir ki, Mәnsur Dәvаniqinin әmri ilә İmаmın еvi yаndırılаndаn sоnrа şiәlәrdәn biri İmаmın hüzurunа gәlmişdi. О, İmаmı qәmgin vә аğlаr görüb bunun sәbәbini sоruşduqdа, Hәzrәt buyurmuşdu: “Yаnğın zаmаnı mәn еvdә idim. Birdәn аilәm qоrхudаn şivәn qаldırdı. Оnlаrın оddаn qоrunmаq üçün о tәrәf-bu tәrәfә qаçdıqlаrını gördükdә, bаbаm Hüsеyni (ә) хаtırlаdım. Аşurа günü dә оnlаrın хеymәlәrinә hücum еdilәrәk yаndırılmışdı…” (“Süqnаmеyi-Аli-Mühәmmәd”, sәh. 85.)

İmam Muhəmməd Təqi (ə) 21.01.2025

İmam Cavadın (ə) fətva verməsi və saray fəqihlərinin rüsvay olması

Şübhəsiz ki, bütün səcdəgahlar – səcdə üçün lazım olan yeddi bədən üzvü, Allaha məxsusdur. Heç kəsi Allaha şərik qoşmayın İmam Cavad (əleyhissəlam) qeyd etdiyimiz iki elmi mübahisədən əlavə, bəzi vaxtlar öz İmamət elmi sayəsində müxtəlif yollarla saray alim və fəqihlərinin savadsızlığını və özünün onlardan üstün olduğunu sübut edərək İmamətə əqidə bəsləmək fikrini camaatın fikrində canlandırırdı. Bu baxımdan o Həzrətin, bir oğrunun barmaqlarının haradan kəsilməsi barədə verdiyi fətvanı nümunə göstərmək lazımdır. Hadisə bu cür baş verir. Bağdad şəhərinin qazısı İbn Əbu Duadla dostluq etmiş Zurqan (Onun ləqəbi Əbu Cəfər olmuş və hədis söyləyən idi.) deyir: “Bir gün İbn Əbu Duad xəlifə Mötəsimin məclisindən çox narahat halda geri dönür. Narahatçılığının səbəbini soruşduqda, deyir: Bu gün Allahdan istədim ki, kaş iyirmi il bundan qabaq öləydim. Dedim: Nəyə görə? — Xəlifə Mötəsimin məclisində İmam Cavad (əleyhissəlam) tərəfindən başıma gələn hadisəyə görə. — Məgər nə baş vermişdir? — Bir nəfər gəlib oğurluq etməsi barədə etiraf edərək xəlifədən ona İlahi hədd icra etməklə günahını yumaq istədi. Xəlifə bütün fəqihləri və İmam Cavad əleyhissəlamı da çağırtdıraraq bizdən soruşdu: “Oğrunun əli haradan kəsilməlidir?” Mən dedim ki, biləkdən kəsilməlidir. Xəlifə dedi: “Hansı əsasa görə deyirsən?” Mən dedim: “Çünki təyəmmüm barədə olan ayədə “ondan – torpaqdan, üzünüz və əllərinizə sürtün” (“Maidə” surəsi, ayə 6.) deyildikdə, “əlləriniz” sözündən “biləklərə qədər” mənası başa düşülür.” Bu barədə bəziləri mənimlə həmfikir olub mən deyəni dedilər, bəziləri isə mən deyənlə razılaşmayıb bildirdilər ki, oğrunun əli dirsəkdən kəsilməlidir. Xəlifə onlardan bunu hansı əsasa görə demələrini soruşduqda, cavab verdilər ki, dəstamaza aid olan ayədə “üzünüzü və əllərinizi dirsəklərinizə qədər yuyun” (“Maidə” surəsi, ayə 6.) deyildikdə, “əlləriniz” sözündən məqsəd “dirsəyə qədər” mənasıdır. Sonra xəlifə Mötəsim üzünü İmam Cavad əleyhissəlama tutub dedi: “Bu barədə sənin fikrin nədir?” O dedi: “Bunlar fətva verdilər, məni üzürlü say.” Mötəsim israr edib onun da öz fikrini bildirməsi üçün ona and verir. Məhəmməd ibn Əli (İmam Cavad (əleyhissəlam) ) dedi: “İndi ki, and verirsən, onda öz fikrimi deyərəm. Bunlar hamısı səhv deyirlər. Çünki oğrunun yalnız barmaqları kəsilməlidir.” Mötəsim dedi: “Hansı əsasa görə?” O cavab verdi: “Peyğəmbər (səlləllahu əleyhi və alih) buyurmuşdur ki, səcdə bədənin yeddi üzvü vasitəsi ilə yerinə yetirilir: alın, əllərin iki ovucu, iki dizlər, ayaqların iki baş barmaqları. Buna əsasən, oğrunun əli bilək, yaxud dirsəkdən kəsilərsə, onda namazın səcdəsini yerinə yetirmək üçün onun əli qalmır. Həmçinin, Allah-taala buyurmuşdur: “Şübhəsiz ki, bütün səcdəgahlar – səcdə üçün lazım olan yeddi bədən üzvü, Allaha məxsusdur. Heç kəsi Allaha şərik qoşmayın.” (“Əl-Cinn” surəsi, ayə 18; Məcməül-bəyan, c.10, səh.440.) Elə isə Allaha məxsus olan şeyi kəsmək olmaz.” Mötəsim onun cavabını bəyənib oğrunun barmaqlarını kəsdirir. (Biz məclisdəkilərin hüzurunda rüsvay olduq.) Mən elə oradaca (son dərəcə narahatçılıq və rüsvayçılıq nəticəsində) Allahdan özümə ölüm arzuladım.” (Doqquzuncu İmam Həzrət Cavad (əleyhissəlam), səh.26-29; Məcməül-bəyan, c. 10, səh. 372; Təfsiri-Əyyaşi (təshih və təliq), c. 1, səh. 320; Əl-bürhan fi təfsiril-Quran, c. 1, səh. 471; Vəsailüş-şiə, c. 18, səh. 490 (oğurluq babları, 4). Şəriət baxımından əlin kəsilmə həddinin təyini ilə bağlı sünnü və şiə alimlərinin nəzər və fətvalarını bilmək üçün “Əs-səhih min siyrətin-Nəbiyyil-əzəm” kitabının c. 4, səh. 103-ə müraciət edin.)

İmam Səccad (ə) 21.01.2025

İmаm Sәccаddan (ә) 10 hәdis

Qеybәtdәn uzаqlаşın, çünki qеybәt, insаn әti yеyәnlәrin хuruşudur “Hәr kimin hәddindәn аrtıq pаltаrı оlsа vә bilsә ki, bir möminin оnlаrа еhtiyаcı vаr, аmmа оnа pаltаr vеrmәsә, Аllаh-tәаlа о şәхsi cәhәnnәmә аtаr.” (“İqаbul-әmаl”, sәh. 538.) “Аllаh möminin bütün günаhlаrını bаğışlаyır, оnun dünyа vә ахirәtdә günаhlаrını pаk еdir. Аmmа iki günаhı bаğışlаmır: 1. Tәqiyyәni tәrk еtmәyi; 2. Din qаrdаşlаrının hаqlаrını zаy еtmәyi.” (“Vәsаilüş-şiә”, c. 16, sәh. 223.) “Әgәr bütün insаnlаr ölsә, yаlnız Qurаn mәnimlә оlsа, hеç nәdәn qоrхmаrаm.” (“Vәsаilüş-şiә”, c. 5, sәh. 331.) “Üç şеy möminin nicаtınа sәbәb оlаr: Dili pis sözlәrdәn vә qеybәtdәn sахlаmаq, dünyаsınа vә ахirәtinә fаydаsı оlаn işlәrlә mәşğul оlmаq, öz günаhlаrınа görә аğlаmаq.” (“Tuhәful-uqul”, sәh. 290.) “Möminin öz mömin qаrdаşının üzünә mәhәbbәtlә bахmаsı vә оnа mәhәbbәt bәslәmәsi ibаdәtdir.” (“Tuhәfül-üqul”, sәh. 290.) “Möminin duаsının üç fаydаsı vә nәticәsi vаr. Оnun sаvаbı ахirәtdә, yа dа dünyаdа hәmin şәхs üçün zәхirә оlunаr vә yахud Аllаh-tәаlа insаnı tәqib еdәn bәlаnı duаyа görә оndаn uzаqlаşdırаr.” (“Müstәdrәkül-vәsаil”, c. 9, sәh. 113.) “Әgәr аtаmın qаtili mәnә еtimаd еdib аtаmı öldürdüyü qılıncını mәnә әmаnәt vеrsә, mütlәq о qılıncı оnа qаytаrаrаm.” (“Әvаlil-Lәаli”, c. 3 sәh. 251.) “Аllаh yаnındа әn üstün әmәl (vаciblәrdәn sоnrа) müstәhәblәri yеrinә yеtirmәkdir.” (“Üsuli-kаfi”, c. 1, sәh. 70.) (аz оlsа dа bеlә) “Qеybәtdәn uzаqlаşın, çünki qеybәt, insаn әti yеyәnlәrin хuruşudur.” (Хuruş – аşlа yеyilәn qаrа. ) “Vаy оlsun о kәsin hаlınа ki, оnun birlәri оnlаrınа qаlib gәlә. Birlәrdә mәqsәd pis әmәllәr, оnlаrdаn dа mәqsәd yахşı әmәllәrdir. Çünki hәr kәs bir yахşı әmәli yеrinә yеtirsә, оnun оn mükаfаtı vаrdır!” (“Әnаm” surәsi, 160-cı аyә.)

İmam Səccad (ə) 21.01.2025

İmam Zeynəlabidin (ə)-a şamlı qocanın söhbəti

BİR QOCA ŞAMLI Ravi deyir: Əhli-beytəsirlərini şəhərin ən böyük məscidinin yanına gətirdilər. Bu vaxt qoca bir kişi əsirlərini yanına gəəlib dedi: Allaha şükür olsun ki, sizi öldürdü, həlak etdi; sizin kişilərinizin ölümü ilə bütün şəhərlərdə əmin-amanlıq yaratdı və əmirəl- möminin Yəzidi sizə hakim etdi. Əli ibn Hüseyn (ə) (İmam Zəynəlabidin) ona dedi: Ey qoca! De görüm Quran oxuyubsanmı? Dedi: Bəli. İmam (ə) buyurdu: De görüm bu ayani oxumusanmı? قُلْ َ لَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْرًا إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبَىٰ ۗ (Ya Peyğəmbər!) De: “Mən sizdən bunun (risaləti təbliğ etməyimin) müqabilində qohumluq məhəbbətindən (əhli-beytə sevgidən) başqa bir şey istəmirəm. ” Şura” surəsinin 23-cü ayəsi Dedi: Bəli, oxumuşam. İmam (ə) buyurdu: Peyğəmbərin (s) ən yaxın adamları bizik. De görüm «Beni-İsrail» surəsindəki وَآتِ ذَا الْقُرْبَىٰ حَقَّهُ » Qohum-əqrəbaya da haqqını ver .” Əl-İsra” surəsinin 26-cı ayəsi ayəsini oxumusanmı? Dedi: Bəli, oxumuşam. İmam (ə) buyurdu: Rəsulullahın (s) ən istəkli adamları bizik. De görüm إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَيُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيرًا «Həqiqətən Allah-taala yalnız siz Əhli-beytdən pislik və çirkinlikləri uzaqlaşdırıb və sizi pak və pakizə etmək istəyib.» (Əhzab-33). ayesini oxumusanmı? Dedi: Bəli, oxumuşam. İmam (ə) buyurdu: Əhli-beyt bizik və bu ayə yalnız bizə aiddir. Qoca kişi bu sözləri eşidəndən sonra susdu və dediklərinə peşman oldu. Sonra o, İmama (0ə) dedi: Sizi Allaha and verireəm, deyin görüm doğrudanmı Qurandakı bu ayələr sizin barənizdədir? İmam (ə) buyurdu: Allaha, ceddimRasulullahın (s) haqqma and olsun, bu ayalar bizim haqqımızdadır. Qoca kişi ağladı, Əmmaməsini çıxardıb yerə vurdu, başını göyə qaldıraraq dedi: Ya Allah, mən Ali-Muhəmmədin (s) düşmənlərindən sənə şikayət edirəm! Sonra qoca kişi İmam Zeynəlabidin (ə)-a dedi: Mənim tövbəm qəbul olarmı? Həzrət buyurdu: Bəli, əgər tövbə etsən, Allah-taala qəbul edər və sən bizdən olarsan. Qoca kişi dedi: Mən tövbə etdim. O qoca kişinin başına gələn bu hadisəni Yezid eşidəndən sonra ona ölüm hökmü verdi. Mənbə: Seyid Ibn Tavus “Əl-Luhuf” s 125 Hazırladı:Vüsal Əli v.vusal@gmail.com  

İmam Hüseyn (ə) 21.01.2025

İmam Hüseynə (ə) ağlamağın savabının böyüklüyünə Qurandan dəlil

Mərifət və irfan əhli deyirlər ki, bir şeyi dəlilsiz inkar etmək, şübhə etmək, həqiqətdən kənar saymaq və ağıl və məntiqdən uzaq bilmək (istib`ad) insanın mənəvi inkişafı və kamalı yolunda ən böyük maneədir, çünki insanı süst və motivasız edir. Həzrət İmam Hüseynin (ə) əzadarlığı və o həzrətə ağlamaq və yas saxlamaq barədə verilən mükafat vədələri də inkar ediləsi və ağıl və məntiqdən kənar bir məsələ deyil. Mömin insan ismət və təharət Əhli-Beytinin (ə) vədələri qarşısında inkar, təəccüb və istib`ad mövqeyində durmamalıdır. İstib`ad yəni bir şeyi həqiqətdən kənar və mənfi mənada təəccüblü hesab etmək. Təharət və ismət sülaləsi olan Əhli-Beyt (ə) imamları barədə verilən vədələr və onların buyurduqları məsələləri mömin insan qəbul etməlidir, nə ki,  təəccüblənməli və həqiqətdən uzaq saymalıdır. Bundan da daha pisi mömin insanın inkar mövqeyində olmasıdır. Buna görə mərifət və irfan əhli deyirlər ki, bir şeyi dəlilsiz inkar etmək, şübhə etmək, həqiqətdən kənar saymaq və ağıl və məntiqdən uzaq bilmək (istib`ad) insanın mənəvi inkişafı və kamalı yolunda ən böyük maneədir, çünki insanı süst və motivasız edir. Və nəticədə insan Allahın İmam Hüseyni (ə) yad etmək barədə verdiyi mükafatları əldə edə bilmir və kamilliyə gedən yoldan azır. Buna görə də İmam Hüseynin (ə) əzadarlığına veriləcək mükafatlar barədə hətta istib`ad etmək olmaz, nə ki inkar. Çünki əvvələn bu barədə kifayət qədər hədis və rəvayətlər var. Bu hədislər mütəvatir həddədir və inkar və istib`ad üçün yer saxlamır. İkincisi, öz fərdi və ictimai həyatımızda İmam Hüseyni (ə) və əshabını yad etməyin təsir və nəticələrinə baxsaq, vədər verilən mükafatlar elə də çox və təəccüblü deyil. Üçüncüsü, İmam Hüseyn (ə) və ənsarının Allah yolunda etdikləri və göstərdikləri fədakarlıqlar hədislərdə deyiləndən daha çox mükafata və daha böyük məqama layiqdir. Bundan əlavə, biz Allaha aid olan işləri öz tərəzimizlə ölçməməliyik. Allah yanında olan ölçü meyarları bizim düşüncəmizdəkindən çox fərqlidir. Məsələn, Qurani-Kərim bir buğda dənəsi infaq edənə bir neçə bərabərini verirsə, bunda təəccüb yeri varmı? İmam Hüseynin (ə) məsələsi də belədir. İnfaq edilən və sədəqə verilən bir buğda dənəsinin 700 bərabər mükafatı varsa, hər şeyini Allah yolunda verən şəhidlərə axıdılan bir damla göz yaşına bu qədər mükafat verilməsi niyə təəccüblü olsun ki? /shia.az

İmam Hüseyn (ə) 21.01.2025

LUHUF İMAM HÜSEYN (Ə)-IN HƏYATI

İMAM HÜSEYN (Ə)-IN TƏVƏLLÜDÜNDƏN KARBALAYA GƏLDİYİ GÜNƏ QƏDƏRKİ DÖVR İMAM HÜSEYN (Ə)-IN TƏVƏLLÜDÜ İmam Hüseyn (ə) hicri ilinin dördündə, şəban ayının beşinci gününün gecəsində; başqa sənədə əsasən, həmin ayın üçündə dünyaya göz açıbdır. Bəzi alimlərin dediyinə əsasən, o Həzrət hicrətin üçüncü ilində rəbiül-əvvəl ayının axırlarında anadan olub. İmam Hüseyn (ə)təvəllüd tarixi haqqında başqa rəvayətlər də mövcuddur. İmam Hüseyn (ə) anadan olan zaman Cəbrail min mələklə göz aydınlığa vermək və təbrik etmək üçün Allahın Rəsulunun (s) hüzuruna gəldilər. Fatimə (s.ə)[1] övladını atasının[2] yanına gətirdi. Peyğəmbər (s) uşağı görən kimi sevindi və onun adını Hüseyn qoydu. ÜMMÜL-FƏZLİN YUXUSU VƏ ONUN TƏBİRİ İbn Səd «Təbəqat» kitabında Abdulla ibn Bəkr ibn Həbib Səhmidən, o isə Hatəm ibn Sənədən belə nəql edir ki, Abbas ibn Əbdülmütəllibin həyat yoldaşı Ümmül-Fəzl dedi:«İmam Hüseyn (ə) təvəllüdündən qabaq, bir gecə yuxuda gördüm ki, Peyğəmbər (s) bədənindən bir tikə ət ayrılıb mənim ətəyimə düşdü. Bu yuxunun təbirini Allahın Rəsulundan (s) soruşdum. O Həzrət buyurdu: «Əgər gördüyün yuxu doğru yuxulardan olsa, tez bir zamanda qızım Fatimənin (ə) bir oğlu olacaq və süd vermək üçün onu sənə tapşıracam». Bir müddət keçdi. Günlərin bir günü Fatimə (s.ə)-ın oğlu oldu. Onu mənə tapşırdılar. Onu Allahın Rəsulunun (s) yanına apardım. O Həzrət uşağı öz dizi üstünə qoyub öpməyə başladı. Bu zaman uşağın idrarından bir damcı Peyğəmbər (s) paltarına dəydi. Mən uşağı Peyğəmbərin (s) qucağından kobudcasına götürdüm. Uşaq ağladı. Allahın Rəsulu (s) qəzəbli şəxslər kimi buyurdu: «Yavaş ey Ümmül-Fəzl!Mənim paltarım yuylub təmizlənəcək. Amma sən övladımı narahat etdin». Mən Hüseyn yerə qoydum. Su gətirmək üçün otaqdan çıxdım. Qayıdandan sonra gördüm ki, Allahın Rəsulu (s) ağlayır. Dedim: «Ey Allahın Rəsulu niyə ağlayırsınız?»Peyğəmbər (s) buyurdu: «Bir az bundan qabaq Cəbrail gəlib mənə xəbər verdi ki, ümmətim bu övladımı öldürəcək». Mühəddislər[3] belə rəvayət edirlər: İmam Hüseyn (ə) ömründən bir il keçmişdir. Qanadlarını açmış müxtəlif sürətlərə və qırmızı çöhrəyə malik olan on iki mələk Allahın Rəsulunun (s) hüzrüna gəldilər. Onlar Peyğəmbər (s) ərz etdilər: Ya Mühəmməd (s) Qabilin Habilə zülm etdiyi kimi övladın Hüseynə də zülm edəcəklər. Habilə verilən savab kimi ona da savab veriləcək. Həmçinin, onu öldürənlərin əzabı Qabilin əzabı kimi olcaq. Bu zaman asimanlardaolan bütün mələklərAllahın Rəsulunun (s) hüzuruna gəlib, Hüseyn (ə)-ın gələcəkdə öldürdüyü üçün o Həzrətə baş sağlığı verirdilər. Mələklər İmam Hüseyn (ə) şəhadətinin əvəzində Allah-Təalanın o Həzrət üçün təyin etdiyi savabı Peyğəmbərlərə (s) xəbər verir və İmam Hüseyn (ə) qəbrinin türbətini o Həzrətə göstərdilər. Peyğəmbər (s) həmin zaman buyurdu: «Ey Allah! Oğlum Hüseyni xar edənləri zəlil və xar et! Hüseynimi öldürənləri öldür və onu öz məqsədinə çatdırma!» CƏBRAİLİN İMAM HÜSEYN (Ə)-IN ŞƏHADƏTİNİ XƏBƏR VERMƏSİ İmam Hüseyn (ə) iki yaşı var idi. Peyğəmbər (s) səfərə gedirdi. O Həzrət yolda birdən ayaq saxlayıb buyurdu: إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ[4] Peyğəmbər (s) bunu deyib ağladı. Peyğəmbərdən (s) ağlamağın səbəbini soruşdular. O Həzrət buyurdu: «İndi Cəbrail Fərat çayının yaxınlığında olan yeri mənə xəbər verdi. O yerin adı Kərbaladır. Orada oğlum Hüseyn (ə) öldürəcəklər». Soruşdular: «Ey Allahın Rəsulu (s) onu kim öldürəcək?» Buyurdu: «Oğlum Hüseyn (ə) Yezid adında bir şəxs öldürəcək. Elə bil ki, indi Hüseynin (ə) öldürülən yeri və dəfn olunan məkanını öz gözümlə görürəm». Allahın Rəsulu (s) həmin səfərdən qəm-qüssə içində qayıtdı. Peyğəmbər (s) səfərdən qayıdandan sonra minbərə çıxıb xütbə oxudu. Xalqa moizə etdi. Sonra sağ əlini İmam Həsən (ə) və sol əlini İmam Hüseynin (ə) başına qoydu, üzünü göyə tutaraq dedi: «Ya Allah! Mühəmməd sənin bəndən və Peyğəmbərindir. Bu iki nəfər isə mənim Əhli-Beytimin pakları və nəslimin seçilmişləridir. Bunlar ümmətin arasında mənim canişinlərimdir. Cəbrail mənə xəbər verdi ki, bu övladımı məzlumcasına öldürəcəklər. Ya Allah, şəhadəti onun üçün mübarək et! Onu şəhidlərin ağası et! Önu öldürənlər və xar edənlər üçün mübarək etmə!» Allahın Rəsulu (s) öz sözünü bura çatdıranda məclisdə olanların nalə şivəni ucaldı. Peyğəmbər (s) buyurdu:«Siz onun üçün (İmam Hüseyn (ə) üçün) ağlayırsınız, amma ona kömək etməyib günah edəcəksiniz?» Sonra Peyğəmbər (s) məsciddən xaric oldu. Bir neçə an keçdi. O Həzrət yenə də məscidə qayıtdı. Amma bu dəfə rəngi dəyişmiş, halı pozulmuşdu. Başqa bir xütbəni ağlar gözlərlə qiraət edib buyurdu: «Ay camaat! Mən sizin aranızda iki böyük şeyi əmanət qoyuram, biri Quran, o birisi isə mənim Əhli-Beytimdir. Onların hər ikisi mənim qəlbimin meyvəsi, həmçinin çanımdır və onları çox istəyirəm. Quran və Əhli-Beytim«Kövsər» hovuzunun kənarımda mənə qovuşana qədər bir-birindən ayrılmayacaqlar. Bilməlisiniz ki, mən qiyamət günü bu iki böyük əmanətin yolunu gözləyəcəyəm. Mən sizdən yalnız Allahın göstərişinə əsasən, Əhli-Beytimin sevməyinizi tələb edirəm. Bəs çalışmalısınız ki, qiyamət günü mənimlə gördüyünüz zaman Əhli-Beytimin düşmənçiliyi ürəyimizdə olmasın və onlara zülm edənlərdən olmayın. Agah olun! Qiyamət günü üç dənə bayrağın hər birinin altında ümmətimin bir dəstəsi yanıma gələcəklər. Birinci bayraq qara bayraqdır. Mələklər onu görəndə fəryad çəkəcəklər. Həmin bayraqların sahibləri mənim qarşımda duracaqlar. Mən onlardan soruşacağam: Siz kimsiz? Onlar mənim adımı yaddan çıxartdıqları halda deyəcəklər: Mən ərəb və qeyri-ərəblərin Peyğəmbəri Əhmədəm[5]. Onlar deyəcəklər: «Biz sənin ümmətindənik» Onlardan soruşacağam: «Məndən sonra Əhli-Beytim və Quranla necə rəftar etdiniz?» Deyəcklər: «Qurana əhəmiyyət verməyib, onun göstərişlərinə əməl etmədik; Əhli-Beytini də nabud edib, yer üzündən götürmək istəyirik». Bu zaman mən onlardan üz döndərəcəyəm. Onlar da susuz və qara simalarla məndən uzqlaşacaqlar. İkinci bayraq irəli gələcək. Birinci bayraqdan daha çox qara olcaq. Mən onlara deyəcəyəm: «Məndən sonra iki böyük əmanətimlə(Quran və Əhli-Beytimlə) necə rəftar etdiniz?» Cavab verəcəklər: «Quranla müxalifətçilik və Əhli-Beytini isə xar edib, onların əsir-yesir etdik». Onlara deyəcəyəm: «Məndən uzaqlaşın!» Onlar qara simalar və susuz dodaqlarla gedəcəklər. Üçüncü bayraq mənim yanıma gələcək. Bu bayrağın sahiblərinin sifətlərindən nur saçacaq. Mən onlardan soruşacağam: «Siz kimsiniz?» Deyəcəklər: «Biz tövhid kəlməsini deyənlər, təqvaəhli və Mühəmmədin (s) ümmətindənik. Biz haqq əhlinin davamçılarıyıq, bizim dinimizdə şəkk-şübhə olmayıbdır. Öz Allahımızın əziz kitabı Quranı əlimizdə tutub, onun haramını haram və halalını halal bildik. Peyğəmbərimiz Mühəmmədin (s)Əhli-Beytini sevib, onların köməyində əlimizdən gələni əsirgəməyib Əhli-Beytin düşmənləri ilə vuruşduq». Mən onlara deyəcəyəm: «Sizə bəşarət veririm ki, mən sizin Peyğəmbəriniz Mühəmmədəm (s). Siz indi bəyan etdiyiniz kimi dünyada həyat sürübsünüz. Sonra «Kövsər» hovuzundan onları sirab edəcəyəm. Onlar açıq və sevinclə dolu simalarla behiştə tərəf gedib, orada əbədi qalacaqlar». [1]İmam Hüseyn (ə)-ın anası. [2]Mühəmməd (s) peyğəmbər Fatimənin atasıdır. [3] Hədis rəvayət edənlər. [4] Hamımız Allahdan gəlmişik və Allaha tərəfinə qayıdacıq. [5] Məhəmməd peyğəmbərin asimandakı adı Əhməddir.

İmam Hüseyn (ə) 21.01.2025

İmam Hüseyni (ə) hər gün ziyarət etmək lazımdır

Siqətul-İslam Şeyx Məhəmməd bin Yəqub Kuleyninin qələmə aldığı “əl-Kafi” adlı dəyərli hədis məcmuəsində Həzrət İmam Hüseynin (ə) hər gün, olmasa həftədə bir dəfə, olmasa ayda bir dəfə, o da olmasa ildə bir dəfə və heç olmasa ömürdə bir dəfə ziyarətinin təkid edildiyini yetirən bir hədis nəql edilib ki, bu hədis Həzrət İmam Hüseynin (ə) ziyarətinin İslami dini və məzhəbimiz üçün necə də əhəmiyyətli olduğunu yetirir. Həmin hədisi sizin diqqətinizə çatdırırıq. Hədisin sənədi مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيى‏، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ الْخَطَّابِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ‏ بْنِ الْخَطَّابِ، عَن‏ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ، عَنْ مَنِيعٍ (بن الحجاج)‏، عَنْ يُونُسَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمنِ، عَنْ حَنَانٍ، عَنْ أَبِيهِ. Məhəmməd ibn Yəhya nəql edir Sələmət bin əl-Xəttabdan, o da Abdullah bin əl-Xəttabdan, o da Abdullah bin Məhəmməd bin Sinandan  – (Abdullah bin Məhəmməd əl-Yəmani olmalıdır əslində), o da Məniidən (bəzi nüsxələrdə “Müsmə” yazılıb ki, səhv olduğu ehtimal edilir), o da Yunis ibn Əbdür-Rəhmandan, o da Hənnandan, o da atası Sədirdən. Hədisin mətni Sədir deyir: İmam Sadiq (ə) mənə buyurdu ki, ey Sədir, İmam Hüseynin (ə) qəbrini hər gün ziyarət edirsən? قَالَ: قَال‏ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ عَلَيْهِ السَّلَامُ: «يَا سَدِيرُ، تَزُورُ قَبْرَ الْحُسَيْنِ‏ عَلَيْهِ السَّلَامُ فِي كُلِّ يَوْمٍ؟» قُلْتُ: جُعِلْتُ فِدَاكَ‏، لَا. Dedim: Sənə qurban olum, ağa! Xeyr. قَالَ: «فَمَا أَجْفَاكُمْ!» İmam Sadiq (ə) buyurdu: Siz necə də cəfakarsız! قَالَ: «فَتَزُورُونَهُ فِي كُلِّ جُمْعَةٍ؟» Sonra buyurdu: Belə isə hər Cümə günü ziyarət edirsiz? قُلْتُ: لَا. Dedim: Xeyr, ağa. قَالَ‏: «فَتَزُورُونَهُ فِي كُلِّ شَهْرٍ؟» Yenə buyurdu: Belə isə ayda bir dəfə ziyarət edirsiz? قُلْتُ: لَا. Dedim: Xeyr, ağa. قَالَ: «فَتَزُورُونَهُ‏ فِي كُلِّ سَنَةٍ؟» İmam (təəccüblə yenidən) buyurdu: Onda (yəqin ki, heç olmasa,) ildə bir dəfə ziyarət edirsiniz? قُلْتُ: قَدْ يَكُونُ ذلِكَ. Dedim: Bəli, bəzən belə olur – (yəni bəzi illərdə bir dəfə ziyarət edirik). قَالَ: «يَا سَدِيرُ، مَا أَجْفَاكُمْ لِلْحُسَيْنِ عَلَيْهِ السَّلَامُ، أَمَا عَلِمْتَ أَنَّ لِلَّهِ- عَزَّ وَ جَلَّ- أَلْفَ أَلْف مَلَكٍ شُعْثٌ غُبْرٌ، يَبْكُونَ، وَ يَزُورُونَ، لَايَفْتُرُونَ‏. İmam (ə) buyurdu: Ey Sədir! Siz Hüseynə (ə) qarşı necə də cəfakarsınız! Bilmirsən ki, Allah-Taala saçları pərişan və toza bulaşmış min-min mələk yaradıb və onlar İmam Hüseynə (ə) ağlayırlar, onu ziyarət edirlər və bu işdən yorulmurlar. وَ مَا عَلَيْكَ يَا سَدِيرُ أَن‏ تَزُورَ قَبْرَ الْحُسَيْنِ عَلَيْهِ السَّلَامُ فِي كُلِّ جُمْعَةٍ خَمْسَ مَرَّاتٍ، وَ فِي‏ كُلِّ يَوْمٍ مَرَّةً؟». İmam sonra buyurdu: Nə olub sənə ey Sədir?! Nə üçün İmam Hüseynin (ə) qəbrini hər Cümə günü beş dəfə və (digər günlərdə) hər gün bir dəfə ziyarət etmirsən?! قُلْتُ: جُعِلْتُ فِدَاكَ، إِنَّ بَيْنَنَا وَ بَيْنَهُ فَرَاسِخَ كَثِيرَةً. Dedim: Sənə qurban olum, ağa, İmam Hüseynin (ə) məzarı ilə bizim aramızda çoxlu fərsəxlər var – (yəni məsafə uzaqdır və kilometrlər yol var). فَقَالَ لِي: «اصْعَدْ فَوْقَ سَطْحِكَ (دارک)، ثُمَّ تَلْتَفِتُ‏ (التفت) يُمْنَةً وَ يُسْرَةً، ثُمَّ تَرْفَعُ رَأْسَكَ إِلَى السَّمَاءِ، ثُمَّ تَنْحُو (انح او تتحری) نَحْوَ الْقَبْرِ، وَ تَقُولُ: “السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ، السَّلَامُ عَلَيْكَ وَ رَحْمَةُ اللَّهِ وَ بَرَكَاتُهُ”، تُكْتَبُ لَكَ زَوْرَةٌ، وَ الزَّوْرَةُ حَجَّةٌ وَ عُمْرَةٌ». İmam (ə) mənə buyurdu: Evinin damına çıx (yəni hündür bir yerə çıx), sonra sağa və sola bax. Sonra İmam Hüseynin (ə) məzarı səmtinə (Kərbəlaya tərəf) dön və üzünü səmaya tutaraq de: “əs-Səlamu Ələykə ya Əba Əbdillah, əs-Səlamu ələykə və rəhmətullahi və bərəkatuhu”. Bununla sənə İmam Hüseynin (ə) ziyarəti savabı, həmçinin Həcc və Ümrə savabı yazılacaqdır. قَالَ سَدِيرٌ: فَرُبَّمَا فَعَلْتُ ذلِكَ‏ فِي الشَّهْرِ أَكْثَرَ مِنْ عِشْرِينَ مَرَّةً. Sədir dedi: Mən bunu çox vaxtlar hər ayda iyirmi dəfədən çox edirəm.” *Hədisin sənədi güclüdür və səhihə yaxındır. Və mənbə baxımından da şiə hədis qaynlarının ən mötəbər kitablarında keçmişdir. Hədisin mənbələri: Şeyx Kuleyni, “əl-Kafi”, c.9, s.348, hədis: 8/8198. Şeyx Səduq, “Mən la yəhzuruhul-fəqih”, c.2, s.599, hədis:3203. Şeyx Tusi, “Təhzibul-Əhkam”, c.6, s.116, hədis:21. t.me/mirmehemmed_beshir

İmam Hüseyn (ə) 21.01.2025

Ərbəin günündə İmam Hüseynin (ə) ziyarətinin sirri nədir?

İmam Hüseynin (ə) Ərbəin günü yaxınlaşdıqca Həzrət Əba Abdullahı (ə) sevənlərin arasında xüsusi bir həyəcan və şövq meydana gəlir. Bəs İmamı (ə) məhz bu gündə ziyarət etməyin sirri nədədir? Bu batini meyl və istək – adi bir istək deyildir. Din alimləri bizə bir çox şeyləri tövsiyə edirlər, ancaq Ərbəin günündə Seyyidi-şühədanı (ə) ziyarət etməyin hesabı başqadır. bəs niyə məhz bu ziyarəti din alimlərimiz çox tövsiyə edirlər? Quran bizlərə göstəriş verir ki, möminlər Əyyamullahda gərək yada salınsınlar ki, Allahın bu böyük günləri unudulmasın. Ərbəin – Aşura hadisəsinin davamıdır. Ona görə də Aşura gününü əziz tutmaq üçün ən böyük Əyyamullahdır. Ərbəin günündə Hüseyn (ə) aşiqləri İmamın (ə) hərəminə tərəf hərəkət edərək, onunla əhdlərini təzələyirlər. Bu əhdi təzələməyin ən yaxşı yolu – Kərbəlaya getməkdir. Ona görə də İmam Həsən Əsgəri (ə) Ərbəin günündə İmam Hüseyni (ə) ziyarət etməyi – möminlərin nişanələrindən hesab etmişdir. İmam Həsən Əsgəri (ə) buyurur: “5 şey möminin nişanələrindəndir: onlardan biri Ərbəin ziyarətidir”. İmam Hüseyni (ə) Ərbəin günündə ilk ziyarət edən insan Cabir Ənsari olmuşdur. Dövrün ən böyük alimlərindən olan Ətiyyə ibni Səyid ibni Cənadə Uvfi də onunla bir yerdə idi. Cabir bizlərə İmamı (ə) necə ziyarət etməyin yolları öyrətdi və sonra da şəhid olmuş əziz dostu ilə dərdləşdi. Gah özündən getdi, gah da hönkürüb ağladı. Aşura İslam dinini ayaqda saxladığı kimi, Ərbəin də Aşuranı ayaqda saxlamışdır. Ərbəin gələn zaman Həzrət Zeynəbdən (s.ə) danışmaq lazımdır. Onun yaralarından və əyləşən halda qıldığı namazlardan. Həzrət Zeynəb (s.ə) – o əzəmətli xanımdır ki, öz xütbəsi ilə Şam camaatını ağlatmışdı. Ərbəin gələn zaman əsirlər karvanı yada düşür. Aşura hadisəsindən 40 gün keçir və 40 gün göz yaşı tökülmüşdür. Hər bir göz yaşı fəthin və qələbənin xəbərini verir. Sən də əlini sinənə qoy və bu günü Aşuralı ol! 40 gün əza və göz yaşından sonra İmama (ə) uzaqdan da olsa, salam göndər! Əssəlamu əleykə, ya Əba Abdullah! Əssəlamu əleykə və rahmətullahi və bərakətuh!

İmam Hüseyn (ə) 21.01.2025

AŞURA iqtisadiyyatı

AŞURA iqtisadiyyatı Kufə şiələrinin ağsaqqallarının İmam Hüseynə (ə) yazdıqları məktublarda deyilir: «وَ جَعَلَ مالَ اللهِ دولَةً بینَ جبابِرَتها و اغنیائها» “(Yezidin İslam və müsəlmanlara etdiyi xəyanətlərdən biri də budur ki,) Beytül-malın (yəni, xalqın büdcəsinin) hamısını bir dəstə zalim, oliqarx və sərvətli kapitalistin ixtiyarına verib”. İslami cəmiyyətlərdə iqtisadiyyat iki yerə bölünür: “Hüseyni (ə) iqtisadiyyat” (Quran və Əhli-Beyt iqtisadiyyatı) və “Yezidi iqtisadiyyat” (cahiliyyət dövrünün Qüreyş iqtisadiyyatı və müasir kapitalizm). Aşuranın canlı saxlanılmasının da hədəfi cəmiyyətdə “Hüseyni (ə) ədalət”in bərqərar və bərpa edilməsidir. “Hüseyni (ə) ədalət”, yəni xalqın sərvətinin bütün təbəqələr arasında ədalətli bölünməsi, hamının öz haqqına çatması, hamının inkişaflı həyat tərzi yaşaması. Necə ki, İmam Əli (ə) buyurur: “Ədalət həyatdır” (العدل حیاة). “Yezidi iqtisadiyyat” isə kapitalizmin praktiki tətbiqi, fəsad, rüşvətxorluq, bahaçılıq, kontrolsuz qiymətlər, insanları müflisləşdirən xüsusiyyətçilik, oliqarxları müdafiəsiz camaatın canına düçar etmək, sənaye istehsalı və xidmətlərinin monopoliyasıdır. AŞURA qiyamının yaşadılmasının hədəfi isə “Hüseyni (ə) iqtisadiyyat”ın bərqərar edilməsi və yuxarıda qeyd edilən “yezidi iqtisadiyyat” növü ilə mübarizədir. Əllamə Məhəmmədrza Həkimi (telegram kanalından xülasə və  tərcümə) @mirmehemmed_beshir

İmam Hüseyn (ə) 21.01.2025

İcazə verin İmam Hüseyn (ə) bəşəriyyətlə danışsın!

İcazə verin İmam Hüseyn (ə) bəşəriyyətlə danışsın! AŞURA günü İmam HÜSEYN (ə) Yezid qoşunundakı aldanılmışlarla danışmaq istədikdə onları ora sürükləyənlər hay-küy salmağa başladılar ki, aldanılmış kütlə İmam Hüseynin (ə) sözünü eşitməsinlər. Bu gün də aldanmış toplumu idarə edənlər çalışırlar ki, bütün vasitələrdən istifadə edərək İmam Hüseyni (ə) danışmağa, səsini dünyanın şousuna aldanmış bəşəriyyətə çatmağa qoymasınlar. Əgər siz düz deyirsinizsə, əgər AŞURA həqiqətən bəşəriyyətin inkişafı üçün zərərlidirsə, əgər İslam dini tərəqqinin qarşısını alırsa, icazə verin İmam Hüseynin (ə) Aşuradakı səsi bəşəriyyətə çatsın. İcazə verin İmam Hüseyn (ə) danışsın! … Amma onun sükutu belə sizi qorxudur! @mirmehemmed_beshir

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86

İslam AI — Müsəlmanın Bələdçisi

Dini Süni İntellekt Sual-Cavab Mərkəzi

İslam AI Bələdçisi yüklənir...