Oxunuşu / Transkripsiyası
Bismillahir-Rəhmanir-Rəhim
Və kanə min duaihi əleyhis-sələmu izəbtədəə bid-duai bədəə bit-təmhidilləhi azzə və cəllə vəs-sənai əleyhi fəqal:
Əlhəmdu lillahil-əvvəli bila əvvəlin kanə qəbləh, vəl-axiri bila axirin yəkunu bə'dəh. Əlləzi qəsurat an ruyətihil-əbsarun-nazirin, və acəzət an nətihil-əvhamul-vasifin. İbtədəə biqudrətihil-xəlqəbtidaa, vəxtərəahum ala məşiyyətihix-tiraa.
Summə sələkə bihim təriqə iradətih, və bəasəhum fi səbili məhəbbətih. La yəmlikunə tə'xiran amma qəddəməhum ileyh, və la yəstətiunə təqəddumən ila ma əxxərəhum anh. Və cəalə likulli ruhin minhum qutan mə'lumən maqsumən min rizqih. La yənqusu mən zadəhu naqis, və la yəzid mən nəqasə minhum zaid.
Summə dərəbə ləhu fil-həyati əcələn məvquuta, və nəsəbə ləhu əmədən məhduda. Yətəxəttahu ileyhi biəyyami umurih, və yərhəquhu biə'vami dəhrih. Hətta iza bələğə əqsa əsərih, vəstəv'əbə hisabə umurih, qəbədəhu ila ma nədəbəhu ileyhi min məvfuri səvabih, əv məhzuri iqabih. Liyəcziyəlləzinə əsau bima amilu və yəcziyəlləzinə əhsənu bil-husna.
Adlən minh, təqaddəsət əsmauh, və təzahərat alauh. La yus'əlu amma yəf'əlu və hum yus'əlun. Vəl-həmdu lillahilləzi ləv həbəsə an ibadihil-mə'rifətə həmdih, ala ma əblahum min minənihil-mutətabi'əh, və əsbəğə əleyhim min niəmihil-mutəzahirəh, lətəsərrəfu fi minənih fələm yəhməduh, və təvəssə'u fi rizqih fələm yəşkuruh.
Və ləv kanu kəzalikə ləxərəcu min hududil-insaniyyəti ila həddil-bəhimiyyəh, fəkanu kəma vəsəfə fi muhkəmi kitabih: "In hum illa kəl-ən'ami bəl hum ədallu səbila. " Vəl-həmdu lillahi ala ma arrəfəna min nəfsih, və əlhəməna min şukrih.
Və fətəhə ləna min əbvabil-ilmi birububiyyətih, və dəlləna əleyhi minəl-ixlasi ləhu fi təvhidih, və cənnəbəna minəl-ilhadi vəş-şəkki fi əmrih. Həmdən nuəmməru bihi fimən həmidəhu min xəlqih, və nəspiqu bihi mən səbəqə ila ridahu və afvih.
Həmdən yudiu ləna bihi zulumatil-bərzəx, və yusəhhilu əleyna bihi səbiləl-məb'as, və yuşərrifu bihi mənaziləna ində məvaqifil-əşhad. Yəvmə tucza kullu nəfsin bima kəsəbət və hum la yuzləmun. Yəvmə la yuğni məvlən an məvlən şəy'ən və la hum yunsərun.
Həmdən yərtəfiu minna ila ə'la illiyyin, fi kitabin mərquumin yəşhəduhul-muqərrəbun. Həmdən təqərru bihi uyununa iza bəriqatil-əbsar, və təbyəddu bihi vucuhuna izəs-vəddətil-əbşar. Həmdən nu'təqu bihi min əlimi narillahi ila kərimi civarillah. Həmdən nuzahimu bihi məlaikətəhul-muqərrəbin, və nudammu bihi ənbiyaəhul-mursəlin fi daril-muqamətilləti la təzul, və məhəlli kəramətihilləti la təhul.
Vəl-həmdu lillahilləzixtarə ləna məhasinəl-xəlq, və əcra əleyna təyyibatir-rizq. Və cəalə lənəl-fədilətə bil-mələkəti ala cəmiil-xəlq. Fəkullu xəliqətihi munqadətun ləna biqudrətih, və sairətun ila taatina biizzətih.
Vəl-həmdu lillahilləzi əğləqə anna babəl-hacəti illa ileyh. Fəkəyfə nutiqu həmdəh? Əm məta nuəddi şukrəh? La, məta? Vəl-həmdu lillahilləzi rəkkəbə fina alatib-bəst, və cəalə ləna ədəvatir-qəbd. Və məttəana biərvahil-həyah, və əsbətə fina cəvarihəl-ə'mal. Və ğəzzana bitəyyibatir-rizq, və əğnana bifədlih, və əqnana bimənnih.
Summə əmərəna liyəxtəbirə taatəna, və nəhana liyəbtəliyə şukrəna. Fəxaləfna an təriqi əmrih, və rəkibna mutunə zəcrih. Fələm yübtədirna biuqubətih, və ləm yuacilna biniqmətih. Bəl təənnana birəhmətihi təkərruma, vəntəzarə muraceatəna birə'fətihi hilma.
Vəl-həmdu lillahilləzi dəlləna alət-təvbətilləti ləm nufid-ha illa min fədlih. Fələv ləm nə'tədid min fədlihi illa biha, ləqəd həsünə bəlauhu indəna, və cəllə ihsanuhu ileyna, və cəsumə fədluhu aleyna.
Fəma həkəza kanət sunnətuhu fit-təvbəti limən kanə qəbləna. Ləqəd vədaa anna ma la taqatə ləna bih, və ləm yukəllifna illa vus'a, və ləm yucəşşimna illa yusra, və ləm yədə' liəhədin minna huccətən və la uzra. Fəlhaliku minna mən hələkə əleyh, vəs-səidu minna mən rəğibə ileyh.
Vəl-həmdu lillahi bikulli ma həmidəhu bihi ədna məlaikətihi ileyh, və əkrəmu xəliqətihi əleyh, və ərda hamidihi lədeyh. Həmdən yəfdulu sairəl-həmdi kəfədli rəbbina ala cəmii xəlqih.
Summə ləhul-həmdu məkanə kulli ni'mətun ləhu aleyna və ala cəmii ibadihil-madinə vəl-baqin, adədə ma əhatə bihi ilmuhu min cəmiil-əşya. Və məkanə kulli vahidətin minha adəduha əd'afən mudaafəh, əbədən sərmədən ila yəvmil-qiyaməh. Həmdən la muntəha lihəddih, və la hisabə liədədih, və la məbləğə liğayətih, və lənqitaə liəmədih.
Həmdən yəkunu vüslətən ila taatihi və afvih, və səbəbən ila ridvanih, və dəriatən ila məğfirətih, və təriqan ila cənnətih, və xəfiran min niqmətih, və əmnən min ğədəbih, və zəhiran ala taatih, və hacizən an mə'siyətih, və əvnən ala tə'diyyəti haqqihi və vəzaifih.
Həmdən nəs'ədu bihi fis-suədai min əvliyaih, və nəsiru bihi fi nəzmiş-şuhədai bisuyufi ə'daih. İnnhu vəliyyun həmid.
1
Səhifeyi-Səccadiyyə
: وَ كَانَ مِنْ دُعَائِهِ عَلَيْهِ السّلامُ اِذا إِبْتَدَأَ بِالّدُعاءِ بَدَأَ بِالّتَمْحِيدِاللّٰهِ عَزّ وَ جَلّ وَالثّناء عَلَيْهِ فَقالَ
الْحَمْدُ لِلّهِ الْأَوّلِ بِلا أَوّلٍ كَانَ قَبْلَه ُ، وَ الآْخِرِ بِلا آخِرٍ يَكُونُ بَعْدَهُ الّذِي قَصُرَتْ عَنْ رُؤْيَتِهِ أَبْصَارُ النّاظِرِينَ، وَ عَجَزَتْ عَنْ نَعْتِهِ أَوْهَامُ الْوَاصِفِينَ. ابْتَدَعَ بِقُدْرَتِهِ الْخَلْقَ ابْتِدَاعا، وَاخْتَرَعَهُمْ عَلَي مَشِيّتِهِ اخْتِرَاعا. ثُمّ سَلَكَ بِهِمْ طَرِيقَ إِرَادَتِهِ، وَ بَعَثَهُمْ فِي سَبِيلِ مَحَبّتِهِ، لا يَمْلِكُونَ تَأْخِيرا عَمّا قَدّمَهُمْ إِلَيْهِ، وَلا يَسْتَطِيعُونَ تَقَدّما إِلَي مَا أَخّرَهُمْ عَنْهُ. وَ جَعَلَ لِكُلّ رُوحٍ مِنْهُمْ قُوتا مَعْلُوما مَقْسُوما.مِنْ رِزْقِهِ، لا يَنْقُصُ مَنْ زَادَهُ نَاقِصٌ، وَ لا يَزِيدُ مَنْ نَقَصَ مِنْهُمْ زَائِدٌ
ثُمّ ضَرَبَ لَهُ فِي الْحَيَاةِ أَجَلا مَوْقُوتا، وَنَصَبَ لَهُ أَمَدا مَحْدُودا، يَتَخَطّأهُ إِلَيْهِ بِأَيّامِ عُمُرِهِ، وَيَرْهَقُهُ بِأَعْوَامِ دَهْرِهِ، حَتّي إِذَا بَلَغَ أَقْصَي أَثَرِهِ، وَ اسْتَوْعَبَ حِسَابَ عُمُرِهِ، قَبَضَهُ إِلَي مَا نَدَبَهُ إِلَيْهِ مِنْ مَوْفُورِ ثَوَابِهِ، أَوْ مَحْذُورِ عِقَابِهِ، لِيَجْزِيَ الّذِينَ أَسَاءُوا بِمَا عَمِلُوا وَيَجْزِيَ الّذِينَ أَحْسَنُوا بِالْحُسْنَي. عَدْلا مِنْهُ، تَقَدّسَتْ أَسْمَاؤُهُ، وَتَظاهَرَتْ آلاؤُهُ، لا يُسْأَلُ عَمّا يَفْعَلُ وَهُمْ يُسْأَلُونَ. وَالْحَمْدُ لِلّهِ الّذِي لَوْ حَبَسَ عَنْ عِبَادِهِ مَعْرِفَةَ حَمْدِهِ عَلَي مَا أَبْلاهُمْ مِنْ مِنَنِهِ الْمُتَتَابِعَةِ، وَأَسْبَغَ عَلَيْهِمْ مِنْ نِعَمِهِ الْمُتَظَاهِرَةِ، لَتَصَرّفُوا فِي مِنَنِهِ فَلَمْ يَحْمَدُوهُ، وَ تَوَسّعُوا فِي رِزْقِهِ فَلَمْ يَشْكُرُوهُ. وَ لَوْ كَانُوا كَذَلِكَ لَخَرَجُوا مِنْ حُدُودِ الْإِنْسَانِيّةِ إِلَي حَدّ الْبَهِيمِيّةِ فَكَانُوا كَمَا وَصَفَ فِي مُحْكَمِ كِتَابِهِ:
»إِنْ هُمْ إِلا كَالْأَنْعَامِ بَلْ هُمْ أَضَلّ سَبِيلا:«. وَالْحَمْدُ لِلّهِ عَلَي مَا عَرّفَنَا مِنْ نَفْسِهِ، وَ أَلْهَمَنَا مِنْ شُكْرِهِ،
وَفَتَحَ لَنَا مِنْ أَبْوَابِ الْعِلْمِ بِرُبُوبِيّتِهِ، وَدَلّنَا عَلَيْهِ مِنَ الْإِخْلاصِ لَهُ فِي تَوْحِيدِهِ، وَجَنّبَنَا مِنَ الْإِلْحَادِ وَالشّكّ فِي أَمْرِهِ. حَمْدا نُعَمّرُ بِهِ فِيمَنْ حَمِدَهُ مِنْ خَلْقِهِ، وَ نَسْبِقُ بِهِ مَنْ سَبَقَ إِلَي رِضَاهُ وَ عَفْوِهِ. حَمْدا يُضِيءُ لَنَا بِهِ ظُلُمَاتِ الْبَرْزَخِ، وَ يُسَهّلُ عَلَيْنَا بِهِ سَبِيلَ الْمَبْعَثِ، وَ يُشَرّفُ بِهِ مَنَازِلَنَا عِنْدَ مَوَاقِفِ الْأَشْهَادِ، يَوْمَ تُجْزَي كُلّ نَفْسٍ بِمَا كَسَبَتْ وَ هُمْ لا يُظْلَمُونَ، يَوْمَ لا يُغْنِي مَوْلًي عَنْ مَوْلًي شَيْئا وَ لا هُمْ يُنْصَرُونَ. حَمْدا يَرْتَفِعُ مِنّا إِلَي أَعْلَي عِلّيّينَ فِي كِتَابٍ مَرْقُومٍ يَشْهَدُهُ الْمُقَرّبُونَ. حَمْدا تَقَرّ بِهِ عُيُونُنَا إِذَا بَرِقَتِ الْأَبْصَارُ، وَ تَبْيَضّ بِهِ وُجُوهُنَا إِذَا اسْوَدّتِ الْأَبْشَارُ. حَمْدا نُعْتَقُ بِهِ مِنْ أَلِيمِ نَارِ اللّهِ إِلَي كَرِيمِ جِوَارِ اللّهِ. حَمْدا نُزَاحِمُ بِهِ مَلائِكَتَهُ الْمُقَرّبِينَ، وَ نُضَامّ بِهِ.أَنْبِيَاءَهُ الْمُرْسَلِينَ فِي دَارِ الْمُقَامَةِ الّتِي لا تَزُولُ، وَ مَحَلّ كَرَامَتِهِ الّتِي لا تَحُولُ
وَالْحَمْدُ لِلّهِ الّذِي اخْتَارَ لَنَا مَحَاسِنَ الْخَلْقِ، وَ أَجْرَي عَلَيْنَا طَيّبَاتِ الرّزْقِ. وَ جَعَلَ لَنَا الْفَضِيلَةَ بِالْمَلَكَةِ عَلَي جَمِيعِ الْخَلْقِ، فَكُلّ خَلِيقَتِهِ مُنْقَادَةٌ لَنَا بِقُدْرَتِهِ، وَ صَائِرَةٌ إِلَي طَاعَتِنَا بِعِزّتِهِ. وَ الْحَمْدُ لِلّهِ الّذِي أَغْلَقَ عَنّا بَابَ الْحَاجَةِ إِلّا إِلَيْهِ، فَكَيْفَ نُطِيقُ حَمْدَهُ؟ أَمْ مَتَي نُؤَدّي
شُكْرَهُ؟ لا، مَتَي؟ . وَ الْحَمْدُ لِلّهِ الّذِي رَكّبَ فِينَا آلاتِ الْبَسْطِ، وَ جَعَلَ لَنَا أَدَوَاتِ الْقَبْضِ، وَ مَتّعَنَا بِأَرْوَاحِ الْحَيَاةِ، وَ أَثْبَتَ فِينَا جَوَارِحَ الْأَعْمَالِ، وَ غَذّانَا بِطَيّبَاتِ الرّزْقِ، وَ أَغْنَانَا بِفَضْلِهِ، وَ أَقْنَانَا بِمَنّهِ. ثُمّ أَمَرَنَا لِيَخْتَبِرَ طَاعَتَنَا، وَ نَهَانَا لِيَبْتَلِيَ شُكْرَنَا، فَخَالَفْنَا عَنْ طَرِيقِ.أَمْرِهِ، وَ رَكِبْنَا مُتُونَ زَجْرِهِ، فَلَمْ يَبْتَدِرْنَا بِعُقُوبَتِهِ، وَ لَمْ يُعَاجِلْنَا بِنِقْمَتِهِ، بَلْ تَأَنّانَا بِرَحْمَتِهِ تَكَرّما، وَ انْتَظَرَ مُرَاجَعَتَنَا بِرَأْفَتِهِ حِلْما
وَ الْحَمْدُ لِلّهِ الّذِي دَلّنَا عَلَي التّوْبَةِ الّتِي لَمْ نُفِدْهَا إِلا مِنْ فَضْلِهِ، فَلَوْ لَمْ نَعْتَدِدْ مِنْ فَضْلِهِ إِلا بِهَا لَقَدْ حَسُنَ بَلاؤُهُ عِنْدَنَا، وَ جَلّ إِحْسَانُهُ إِلَيْنَا وَ جَسُمَ فَضْلُهُ عَلَيْنَا فَمَا هَكَذَا كَانَتْ سُنّتُهُ فِي التّوْبَةِ لِمَنْ كَانَ قَبْلَنَا، لَقَدْ وَضَعَ عَنّا مَا لا طَاقَةَ لَنَا بِهِ، وَ لَمْ يُكَلّفْنَا إِلا وُسْعا، وَ لَمْ يُجَشّمْنَا إِلا يُسْرا، وَ لَمْ يَدَعْ لِأَحَدٍ مِنّا حُجّةً وَ لا عُذْرا. فَالْهَالِكُ مِنّا مَنْ هَلَكَ عَلَيْهِ، وَ السّعِيدُ مِنّا مَنْ رَغِبَ إِلَيْهِ وَ الْحَمْدُ لِلّهِ بِكُلّ مَا حَمِدَهُ بِهِ أَدْنَي مَلائِكَتِهِ إِلَيْهِ وَ أَكْرَمُ خَلِيقَتِهِ عَلَيْهِ وَ أَرْضَي حَامِدِيهِ لَدَيْهِ حَمْدا يَفْضُلُ سَائِرَ الْحَمْدِ كَفَضْلِ رَبّنَا عَلَي جَمِيعِ خَلْقِهِ. ثُمّ لَهُ الْحَمْدُ مَكَانَ كُلّ نِعْمَةٍ لَهُ عَلَيْنَا وَ عَلَي جَمِيعِ عِبَادِهِ الْمَاضِينَ وَ الْبَاقِينَ عَدَدَ مَا أَحَاطَ بِهِ عِلْمُهُ مِنْ جَمِيعِ الْأَشْيَاءِ، وَمَكَانَ كُلّ وَاحِدَةٍ
مِنْهَا عَدَدُهَا أَضْعَافا مُضَاعَفَةً أَبَدا سَرْمَدا إِلَي يَوْمِ الْقِيَامَةِ. حَمْدا لا مُنْتَهَي لِحَدّهِ، وَلا حِسَابَ لِعَدَدِهِ، وَ لامَبْلَغَ لِغَايَتِهِ،
وَ لا انْقِطَاعَ لِأَمَدِهِ حَمْدا يَكُونُ وُصْلَةً إِلَي طَاعَتِهِ وَ عَفْوِهِ، وَ سَبَبا إِلَي رِضْوَانِهِ، وَ ذَرِيعَةً إِلَي مَغْفِرَتِهِ، وَ طَرِيقا إِلَي جَنّتِهِ، وَ خَفِيرا مِنْ نَقِمَتِهِ، وَأَمْنا مِنْ غَضَبِهِ، وَظَهِيرا عَلَي طَاعَتِهِ، وَ حَاجِزا عَنْ مَعْصِيَتِهِ، وَعَوْنا عَلَي تَأْدِيَةِ حَقّهِ وَ وَظَائِفِهِ. حَمْدا نَسْعَدُ بِهِ فِي.السّعَدَاءِ مِنْ أَوْلِيَائِهِ، وَ نَصِيرُ بِهِ فِي نَظْمِ الشّهَدَاءِ بِسُيُوفِ أَعْدَائِهِ، إِنّهُ وَلِيﱞ حَمِيدٌ
Həmd o Allaha məxsusdur ki, varlıq aləminin əvvəli odur, Ondan öncə bir əvvəl olmamış, axırdır, Ondan sonra bir axır yoxdur, O Allah ki, görənlərin gözü onu görməkdən, vəsf edənlərin düşüncəsi Onu vəsf etməkdən acizdir. \nYaranmışları qüdrət əli ilə xəlq etdi, onlara Öz iradəsi əsasında surət verdi, sonra hamını Öz iradəsi yolunda yola saldı, Özünə eşq və məhəbbət yolunda dirçəltdi. Mövcudat onlara təyin edilən ölçüdən bir addım irəli və geri götürə bilməz. Lütfündən onlar üçün məlum və bölünmüş ruzi qərar verdi, bol ruzi verdiyi kimsənin ruzisini heç kəs əskildə bilməz, ruzisini əskiltdiyi kimsənin ruzisini də heç kəs artıra bilməz. \nSonra onun həyatını müəyyən bir zaman təyin etdi və məhdud bir son qərar verdi ki, ömrün günləri ilə o sona qarşı addım atır, həyat illəri ilə ona yaxınlaşır ki, onun sonuna yetib vaxtının qədəhi dolduqca canını alır. Onu çoxlu savab, yaxud şiddətli əzaba sarı yönəldir ki, öz ədaləti ilə pislərə pis, və yaxşılara yaxşı əməllərinə görə cəza versin. Onun adları pakdır, uludur, ne’mətləri ardıcıldır, heç kəs onu etdiyi işə görə sorğu-suala tuta bilməz, lakin hamı onun sorğu-sualı altındadır. Həmd o Allaha məxsusdur ki, əgər bəndələrinə ne’mətlərinə şükr etməyi təlim verməsəydi ne’mətlərini sərf edib ona təşəkkür etməzdilər, ruzisində bolluq görüb şükr etməzdilər. əgər belə olsaydılar insanlıq həddindən çölə çıxıb heyvanlıq həddinə yetişərdilər və möhkəm kitabında buyurduğu kimi olardılar: «Onlar heyvan kimidirlər bəlkə onlardan daha da azğındırlar». Mübarək vücudundan bizə tanıtdıqlarından şükründən bizə ilham etdiklərinə görə, \nÖz elmindən üzümüzə açdığı üçün, tohidində ixlaslı olmağa bizə yol göstərdiyinə görə, Öz işində şəkkə düşməyimizdən bizi uzaqlaşdırdığı üçün Allaha Həmd olsun, Bir cür Həmd ki, o həmdlə şükr edən bəndələri sırasında ömür keçirək, onunla razılığına öndə gedənlərdən irəli, onunla razılığına bir cür həmd ki, bərzəxin qardaşlarını bizə nurlandırsın, onun səbəbi ilə qiyaməti bizlərə asan etsin, o günün şahidləri yaşındakı məqamımızı artırsın, o gün heç kəsə zülm edilməz və zalımlara yardım göstərilməz, bir həmd ki, müqərrəblərinin şəhadət verdiyi illiyyun kitabında qeyd edilsin, bir həmd ki, göz qamaşan gündə gözlərimizin işıqlanmasına səbəb olsun, üzlər qaralanda üzümüz nurani olsun, bir həmd ki, bizi odun şiddətli əzabından Allahın kərəm sayəsində yerləşdirsin, bir həmd ki, onunla mələklərlə bərabər olaq, inayət hüzurunda yeri onlara dar edək və onun vasitəsi ilə əbədi evdə Mürsəl peyğəmbərlərin sırasında birləşək. \nHəmd olsun o Allaha ki, xilqətin gözəlliklərini bizlərə ixtiyar etdi və pakizə ruziləri bizə sarı yönəltdi, bütün məxluqata sahib olmaqla bizə üstünlük bəxş etdi, bu hesab üzrə onun yaratdıqlarının hamısı qüdrəti əsasında bizə itaət edirlər, onun iradə qüvvəsi ilə bizə tabe olmaqda çarəsizdirlər. \nHəmd olsun o Allaha ehtiyac qapımızı başqasından bağladı, ona nə cür şükr edə bilərik? !\nYaxud şükrünü nə zaman yerinə yetirə bilərik? ! Heç vaxt! \nHəmd o Allaha məxsusdur ki, işi yerinə yetirmək əzalarını bizə lütf etdi, bizə pakizə ruzilərlərlə yemək verdi, fəzli ilə bizi ehtiyac-sız etdi, öz ehsanı ilə sərmayə bağışladı, sonra bizə göstəriş verdi ki, şükrümüzü imtahan etsin, bütün bu lütflərdən sonra əmrində çıxdıq, haram etdiklərini mərkəbinə mindik, bütün bunlarla belə bizi cəzalandırmağa, bizdən intiqam almağa tələsmədi, bizimlə rəhmət və kərəmi üzündən rəftar etdi, mehribanlıq və helm üzündən bizim xəta yolundan dönməyimizin intizarını çəkdi. \nHəmd o Allaha məxsusdur ki, bizə tövbə yolunu göstərdi ki, bu həqiqəti onun ehsanından savayı bir şey tapmadıq, əgər fəzilətindən olan yalnız bu bir lütfü hesaba gəlsə haqqımızdakı ən’amı yaxşı, ehsanını böyük, bəxşişi çox əzəmətlidir, çünki keçmişdə tövbə edənlərlə adəti belə olmamış, şübhəsiz ki, qüdrətimiz çatmayan işi üzərimizdən götürülmüş, imkan olmadan bizə vəzifə təyin etməmişdir, asan işlərdən savayı bizə bir şey əmr etməmiş, bu sahədə heç birimizə bir üzr, bəhanə yeri qoymamışdır. Beləliklə aramızda bədbəxt o kəsdir ki, onun razılığının əksinə olaraq itaəti tərk etsin və xoşbəxt o kəsdir ki, ona sarı diqqət yetirsin. \nHəmd olsun Allaha bütün o həmdlə ki, ona ən yaxın mələklər, onun yanında ən əziz məxluq, onu vəsf edir, başqalarının etdiyi həmdin ən üstün kimi, indiki, keçmişdəki və gələcəkdəki bəndələrinə ne’mətləri üçün həmd olsun Allaha, elminin əhatə etdiyi əşyaların sayı qədər, həmişəlik olaraq qiyamətədək. Bir həmd ki, ölçüsünün sonu, sayının hesabı, sonunun axırı, \nMüddətinin nəhayəti olmayan qədər. Bir həmd ki, onun itaət və bəxşiişinə yetməyə, razılığına səbəbə, bağışlanmasına vasitə, Behiştinə sarı yol, intiqamından pənah, qəzəbindən amanlıq, ita-ətinə yardım, mə’siyətə maneə, o həzrətin haqqını ödəməyə kömək olmuş olsun. Bir həmd ki, onun səbə-bi ilə dostlarından olan xoşbəxtlərin sırasına keçək, düşmənlərinə qarşı qılınc işlədən şəhidlərinin zümrəsində qərar tutaq. Həqiqətən də o, yardım edən, hər cür tə’rifə, şükrə layiqdir.
Orijinal Ərəbcə Mətni (Tam)
Səhifeyi-Səccadiyyə
: وَ كَانَ مِنْ دُعَائِهِ عَلَيْهِ السّلامُ اِذا إِبْتَدَأَ بِالّدُعاءِ بَدَأَ بِالّتَمْحِيدِاللّٰهِ عَزّ وَ جَلّ وَالثّناء عَلَيْهِ فَقالَ
الْحَمْدُ لِلّهِ الْأَوّلِ بِلا أَوّلٍ كَانَ قَبْلَه ُ، وَ الآْخِرِ بِلا آخِرٍ يَكُونُ بَعْدَهُ الّذِي قَصُرَتْ عَنْ رُؤْيَتِهِ أَبْصَارُ النّاظِرِينَ، وَ عَجَزَتْ عَنْ نَعْتِهِ أَوْهَامُ الْوَاصِفِينَ. ابْتَدَعَ بِقُدْرَتِهِ الْخَلْقَ ابْتِدَاعا، وَاخْتَرَعَهُمْ عَلَي مَشِيّتِهِ اخْتِرَاعا. ثُمّ سَلَكَ بِهِمْ طَرِيقَ إِرَادَتِهِ، وَ بَعَثَهُمْ فِي سَبِيلِ مَحَبّتِهِ، لا يَمْلِكُونَ تَأْخِيرا عَمّا قَدّمَهُمْ إِلَيْهِ، وَلا يَسْتَطِيعُونَ تَقَدّما إِلَي مَا أَخّرَهُمْ عَنْهُ. وَ جَعَلَ لِكُلّ رُوحٍ مِنْهُمْ قُوتا مَعْلُوما مَقْسُوما.مِنْ رِزْقِهِ، لا يَنْقُصُ مَنْ زَادَهُ نَاقِصٌ، وَ لا يَزِيدُ مَنْ نَقَصَ مِنْهُمْ زَائِدٌ
ثُمّ ضَرَبَ لَهُ فِي الْحَيَاةِ أَجَلا مَوْقُوتا، وَنَصَبَ لَهُ أَمَدا مَحْدُودا، يَتَخَطّأهُ إِلَيْهِ بِأَيّامِ عُمُرِهِ، وَيَرْهَقُهُ بِأَعْوَامِ دَهْرِهِ، حَتّي إِذَا بَلَغَ أَقْصَي أَثَرِهِ، وَ اسْتَوْعَبَ حِسَابَ عُمُرِهِ، قَبَضَهُ إِلَي مَا نَدَبَهُ إِلَيْهِ مِنْ مَوْفُورِ ثَوَابِهِ، أَوْ مَحْذُورِ عِقَابِهِ، لِيَجْزِيَ الّذِينَ أَسَاءُوا بِمَا عَمِلُوا وَيَجْزِيَ الّذِينَ أَحْسَنُوا بِالْحُسْنَي. عَدْلا مِنْهُ، تَقَدّسَتْ أَسْمَاؤُهُ، وَتَظاهَرَتْ آلاؤُهُ، لا يُسْأَلُ عَمّا يَفْعَلُ وَهُمْ يُسْأَلُونَ. وَالْحَمْدُ لِلّهِ الّذِي لَوْ حَبَسَ عَنْ عِبَادِهِ مَعْرِفَةَ حَمْدِهِ عَلَي مَا أَبْلاهُمْ مِنْ مِنَنِهِ الْمُتَتَابِعَةِ، وَأَسْبَغَ عَلَيْهِمْ مِنْ نِعَمِهِ الْمُتَظَاهِرَةِ، لَتَصَرّفُوا فِي مِنَنِهِ فَلَمْ يَحْمَدُوهُ، وَ تَوَسّعُوا فِي رِزْقِهِ فَلَمْ يَشْكُرُوهُ. وَ لَوْ كَانُوا كَذَلِكَ لَخَرَجُوا مِنْ حُدُودِ الْإِنْسَانِيّةِ إِلَي حَدّ الْبَهِيمِيّةِ فَكَانُوا كَمَا وَصَفَ فِي مُحْكَمِ كِتَابِهِ:
»إِنْ هُمْ إِلا كَالْأَنْعَامِ بَلْ هُمْ أَضَلّ سَبِيلا:«. وَالْحَمْدُ لِلّهِ عَلَي مَا عَرّفَنَا مِنْ نَفْسِهِ، وَ أَلْهَمَنَا مِنْ شُكْرِهِ،
وَفَتَحَ لَنَا مِنْ أَبْوَابِ الْعِلْمِ بِرُبُوبِيّتِهِ، وَدَلّنَا عَلَيْهِ مِنَ الْإِخْلاصِ لَهُ فِي تَوْحِيدِهِ، وَجَنّبَنَا مِنَ الْإِلْحَادِ وَالشّكّ فِي أَمْرِهِ. حَمْدا نُعَمّرُ بِهِ فِيمَنْ حَمِدَهُ مِنْ خَلْقِهِ، وَ نَسْبِقُ بِهِ مَنْ سَبَقَ إِلَي رِضَاهُ وَ عَفْوِهِ. حَمْدا يُضِيءُ لَنَا بِهِ ظُلُمَاتِ الْبَرْزَخِ، وَ يُسَهّلُ عَلَيْنَا بِهِ سَبِيلَ الْمَبْعَثِ، وَ يُشَرّفُ بِهِ مَنَازِلَنَا عِنْدَ مَوَاقِفِ الْأَشْهَادِ، يَوْمَ تُجْزَي كُلّ نَفْسٍ بِمَا كَسَبَتْ وَ هُمْ لا يُظْلَمُونَ، يَوْمَ لا يُغْنِي مَوْلًي عَنْ مَوْلًي شَيْئا وَ لا هُمْ يُنْصَرُونَ. حَمْدا يَرْتَفِعُ مِنّا إِلَي أَعْلَي عِلّيّينَ فِي كِتَابٍ مَرْقُومٍ يَشْهَدُهُ الْمُقَرّبُونَ. حَمْدا تَقَرّ بِهِ عُيُونُنَا إِذَا بَرِقَتِ الْأَبْصَارُ، وَ تَبْيَضّ بِهِ وُجُوهُنَا إِذَا اسْوَدّتِ الْأَبْشَارُ. حَمْدا نُعْتَقُ بِهِ مِنْ أَلِيمِ نَارِ اللّهِ إِلَي كَرِيمِ جِوَارِ اللّهِ. حَمْدا نُزَاحِمُ بِهِ مَلائِكَتَهُ الْمُقَرّبِينَ، وَ نُضَامّ بِهِ.أَنْبِيَاءَهُ الْمُرْسَلِينَ فِي دَارِ الْمُقَامَةِ الّتِي لا تَزُولُ، وَ مَحَلّ كَرَامَتِهِ الّتِي لا تَحُولُ
وَالْحَمْدُ لِلّهِ الّذِي اخْتَارَ لَنَا مَحَاسِنَ الْخَلْقِ، وَ أَجْرَي عَلَيْنَا طَيّبَاتِ الرّزْقِ. وَ جَعَلَ لَنَا الْفَضِيلَةَ بِالْمَلَكَةِ عَلَي جَمِيعِ الْخَلْقِ، فَكُلّ خَلِيقَتِهِ مُنْقَادَةٌ لَنَا بِقُدْرَتِهِ، وَ صَائِرَةٌ إِلَي طَاعَتِنَا بِعِزّتِهِ. وَ الْحَمْدُ لِلّهِ الّذِي أَغْلَقَ عَنّا بَابَ الْحَاجَةِ إِلّا إِلَيْهِ، فَكَيْفَ نُطِيقُ حَمْدَهُ؟ أَمْ مَتَي نُؤَدّي
شُكْرَهُ؟ لا، مَتَي؟ . وَ الْحَمْدُ لِلّهِ الّذِي رَكّبَ فِينَا آلاتِ الْبَسْطِ، وَ جَعَلَ لَنَا أَدَوَاتِ الْقَبْضِ، وَ مَتّعَنَا بِأَرْوَاحِ الْحَيَاةِ، وَ أَثْبَتَ فِينَا جَوَارِحَ الْأَعْمَالِ، وَ غَذّانَا بِطَيّبَاتِ الرّزْقِ، وَ أَغْنَانَا بِفَضْلِهِ، وَ أَقْنَانَا بِمَنّهِ. ثُمّ أَمَرَنَا لِيَخْتَبِرَ طَاعَتَنَا، وَ نَهَانَا لِيَبْتَلِيَ شُكْرَنَا، فَخَالَفْنَا عَنْ طَرِيقِ.أَمْرِهِ، وَ رَكِبْنَا مُتُونَ زَجْرِهِ، فَلَمْ يَبْتَدِرْنَا بِعُقُوبَتِهِ، وَ لَمْ يُعَاجِلْنَا بِنِقْمَتِهِ، بَلْ تَأَنّانَا بِرَحْمَتِهِ تَكَرّما، وَ انْتَظَرَ مُرَاجَعَتَنَا بِرَأْفَتِهِ حِلْما
وَ الْحَمْدُ لِلّهِ الّذِي دَلّنَا عَلَي التّوْبَةِ الّتِي لَمْ نُفِدْهَا إِلا مِنْ فَضْلِهِ، فَلَوْ لَمْ نَعْتَدِدْ مِنْ فَضْلِهِ إِلا بِهَا لَقَدْ حَسُنَ بَلاؤُهُ عِنْدَنَا، وَ جَلّ إِحْسَانُهُ إِلَيْنَا وَ جَسُمَ فَضْلُهُ عَلَيْنَا فَمَا هَكَذَا كَانَتْ سُنّتُهُ فِي التّوْبَةِ لِمَنْ كَانَ قَبْلَنَا، لَقَدْ وَضَعَ عَنّا مَا لا طَاقَةَ لَنَا بِهِ، وَ لَمْ يُكَلّفْنَا إِلا وُسْعا، وَ لَمْ يُجَشّمْنَا إِلا يُسْرا، وَ لَمْ يَدَعْ لِأَحَدٍ مِنّا حُجّةً وَ لا عُذْرا. فَالْهَالِكُ مِنّا مَنْ هَلَكَ عَلَيْهِ، وَ السّعِيدُ مِنّا مَنْ رَغِبَ إِلَيْهِ وَ الْحَمْدُ لِلّهِ بِكُلّ مَا حَمِدَهُ بِهِ أَدْنَي مَلائِكَتِهِ إِلَيْهِ وَ أَكْرَمُ خَلِيقَتِهِ عَلَيْهِ وَ أَرْضَي حَامِدِيهِ لَدَيْهِ حَمْدا يَفْضُلُ سَائِرَ الْحَمْدِ كَفَضْلِ رَبّنَا عَلَي جَمِيعِ خَلْقِهِ. ثُمّ لَهُ الْحَمْدُ مَكَانَ كُلّ نِعْمَةٍ لَهُ عَلَيْنَا وَ عَلَي جَمِيعِ عِبَادِهِ الْمَاضِينَ وَ الْبَاقِينَ عَدَدَ مَا أَحَاطَ بِهِ عِلْمُهُ مِنْ جَمِيعِ الْأَشْيَاءِ، وَمَكَانَ كُلّ وَاحِدَةٍ
مِنْهَا عَدَدُهَا أَضْعَافا مُضَاعَفَةً أَبَدا سَرْمَدا إِلَي يَوْمِ الْقِيَامَةِ. حَمْدا لا مُنْتَهَي لِحَدّهِ، وَلا حِسَابَ لِعَدَدِهِ، وَ لامَبْلَغَ لِغَايَتِهِ،
وَ لا انْقِطَاعَ لِأَمَدِهِ حَمْدا يَكُونُ وُصْلَةً إِلَي طَاعَتِهِ وَ عَفْوِهِ، وَ سَبَبا إِلَي رِضْوَانِهِ، وَ ذَرِيعَةً إِلَي مَغْفِرَتِهِ، وَ طَرِيقا إِلَي جَنّتِهِ، وَ خَفِيرا مِنْ نَقِمَتِهِ، وَأَمْنا مِنْ غَضَبِهِ، وَظَهِيرا عَلَي طَاعَتِهِ، وَ حَاجِزا عَنْ مَعْصِيَتِهِ، وَعَوْنا عَلَي تَأْدِيَةِ حَقّهِ وَ وَظَائِفِهِ. حَمْدا نَسْعَدُ بِهِ فِي.السّعَدَاءِ مِنْ أَوْلِيَائِهِ، وَ نَصِيرُ بِهِ فِي نَظْمِ الشّهَدَاءِ بِسُيُوفِ أَعْدَائِهِ، إِنّهُ وَلِيﱞ حَمِيدٌ
Oxunuşu / Transkripsiyası
Bismillahir-Rəhmanir-Rəhim
Və kanə min duaihi əleyhis-sələmu izəbtədəə bid-duai bədəə bit-təmhidilləhi azzə və cəllə vəs-sənai əleyhi fəqal:
Əlhəmdu lillahil-əvvəli bila əvvəlin kanə qəbləh, vəl-axiri bila axirin yəkunu bə'dəh. Əlləzi qəsurat an ruyətihil-əbsarun-nazirin, və acəzət an nətihil-əvhamul-vasifin. İbtədəə biqudrətihil-xəlqəbtidaa, vəxtərəahum ala məşiyyətihix-tiraa.
Summə sələkə bihim təriqə iradətih, və bəasəhum fi səbili məhəbbətih. La yəmlikunə tə'xiran amma qəddəməhum ileyh, və la yəstətiunə təqəddumən ila ma əxxərəhum anh. Və cəalə likulli ruhin minhum qutan mə'lumən maqsumən min rizqih. La yənqusu mən zadəhu naqis, və la yəzid mən nəqasə minhum zaid.
Summə dərəbə ləhu fil-həyati əcələn məvquuta, və nəsəbə ləhu əmədən məhduda. Yətəxəttahu ileyhi biəyyami umurih, və yərhəquhu biə'vami dəhrih. Hətta iza bələğə əqsa əsərih, vəstəv'əbə hisabə umurih, qəbədəhu ila ma nədəbəhu ileyhi min məvfuri səvabih, əv məhzuri iqabih. Liyəcziyəlləzinə əsau bima amilu və yəcziyəlləzinə əhsənu bil-husna.
Adlən minh, təqaddəsət əsmauh, və təzahərat alauh. La yus'əlu amma yəf'əlu və hum yus'əlun. Vəl-həmdu lillahilləzi ləv həbəsə an ibadihil-mə'rifətə həmdih, ala ma əblahum min minənihil-mutətabi'əh, və əsbəğə əleyhim min niəmihil-mutəzahirəh, lətəsərrəfu fi minənih fələm yəhməduh, və təvəssə'u fi rizqih fələm yəşkuruh.
Və ləv kanu kəzalikə ləxərəcu min hududil-insaniyyəti ila həddil-bəhimiyyəh, fəkanu kəma vəsəfə fi muhkəmi kitabih: "In hum illa kəl-ən'ami bəl hum ədallu səbila. " Vəl-həmdu lillahi ala ma arrəfəna min nəfsih, və əlhəməna min şukrih.
Və fətəhə ləna min əbvabil-ilmi birububiyyətih, və dəlləna əleyhi minəl-ixlasi ləhu fi təvhidih, və cənnəbəna minəl-ilhadi vəş-şəkki fi əmrih. Həmdən nuəmməru bihi fimən həmidəhu min xəlqih, və nəspiqu bihi mən səbəqə ila ridahu və afvih.
Həmdən yudiu ləna bihi zulumatil-bərzəx, və yusəhhilu əleyna bihi səbiləl-məb'as, və yuşərrifu bihi mənaziləna ində məvaqifil-əşhad. Yəvmə tucza kullu nəfsin bima kəsəbət və hum la yuzləmun. Yəvmə la yuğni məvlən an məvlən şəy'ən və la hum yunsərun.
Həmdən yərtəfiu minna ila ə'la illiyyin, fi kitabin mərquumin yəşhəduhul-muqərrəbun. Həmdən təqərru bihi uyununa iza bəriqatil-əbsar, və təbyəddu bihi vucuhuna izəs-vəddətil-əbşar. Həmdən nu'təqu bihi min əlimi narillahi ila kərimi civarillah. Həmdən nuzahimu bihi məlaikətəhul-muqərrəbin, və nudammu bihi ənbiyaəhul-mursəlin fi daril-muqamətilləti la təzul, və məhəlli kəramətihilləti la təhul.
Vəl-həmdu lillahilləzixtarə ləna məhasinəl-xəlq, və əcra əleyna təyyibatir-rizq. Və cəalə lənəl-fədilətə bil-mələkəti ala cəmiil-xəlq. Fəkullu xəliqətihi munqadətun ləna biqudrətih, və sairətun ila taatina biizzətih.
Vəl-həmdu lillahilləzi əğləqə anna babəl-hacəti illa ileyh. Fəkəyfə nutiqu həmdəh? Əm məta nuəddi şukrəh? La, məta? Vəl-həmdu lillahilləzi rəkkəbə fina alatib-bəst, və cəalə ləna ədəvatir-qəbd. Və məttəana biərvahil-həyah, və əsbətə fina cəvarihəl-ə'mal. Və ğəzzana bitəyyibatir-rizq, və əğnana bifədlih, və əqnana bimənnih.
Summə əmərəna liyəxtəbirə taatəna, və nəhana liyəbtəliyə şukrəna. Fəxaləfna an təriqi əmrih, və rəkibna mutunə zəcrih. Fələm yübtədirna biuqubətih, və ləm yuacilna biniqmətih. Bəl təənnana birəhmətihi təkərruma, vəntəzarə muraceatəna birə'fətihi hilma.
Vəl-həmdu lillahilləzi dəlləna alət-təvbətilləti ləm nufid-ha illa min fədlih. Fələv ləm nə'tədid min fədlihi illa biha, ləqəd həsünə bəlauhu indəna, və cəllə ihsanuhu ileyna, və cəsumə fədluhu aleyna.
Fəma həkəza kanət sunnətuhu fit-təvbəti limən kanə qəbləna. Ləqəd vədaa anna ma la taqatə ləna bih, və ləm yukəllifna illa vus'a, və ləm yucəşşimna illa yusra, və ləm yədə' liəhədin minna huccətən və la uzra. Fəlhaliku minna mən hələkə əleyh, vəs-səidu minna mən rəğibə ileyh.
Vəl-həmdu lillahi bikulli ma həmidəhu bihi ədna məlaikətihi ileyh, və əkrəmu xəliqətihi əleyh, və ərda hamidihi lədeyh. Həmdən yəfdulu sairəl-həmdi kəfədli rəbbina ala cəmii xəlqih.
Summə ləhul-həmdu məkanə kulli ni'mətun ləhu aleyna və ala cəmii ibadihil-madinə vəl-baqin, adədə ma əhatə bihi ilmuhu min cəmiil-əşya. Və məkanə kulli vahidətin minha adəduha əd'afən mudaafəh, əbədən sərmədən ila yəvmil-qiyaməh. Həmdən la muntəha lihəddih, və la hisabə liədədih, və la məbləğə liğayətih, və lənqitaə liəmədih.
Həmdən yəkunu vüslətən ila taatihi və afvih, və səbəbən ila ridvanih, və dəriatən ila məğfirətih, və təriqan ila cənnətih, və xəfiran min niqmətih, və əmnən min ğədəbih, və zəhiran ala taatih, və hacizən an mə'siyətih, və əvnən ala tə'diyyəti haqqihi və vəzaifih.
Həmdən nəs'ədu bihi fis-suədai min əvliyaih, və nəsiru bihi fi nəzmiş-şuhədai bisuyufi ə'daih. İnnhu vəliyyun həmid.
Azərbaycan Dili Tərcüməsi və Şərhi (Tam)
Həmd o Allaha məxsusdur ki, varlıq aləminin əvvəli odur, Ondan öncə bir əvvəl olmamış, axırdır, Ondan sonra bir axır yoxdur, O Allah ki, görənlərin gözü onu görməkdən, vəsf edənlərin düşüncəsi Onu vəsf etməkdən acizdir. \nYaranmışları qüdrət əli ilə xəlq etdi, onlara Öz iradəsi əsasında surət verdi, sonra hamını Öz iradəsi yolunda yola saldı, Özünə eşq və məhəbbət yolunda dirçəltdi. Mövcudat onlara təyin edilən ölçüdən bir addım irəli və geri götürə bilməz. Lütfündən onlar üçün məlum və bölünmüş ruzi qərar verdi, bol ruzi verdiyi kimsənin ruzisini heç kəs əskildə bilməz, ruzisini əskiltdiyi kimsənin ruzisini də heç kəs artıra bilməz. \nSonra onun həyatını müəyyən bir zaman təyin etdi və məhdud bir son qərar verdi ki, ömrün günləri ilə o sona qarşı addım atır, həyat illəri ilə ona yaxınlaşır ki, onun sonuna yetib vaxtının qədəhi dolduqca canını alır. Onu çoxlu savab, yaxud şiddətli əzaba sarı yönəldir ki, öz ədaləti ilə pislərə pis, və yaxşılara yaxşı əməllərinə görə cəza versin. Onun adları pakdır, uludur, ne’mətləri ardıcıldır, heç kəs onu etdiyi işə görə sorğu-suala tuta bilməz, lakin hamı onun sorğu-sualı altındadır. Həmd o Allaha məxsusdur ki, əgər bəndələrinə ne’mətlərinə şükr etməyi təlim verməsəydi ne’mətlərini sərf edib ona təşəkkür etməzdilər, ruzisində bolluq görüb şükr etməzdilər. əgər belə olsaydılar insanlıq həddindən çölə çıxıb heyvanlıq həddinə yetişərdilər və möhkəm kitabında buyurduğu kimi olardılar: «Onlar heyvan kimidirlər bəlkə onlardan daha da azğındırlar». Mübarək vücudundan bizə tanıtdıqlarından şükründən bizə ilham etdiklərinə görə, \nÖz elmindən üzümüzə açdığı üçün, tohidində ixlaslı olmağa bizə yol göstərdiyinə görə, Öz işində şəkkə düşməyimizdən bizi uzaqlaşdırdığı üçün Allaha Həmd olsun, Bir cür Həmd ki, o həmdlə şükr edən bəndələri sırasında ömür keçirək, onunla razılığına öndə gedənlərdən irəli, onunla razılığına bir cür həmd ki, bərzəxin qardaşlarını bizə nurlandırsın, onun səbəbi ilə qiyaməti bizlərə asan etsin, o günün şahidləri yaşındakı məqamımızı artırsın, o gün heç kəsə zülm edilməz və zalımlara yardım göstərilməz, bir həmd ki, müqərrəblərinin şəhadət verdiyi illiyyun kitabında qeyd edilsin, bir həmd ki, göz qamaşan gündə gözlərimizin işıqlanmasına səbəb olsun, üzlər qaralanda üzümüz nurani olsun, bir həmd ki, bizi odun şiddətli əzabından Allahın kərəm sayəsində yerləşdirsin, bir həmd ki, onunla mələklərlə bərabər olaq, inayət hüzurunda yeri onlara dar edək və onun vasitəsi ilə əbədi evdə Mürsəl peyğəmbərlərin sırasında birləşək. \nHəmd olsun o Allaha ki, xilqətin gözəlliklərini bizlərə ixtiyar etdi və pakizə ruziləri bizə sarı yönəltdi, bütün məxluqata sahib olmaqla bizə üstünlük bəxş etdi, bu hesab üzrə onun yaratdıqlarının hamısı qüdrəti əsasında bizə itaət edirlər, onun iradə qüvvəsi ilə bizə tabe olmaqda çarəsizdirlər. \nHəmd olsun o Allaha ehtiyac qapımızı başqasından bağladı, ona nə cür şükr edə bilərik? !\nYaxud şükrünü nə zaman yerinə yetirə bilərik? ! Heç vaxt! \nHəmd o Allaha məxsusdur ki, işi yerinə yetirmək əzalarını bizə lütf etdi, bizə pakizə ruzilərlərlə yemək verdi, fəzli ilə bizi ehtiyac-sız etdi, öz ehsanı ilə sərmayə bağışladı, sonra bizə göstəriş verdi ki, şükrümüzü imtahan etsin, bütün bu lütflərdən sonra əmrində çıxdıq, haram etdiklərini mərkəbinə mindik, bütün bunlarla belə bizi cəzalandırmağa, bizdən intiqam almağa tələsmədi, bizimlə rəhmət və kərəmi üzündən rəftar etdi, mehribanlıq və helm üzündən bizim xəta yolundan dönməyimizin intizarını çəkdi. \nHəmd o Allaha məxsusdur ki, bizə tövbə yolunu göstərdi ki, bu həqiqəti onun ehsanından savayı bir şey tapmadıq, əgər fəzilətindən olan yalnız bu bir lütfü hesaba gəlsə haqqımızdakı ən’amı yaxşı, ehsanını böyük, bəxşişi çox əzəmətlidir, çünki keçmişdə tövbə edənlərlə adəti belə olmamış, şübhəsiz ki, qüdrətimiz çatmayan işi üzərimizdən götürülmüş, imkan olmadan bizə vəzifə təyin etməmişdir, asan işlərdən savayı bizə bir şey əmr etməmiş, bu sahədə heç birimizə bir üzr, bəhanə yeri qoymamışdır. Beləliklə aramızda bədbəxt o kəsdir ki, onun razılığının əksinə olaraq itaəti tərk etsin və xoşbəxt o kəsdir ki, ona sarı diqqət yetirsin. \nHəmd olsun Allaha bütün o həmdlə ki, ona ən yaxın mələklər, onun yanında ən əziz məxluq, onu vəsf edir, başqalarının etdiyi həmdin ən üstün kimi, indiki, keçmişdəki və gələcəkdəki bəndələrinə ne’mətləri üçün həmd olsun Allaha, elminin əhatə etdiyi əşyaların sayı qədər, həmişəlik olaraq qiyamətədək. Bir həmd ki, ölçüsünün sonu, sayının hesabı, sonunun axırı, \nMüddətinin nəhayəti olmayan qədər. Bir həmd ki, onun itaət və bəxşiişinə yetməyə, razılığına səbəbə, bağışlanmasına vasitə, Behiştinə sarı yol, intiqamından pənah, qəzəbindən amanlıq, ita-ətinə yardım, mə’siyətə maneə, o həzrətin haqqını ödəməyə kömək olmuş olsun. Bir həmd ki, onun səbə-bi ilə dostlarından olan xoşbəxtlərin sırasına keçək, düşmənlərinə qarşı qılınc işlədən şəhidlərinin zümrəsində qərar tutaq. Həqiqətən də o, yardım edən, hər cür tə’rifə, şükrə layiqdir.
