Təlaq haqqında

Və aleykum salam və rəhmətullahi və bərəkatuh. Allah sizə asanlıq versin. Yazdıqlarınızda həm nikahın özünün, həm mehriyyənin, həm də talağın ayrıca araşdırılmalı məqamları var. Aşağıdakı cavabı Cəfəri fiqhinə və Ayətullah Sistani ağanın hökmlərinə əsasən verirəm. (Sistani)

1. Kəbini əriniz tək gedib məsciddə oxutdurubsa, nikah düzgündürmü?

Burada əsas məsələ kəbinin harada oxunması yox, əqd siğəsinin necə və kimin tərəfindən oxunmasıdır.

İmamiyyə fiqhində nikah üçün iki şahidin olması şərt deyil. Əqd qadın və kişi tərəfindən özləri oxuna bilər və ya onların təyin etdiyi vəkillər oxuya bilər.  (Sistani)

Yəni “ər tək məscidə gedib kəbin oxutdurub” deməyiniz öz-özlüyündə nikahın batil olduğunu göstərmir. Əgər o, sizin tərəfinizdən vəkil edilmiş bir şəxsin vasitəsilə və ya sizin əvvəlcədən verdiyiniz vəkalət əsasında əqdi düzgün şəkildə oxutdurubsa, nikah səhih ola bilər.

Amma əgər siz ümumiyyətlə ona vəkalət verməmisinizsə və sizin tərəfinizdən heç kim əqd siğəsini oxumayıbsa, bu məsələ ayrıca dəqiqləşdirilməlidir.

2. Mehriyyə kimi Məşhəd ziyarəti demisiniz və 12 il keçib

Burada mühüm məqam var.

Əgər telefon danışığında “mehriyyə olaraq Məşhəd ziyarəti” razılaşdırılıb və bu, nikah zamanı müəyyən edilmiş mehriyyə kimi qəbul olunubsa, ərinizin bunu yerinə yetirməsi lazım idi. Mehriyyə ərinin boynunda olan haqdır. Sistani ağanın hökmlərində də mehriyyənin müəyyən edilməsinin və onu ödəməyin ər üçün öhdəlik olduğu göstərilir. (Sistani)

Amma burada bir incəlik var: sadəcə söhbət əsnasında “Məşhədə apararsan?” — “hə” deyilməsi ilə, nikah əqdində mehriyyənin məhz Məşhəd ziyarəti kimi müəyyənləşdirilməsi eyni şey olmaya bilər.

Ona görə sizin vəziyyətdə kəbin kağızında mehriyyənin necə yazıldığı çox əhəmiyyətlidir.

Əgər kağızda, məsələn, “Məşhəd ziyarəti” yazılıbsa, məsələ daha aydındır. Əgər başqa məbləğ və ya başqa şey yazılıbsa, həmin yazılan əsas götürülür.

3. Sizə “boşayıram” sözünü 3 dəfə deməsi ilə talaq baş verib?

Sizin yazdığınız formada — xeyr, bunu avtomatik olaraq səhih talaq hesab etmək olmaz.

Çünki Cəfəri fiqhində talağın xüsusi şərtləri var.

Sistani ağanın hökmünə görə talaq siğəsi düzgün şəkildə oxunmalı və iki adil mömin kişi onu eşitməlidir. Həmçinin talaq kişinin ixtiyarı ilə və talaq niyyəti ilə olmalıdır. (Sistani)

Sadəcə:

“Boşayıram, boşayıram, boşayıram”

deməsi Cəfəri fiqhində tələb olunan talaq siğəsinin və digər şərtlərin yerinə keçmir.

Üstəlik, sizin dediyiniz hadisədə iki adil kişi şahidin həmin anda iştirak edib-etməməsi çox mühümdür.

Deməli, “3 dəfə dedi, deməli talaq oldu” demək düzgün deyil.

4. Məhkəmə ilə boşanmısınız, amma o “səni boşamamışam” deyir. İndi nə etməlisiniz?

Burada ən mühüm məsələ budur.

Məhkəmənin verdiyi boşanma qərarı ilə şəri talaq eyni məsələ deyil. Sistani ağanın hökmünə görə, sənədin olması öz-özlüyündə şəri talağın səhihliyinin şərti deyil; əsas şəri şərtlərin yerinə yetirilməsidir. (Sistani)

Lakin ər:

• sizi uzun müddət tərk edirsə,

• ailə həyatını faktiki olaraq dayandırıbsa,

• ailə vəzifələrini yerinə yetirmirsə,

• sizin hüquqlarınızı, xüsusilə nəfəqəni təmin etmirsə,

• özü də talaq verməkdən qəti şəkildə imtina edirsə,

belə vəziyyətdə qadının şəriət hakiminə / onun nümayəndəsinə müraciət etmək hüququ var.

Sistani ağanın rəsmi cavabında belə hal açıq şəkildə izah edilir: ər qadının hüquqlarını yerinə yetirmir və talaq verməkdən də imtina edirsə, qadın mərcəyə və ya onun nümayəndəsinə müraciət edə bilər; ər ya vəzifələrini yerinə yetirməli, ya da talaq verməlidir. Bunların heç birini etməzsə və vəziyyət davam edərsə, müəyyən şərtlərlə şəriət hakimi özü talaqı həyata keçirə bilər. (Sistani)