212\. Dünya həyatı kafirlər üçün zinətləndirilmişdir. (Buna görə də onlar bəzən yoxsul olan) iman gətirənləri ələ salırlar. Halbuki təqvalılar Qiyamət günü onlardan üstündürlər. (Çünki gerçək dəyərlər orada üzə çıxacaq.) Allah istədiyi kəsə saysız-hesabsız ruzi verir.
Ayənin nazilolma səbəbi.
Məşhur təfsirçi İbn Abbas belə yazır: “Bu ayə zadəgan təbəqəsi və Qüreyş başçıları barəsində nazil olub. Rifah içərisində yaşayan bu şəxslər İslamın ilk dövrünün Əmmar, Bilal və sairə kimi maddi baxımdan kasıb və yoxsul olan həqiqi möminlərini ələ salır və deyirdilər ki, əgər Peyğəmbər böyük şəxsiyyət olsaydı və Allah tǝrǝfindən göndərilsəydi, zadəgan və böyüklər onun ardınca gedərdilər. Həmin vaxt bu ayə nazil oldu və onların əsassız sözlərinə cavab verildi.
Ayənin təfsiri.
Dünyapǝrǝst kafirlər.
Öncə qeyd edilən nazilolma səbəbində bu ayənin xudposend Qüreyş zadəganları barəsində nazil olması deyilsə də, ondan ümumi bir qayda çıxarılmasında və ya onun yəhudilər barəsindəki əvvəlki ayənin təkmilləşdiricisi olmasını deməkdə heç bir problem yoxdur. Ayə buyurur: “Dünya həyatı kafirlər üçün zinətləndirilmişdir”.
Buna görə də onlar məğrurluq badəsindən məst olub “(yoxsul) iman gətirənləri ələ salırlar. Halbuki təqvalılar Qiyamət günü onlardan üstündürlər”.
Bunlar Cənnətin ən üstün yerində, onlar isə Cəhənnəmin ən aşağı qatındadırlar. Çünki axirətdə mənəvi məqamlar gerçək şəkildə təcəssüm edəcək və möminlər yüksək məqamlarda qərar tutacaqlar. Onlar sanki göydə seyr edəcək, bunlar isə yerin dərinliyinə batacaqlar. Bu, təəccüblü deyil: “(Çünki gerçək dəyərlər orada üzə çıxacaq.) Allah istədiyi kəsə saysız-hesabsız ruzi verir".
Bu, yoxsul möminlər üçün müjdə və xatircəmlik amili, lovğa və imansız zənginlər üçün xəbərdarlıq və təhdiddir.
Ola bilər ki, son cümlə Allahın möminlərə gələcəkdə saysız- hesabsız ruzi verəcəyinə işarə olsun. İslamın inkişafı ilə bu, sonradan gerçəkləşdi də.
Allahın möminlərə hesabsız ruzi verməsi verilən mükafatların və ilahi bəxşişlərin bizim əməllərimiz qədər olmamasına, Onun lütf və mərhəmətinə uyğun olmasına işarədir. Allahın lütf və mərhəmətinin həddi-hüdudu yoxdur.
İncəlik:
Dünyanın bər-bəzəyinə aldanmış və baxış bucaqları maddiyyatdan o tərəfə keçməyən imansız və dünyapərəst şəxslər maddi imkanı bütün dəyərlərin ölçü meyarı hesab edirlər. Buna görə də bu məhdud və xəstə təfəkkür sahibləri sərvəti olmayan kəslərə şəxsiyyət kimi baxmırlar, onları ələ salırlar. Onlardan fərqli olaraq, "bir ovuc torpağ"a etina etməyən iman sahibləri mənəvi dəyərlər müqabilində maddi dəyərlərə əhəmiyyətsiz yanaşır və onlara oyuncaq kimi baxırlar. Hətta həmin şəxslərin maddi nemətlərin arxasınca getməsi də maddi dünya nemətlərinin arasında axirət axtarmaları məqsədi daşıyır.
Burada cavab verilməsinə ehtiyac olan suallardan biri də ayədəki məchul (zuyyinə) (zinətləndirilmişdir) feilinin mənasının nə olması, bu zinətləndirmənin kim tərəfindən baş verməsidir. Kafirlərin gözündə dünya həyatını kim zinətləndirib? Bu sualın cavabını kitabın bu cildində, "Ali-İmran" surəsinin 14-cü ayəsində oxuya bilərsiniz.
