Əl-Bəqərə Surəsi • Təfsiri-Nümunə • Bölüm 118
Bəqərə surəsi, 231-ci ayə
Bəqərə surəsi, 231-ci ayə
وَإِذَا طَلَّقْتُمُ النِّسَاءَ فَبَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَأَمْسِكُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ أَوْ سَرِّحُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ وَلَا تُمْسِكُوهُنَّ ضِرَارًا لِتَعْتَدُوا وَمَنْ يَفْعَلْ ذَلِكَ فَقَدْ ظَلَمَ نَفْسَهُ وَلَا تَتَّخِذُوا آيَاتِ اللَّهِ هُزُوًا وَاذْكُرُوا نِعْمَتَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَمَا أَنْزَلَ عَلَيْكُمْ مِنَ الْكِتَابِ وَالْحِكْمَةِ يَعِظُكُمْ بِهِ وَاتَّقُوا اللَّهَ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ .٢٣١
Ayənin tərcüməsi
231\. Qadınlarınızı boşadığınız və onların gözləmə müddəti (iddə) başa çatdığı zaman onları ya düzgün şəkildə saxlayın, ya da bəyənilən şəkildə buraxın. Onları zərər vurmaq və təcavüz etmək üçün saxlamayın. Belə edən şəxs özünə zülm etmiş olur. (Bu əməllərlə, Allahın hökmlərindən sui-istifadə etməklə) Allahın ayələrini ələ salmayın. Allahın sizə verdiyi nemətləri, öyüd-nəsihət üçün göndərdiyi kitabı və hikməti yada salın. Allahdan çəkinin və bilin ki, Allah hər şeyi (Onun hökmlərindən sui-istifadə edənlərin niyyətlərini) bilir.
Ayənin təfsiri.
Talağın digər məhdudiyyətləri.
Əvvəlki ayələrin ardınca bu ayə də talaq məsələsində olan bir sıra məhdudiyyətlərə işarə edir ki, qadının hüquqlarına göz yumulmasının qarşısını alsın.
Ayənin əvvəlində buyurur: "Qadınlarınızı boşadığınız və onların gözləmə müddəti (iddə) başa çatdığı zaman onları ya düzgün şəkildə saxlayın, ya da bəyənilən şəkildə buraxın”.
Ya səmimi şəkildə ailə həyatının davam etməsi barədə qərar qəbul edin, ya da bunun mümkün olmadığını görürsünüzsə, dava-dalaş, bir- birini incitmək və intiqam hissi ilə deyil, yaxşılıqla bir-birinizdən ayrılın.
Sonra onun əks tərəfinə işarə edərək buyurur: "Onları zərər vurmaq və təcavüz etmək üçün saxlamayın”.
Əslində, bu cümlə ayənin ərəbcə orijinalında işlənmiş (məruf) sözünün təfsiridir. Çünki cahiliyyət dövründə bəzən evliliyə “qayıdış”dan intiqam məqsədi ilə istifadə edirdilər. Buna görə də ayə qətiyyətlə buyurur ki, bu fikri başınızdan atın. Çünki “belə edən şəxs özünə zülm etmiş olur”.
Deməli, bu cür yanlış işlər yalnız qadına deyil, həm də sizin özünüzə etdiyiniz zülmdür. Çünki birincisi, qarşı tərəfin haqqını tapdamaq və onu incitmək məqsədi ilə olan “qayıdış”da heç bir rahatlıq tapmaq mümkün deyil və ailə mühiti onların hər ikisi üçün Cəhənnəmə çevriləcək. İkincisi, İslam baxımından ərlə arvad bir bədənin üzvü hesab edilir və buna görə də qadının hüququnun pozulması, əslində, həmin şəxsin özünə etdiyi zülm və haqsızlıqdır. Üçüncüsü, kişilər bu zülm və haqsızlıqla ilahi cəzanın pişvazına çıxırlar və insan özünə qarşı bundan böyük zülm edə bilməz.
Sonra hamıya ümumi xəbərdarlıq edərək buyurur: "Allahın ayələrini ələ salmayın”.
Bu cümlə də cahiliyyət dövrünün hələ də zehnlərdə qalan yanlış ənənələrinə işarə ola bilər. Cahiliyyət dövründə bəzi kişilərin talaq verərkən, həmçinin qul azad edərkən və ya bir qadınla evlənərkən "oyun oynayırdıq, zarafat edirdik" demələri hədislərdə qeyd edilib.
Həmin vaxt sözügedən ayə nazil oldu və onlara xəbərdarlıq etdi. Həmçinin Həzrət Peyğəmbər (s) belə buyurub: "Kim bir qadına talaq versə, bir qul azad etsə, bir qadınla evlənsə və ya onu başqasına ərə versə, sonra oyun oynadığını, zarafat etdiyini iddia etsə, onun iddiası qəbul edilməyəcək və həmin əməli ciddi qəbul ediləcək”.
Bu ayənin öz əyri əməllərinə dini don geyindirən və zahiri cəhətləri əllərində bayraq edən şəxslərə işarə olması ehtimalı da var. Quran bunu Allahın ayələrini ələ salmaq hesab edib. Qanuni haqdan istifadə etmək adı ilə iddə müddətində evlilik, talaq və "qayıtmaq" qanunundan intiqam almaq və qadını incitmək niyyəti ilə istifadə etmək də onun nümunələrindəndir.
Buna görə də Allahın hökmlərinin ruhuna göz yumub onların quru zahirindən yapışaraq əldə oyuncağa çevirmək olmaz. Bu işin günahı böyükdür və cəzası ağırdır.
Daha sonra buyurur: "Allahın sizə verdiyi nemətləri, öyüd-nəsihət üçün göndərdiyi kitabı və hikməti yada salın”.
Ayənin sonunda buyurur: “Allahdan çəkinin və bilin ki, Allah hər şeyi bilir”.
Bu xəbərdarlıqlar ona görədir ki, birincisi, Allahın onları xurafatdan və cahiliyyət dövrünün evlənmək, talaq və sairə barəsindəki çirkin adət-ənənələrindən xilas etdiyini və İslamın həyat bəxş edən hökmlərinə istiqamətləndirdiyini başa düşüb onun qədrini bilsinlər, onun barəsində boyunlarına düşən vəzifələri yerinə yetirsinlər. İkincisi, qadınların hüququ barədə öz mövqelərindən sui-istifadə etməsinlər və bilsinlər ki, Allah onların hətta niyyətlərindən belə xəbərdardır.
