Əl-Bəqərə Surəsi • Təfsiri-Nümunə • Bölüm 132
Bəqərə surəsi, 257-ci ayə
Bəqərə surəsi, 257-ci ayə
اللَّهُ وَلِيُّ الَّذِينَ آمَنُوا يُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ وَالَّذِينَ كَفَرُوا أَوْلِيَاؤُهُمُ الطَّاغُوتُ يُخْرِجُونَهُمْ مِنَ النُّورِ إِلَى الظُّلُمَاتِ أُولَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ .٢٥٧
Ayənin tərcüməsi
257\. Allah iman gətirənlərin vəli və rəhbəridir, onları zülmətlərdən nura çıxarır. Kafirlərin vəliləri isə tağutlardır, onları nurdan zülmətlərə sövq edirlər. Onlar od əhlidirlər və daim orada olacaqlar.
Ayənin təfsiri.
İman nuru və küfr zülmətləri.
Əvvəlki ayədə iman və küfr məsələsinə, həmçinin haqqın batildən, düz yolun azğınlıqdan ayırd edilməsinə işarə edildikdən sonra burada mömin və kafirlərin rəhbər və bələdçi baxımından hansı vəziyyətdə olmalarına aydınlıq gətirərək buyurur: "Allah iman gətirənlərin vəli və rəhbəridir (və bu rəhbərlik sayəsində) onları zülmətlərdən nura çıxarır”.
Qarşıda "sizin vəli və rəhbəriniz yalnız Allah, Onun Peyğəmbəri və iman gətirən, namaz qılan və rükuda olduqları halda, zəkat verənlərdir” ayəsinin təfsirində geniş şəkildə izah edəcəyimiz kimi, ayənin ərəbcə orijinalında işlənmiş (vəliyy) sözünün mənası “yaxınlıq və ayrılmazlıq"dır. Buna görə də rəhbər, tərbiyəçi və bələdçiyə “vəli” deyirlər. Ərəblər bu sözü yaxın dost və səmimi yoldaş barəsində də işlədirlər. Lakin sözügedən ayədə onun birinci mənası (rəhbər) nəzərdə tutulur.
Ayədə buyurur: "Allah iman gətirənlərin vəli və rəhbəridir, onları zülmətlərdən nura çıxarır”.
Burada kimsə deyə bilər ki, möminlərin zülmətlərdən nura çıxarılması artıq gerçəkləşmiş iş istiqamətində çalışmağa bənzəyir. Lakin hidayət və imanın müxtəlif dərəcələrinin olmasını nəzərə aldıqda məsələnin təsəvvür edildiyi kimi olmaması məlum olur. Çünki möminlərin hidayət və Allaha yaxınlaşmaq yolunda Allahın bələdçili- yinə, hər addımda və işdə Onun istiqamətləndirməsinə böyük ehtiyacı var. Bu, bir növ bizim gecə-gündüz namazda “bizi düz yola yönəlt!” deməyimizə bənzəyir.
Sonra buyurur: "Kafirlərin vəliləri isə tağutlardır, onları nurdan zülmətlərə sövq edirlər". Buna görə də "onlar od əhlidirlər və daim orada olacaqlar”.
İncəliklər:
1\. İman və küfrün nur ilə zülmətə bənzədilməsi bu barədə mümkün olan ən dolğun bənzətmədir.
Nur həyat mənbəyi, bütün bərəkət və həyat nişanələrinin mənşəyi, inkişaf, tərəqqi, təkamül, müsbət dəyişiklik və hərəkət çeşməsidir.
Nur rahatlıq, xatircəmlik və agahlıq amili, hədəfi göstərən nişandır, zülmət isə sükut və ölüm, yuxu və nadanlıq, azğınlıq və vahimə simvoludur. İman ilə küfr də belədir.
2\. Bu və buna bənzər digər ayələrdə “zülmət” sözü cəm (“zülmətlər" şəklində), "nur" sözü isə tək şəkildə işlədilib. Bu, haqq yolda heç bir təfriqə və haçalanmanın olmamasına, ona bütünlüklə vəhdət və birliyin hakim olmasına işarədir. Haqq yol iki nöqtə arasında çəkilən düz xətt kimidir. O, həmişə bir dənə olur və onun sayının çox olması mümkün deyil.
Lakin batil və küfr müxtəlif ixtilaf və təfriqələrin mərkəzi olur və hətta batil tərəfdarlarının özləri öz batilliklərində yekdil olmur, vahid məqsəddə birləşə bilmirlər. Onlar eyni ilə iki nöqtə arasında çəkilən çoxsaylı əyri xətlər kimidirlər. “Düz xətt”’in hər iki tərəfində onların sayı sonsuz olur.
Bəziləri batilin sıralarının haqq əhlinə nisbətdə daha çox olması ehtimalını da veriblər.
3\. Burada kimsə irad tuta bilər ki, kafirlərin nuru olurmu ki, onlar ondan çıxsınlar da? Lakin biz iman nurunun hamının fitrətində olmasını nəzərə alsaq, bu ifadənin tamamilə düzgün olduğunu görərik.
4\. Allah-taala nə möminləri məcburi şəkildə zülmətlərdən (günah, nadanlıq, alçaq sifətlər və haqdan uzaqlıqdan) nura tərəf çıxarır, nə də kafirləri məcburi şəkildə tövhid fitrətindən uzaqlaşdırır. Əslində, onların hər birinin əməli özü üçün Allahdan belə bir müqəddərat tələb edir.
