Əl-Bəqərə Surəsi • Təfsiri-Nümunə • Bölüm 140
Bəqərə surəsi, 266-cı ayə
Bəqərə surəsi, 266-cı ayə
أَيَوَدُّ أَحَدُكُمْ أَنْ تَكُونَ لَهُ جَنَّةٌ مِنْ نَخِيلٍ وَأَعْنَابٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ لَهُ فِيهَا مِنْ كُلِّ الثَّمَرَاتِ وَأَصَابَهُ الْكِبَرُ وَلَهُ ذُرِّيَّةٌ ضُعَفَاءُ فَأَصَابَهَا إِعْصَارٌ فِيهِ نَارٌ فَاحْتَرَقَتْ كَذَلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمُ الْآيَاتِ لَعَلَّكُمْ تَتَفَكَّرُونَ .٢٦٦
Ayənin tərcüməsi
266\. "Məgər sizdən biriniz istərmi ki, ağacları altından çaylar axan, rəngarəng meyvələri olan xurma və üzüm bağı olsun, zəif uşaqları olduğu halda, ona qocalıq üz versin, həmin vaxtda da oray odlu bir qasırğa düşsün və o bağ od tutub yansın?! (Öz mallarını riyakarlıqla, minnət və əziyyət verərək xərcləyənlərin vəziyyəti belədir.) Allah ayələri sizin üçün bu cür aydınlaşdırır ki, bəlkə, düşünəsiniz”.
Ayənin təfsiri.
İxlassız ianələr barəsində daha bir maraqlı misal.
Bu ayədə riyakarlıq, minnət və qarşı tərəfin incidilməsi ilə müşayiət edilən ianələr və qeyd edilən xoşagəlməz işlərin həmin ianənin xeyirlərini necə puç etməsi barədə başqa bir dolğun misal çəkilib. Buyurur: “Məgər sizdən biriniz istərmi ki, ağacları altından çaylar axan, rəngarəng meyvələri olan xurma və üzüm bağı olsun, zəif uşaqları olduğu halda, ona qocalıq üz versin, həmin vaxtda da oraya odlu bir qasırğa düşsün və o bağ od tutub yansın”.
Bu misal riyakarlıq, minnət və əziyyət verməklə Allah yolunda verdikləri ianənin üstündən xətt çəkən şəxsləri gözəl təsvir edir. Burada ətrafında azyaşlı və zəif uşaqları olan qoca bir kişi təsvir edilir. Onların həm indiki, həm də gələcək dolanışıq mənbəyi xurma, üzüm və digər meyvə ağacları olan yamyaşıl bir bağdır. Həmin bağdan daim su axır və ağacları suvarmaq üçün əziyyət çəkməyə ehtiyac yoxdur. Birdən odlu bir qasırğa gəlir və həmin bağı külə döndərir. Belə bir vəziyyətdə həmin şəxs necə həsrət və qəm-qüssəyə düçar olar? Yaxşı iş görüb sonra riyakarlıq, minnət və incitməklə onu puç edən kəslərin vəziyyəti də belədir. Çoxlu zəhmət çəkiblər, lakin səmərəsinə ehtiyacları olan gün hər şeyin külə döndüyünü görürlər. Çünki odlu riyakarlıq, minnət və incitmək qasırğası həmin yaxşı əməlləri yandırıb külə döndərib.
Ayənin sonunda bu dolğun misalın davamı olaraq buyurur: “Allah ayələri sizin üçün bu cür aydınlaşdırır ki, bəlkə, düşünəsiniz” və haqq ilə batil yolu bir-birindən ayırd edəsiniz.
İnsanın bədbəxtliklərinin, xüsusilə minnət qoymaq və riyakarlıq kimi xeyri az, ziyanı çox olan mənasız işlərinin səbəbi düşünmək və təfəkkürü tərk etməkdir. Buna görə də Allah-taala hamını düşünməyə dəvət edir.
İncəliklər:
1\. Bir-birinin ardınca çəkilən bu incə və dolğun misalların hamısı kənd təsərrüfatı ilə əlaqədardır. Çünki o, yalnız bu ayələrin nazil olduğu və əhalisi kənd təsərrüfatı ilə məşğul olan Mədinə əhalisi üçün deyil, həyatının bir hissəsi kənd təsərrüfatı işlərindən ibarət olan bütün dünya əhalisi üçün ibrətamiz olub və bu gün də belədir.
2\. “Zəif uşaqları olduğu halda, ona qocalıq üz versin" ifadəsindən belə məlum olur ki, Allah yolunda ianə vermək və ehtiyacı olanlara kömək etmək məhsulundan insanın həm özünün, həm də övladlarının bəhrələndiyi bağ misalında olduğu kimi, riyakarlıq, minnət və incitmək də insanın həm özünün, həm də onun yaxşı əməllərinin bərəkətindən bəhrələnməli olan gələcək nəsillərinin o bərəkətlərdən məhrum olmasına səbəb olur. Bu, gələcək nəsillərin keçmiş nəsillərin yaxşı əməllərinin nəticələrinə şərik olmalarına dəlalət edir.
Məsələ ictimai baxımdan da belədir. Çünki ataların gördüyü yaxşı iş nəticəsində qazandığı sevgi və etimad onların övladları üçün ictimai fikirdə böyük sərmayədir.
3\. "Odlu bir qasırğa" ifadəsi səmum küləklərindən yaranan isti və quru qasırğalara, yaxud yanan tonqal üzərindən keçərkən onu özü ilə götürüb başqa bir yerə aparan qasırğaya – adətən qasırğa yolu üzərində olan şeylərin hamısını özü ilə aparır – yaxud ildırımla müşayiət edilib bir yeri vuran və hər şeyi külə döndərən qasırğaya işarə ola bilər. Hər halda, o, həmin bağın tez və bütünlüklə məhv olmasına işarədir.
