Əl-Bəqərə Surəsi • Təfsiri-Nümunə • Bölüm 2
Bəqərə surəsi
# Bəqərə surəsi
Bu surə Mədinədə nazil olub və 286 ayədən ibarətdir.
"Bəqərə” surəsinin ümumi məzmunu.
Quranın ən böyük surəsi sayılan bu surənin bütün ayələri, təbii ki, bir yerdə nazil olmayıb. Bu ayələr müxtəlif fasilələrlə, müsəlman cəmiyyətinin bu və ya digər ehtiyacları ilə əlaqədar olaraq Mədinə şəhərində nazil olmuşdur. Bununla belə, onun İslam etiqadı və (dini, ictimai, siyasi və iqtisadi məsələlər kimi) bir çox dini-praktiki məsələləri özündə ehtiva etməsi danılmazdır. Bu surədə aşağıdakı mövzular öz əksini tapmışdır:
1\. Tövhid və Allahıtanıma.
Xüsusilə də yaradılışdakı sirləri mütaliə etmək yolu ilə insan tövhidə dəvət edilmişdir.
2\. Mǝad və ölümdən sonrakı həyat.
Bu məsələ İbrahim (ə) peyğəmbərin əhvalatı və quşların öldükdən sonra dirilməsi, eləcə də Üzeyir (ə) peyğəmbərin əhvalatı kimi əyani sübutlarla əsaslandırılmışdır.
3\. Quranın ecazı və bu səmavi kitabın əhəmiyyəti.
4\. Yəhudi və münafiqlər, eləcə də onların İslama və Qurana qarşı tutduğu mövqe, habelə bu zəmində onların müxtəlif vəfasızlıqları.
5\. Böyük peyğəmbərlərin, ələlxüsus Həzrət İbrahimin (ə) və Həzrət Musanın (ə) həyatına dair geniş məlumat.
6\. İslamın müxtəlif praktiki əməlləri - namaz, oruc, Allah yolunda cihad, hǝcc, qiblənin dəyişdirilməsi, nikah və talaq (evlənmə və boşanma), alqı-satqı və borc vermək, eləcə də sələmin bir sıra hökmləri.
7\. İnsanın öz malından Allah yolunda xərcləməsi.
8\. Qisasın hökmləri, bir sıra haram ətlərin, qumar və şərabın qadağan edilməsi, vəsiyyət və bu qəbildən olan şəriət məsələləri.
Bu surənin “Bəqərə” (“İnək”) adlandırılmasına gəlincə isə, bu məsələ surənin 67-73-cü ayələrində öz əksini tapmış, Bəni-İsraildə baş vermiş bir hadisə ilə bağlıdır. İnşallah, bu barədə həmin ayələrin təfsirində ətraflı məlumat verəcəyik.
Bəqərə surəsini oxumağın fəziləti.
İslami mənbələrdə "Bəqərə” surəsini oxumağın fəzilətinə dair xeyli sayda hədis nəql edilmişdir. Buna misal olaraq mərhum Təbərsinin "Məcməül-bəyan" təfsirində Həzrət Peyğəmbərdən (s) nəql etdiyi aşağıdakı hədisi göstərə bilərik. O Həzrətdən (s): "Quranın hansı surəsi daha fəzilətlidir?" - deyə sual edildikdə Peyğəmbər (s): "Bəqərə surəsi", "Bəqərə surəsinin hansı ayəsi daha fəzilətlidir?" - deyə soruşulduqda isə: "Ayətəl-kürsi" - deyə cavab vermişdir. Çox güman ki, bu surə əhatəli olduğuna və Ayətəl-kürsi də məhz tövhid anlayışını ehtiva etdiyinə görə daha fəzilətlidir. İnşallah, həmin #### Ayələrin təfsiri zamanı bu barədə daha ətraflı məlumat verəcəyik.
"Bəqərə" surəsinin fəzilətli olması digər surələrin daha fəzilətli ola bilməsi ilə heç də ziddiyyət təşkil etmir. Çünki bu və digər surənin fəzilətli olması müxtəlif cəhətlərə görə ola bilər.
Tasy "Bəqərə" surəsinin fəziləti haqqında digər bir hədis İmam Zeynül- abidinin (ə) Peyğəmbərdən (s) nəql etdiyi hədisdir: "Bəqərə" surəsinin ilk dörd ayəsini, Ayətəl-kürsü və ondan sonrakı iki ayəni və surənin son üç ayəsini oxuyan şəxsin canı və malı heç vaxt zərər görməz, şeytan ona yaxınlaşmaz və Quranı heç vaxt unutmaz".
Olduqca vacib bir məsələni qeyd etmək lazımdır ki, Quranın, yaxud bir surə və ya ayənin fəziləti, savabı deyilərkən onları sadəcə olaraq dildə oxumaq nəzərdə tutulmur. Oxumaqla yanaşı, eyni zamanda oxunan surə və ya ayə insanı düşündürməli, düşündürmək isə Quran maarifinə əməl etməyə sövq etməlidir. Onu da bildirək ki, hər hansı surə və ya ayənin savabı haqqında nəql edilənlər həmin surə və ya ayənin ümumi məzmunu ilə bilavasitə əlaqədardır. Məsələn, “Nur” surəsinin fəziləti haqqında nəql edilmişdir ki, kim mütəmadi olaraq bu surəni oxuyarsa, Allah-taala onu və övladlarını zinadan qoruyar. Bu fəzilət bilavasitə "Nur" surəsinin ümumi məzmunu ilə əlaqədardır. Çünki həmin surənin böyük bir hissəsi cinsi pozğunluqlara qarşı mübarizəyə həsr edilmişdir. Orada subayların mümkün qədər tez evləndirilməsi, qadınların hicab qaydalarına riayət etməsi, naməhrəmlərə baxmamaq, iffətli insanlara nalayiq böhtanlar atılmaması və şayiə yaymaqdan çəkinmək, zina etmiş kişi və qadına şəriət cəzasının tətbiq edilməsi kimi məsələlərə təkid edilmişdir. Heç şübhə yoxdur ki, həmin surədə öz əksini tapmış məsələlər bir cəmiyyətdə və ya ailədə icra edilərsə, orada qətiyyən zinakarlığa yol verilməz. Habelə "Bəqərə" surəsinin tövhid, qeyb aləminə inam, allahıtanıma və şeytanın vəsvəsələrindən uzaq olmaq kimi mövzuları ehtiva edən ilk ayələrini oxuyan insan oxuduqlarını cani-dildən qəbul edib həyatında tətbiq edərsə, həmin ayələrdəki bütün fəzilətlərə yiyələnəcək. Quranı istənilən halda oxumaq savab olsa da, oxunan ayələr insanın təfəkkürü və düşünməsi üçün zəmin yaratdıqda daha çox savaba şamil olur.
