Əl-Bəqərə Surəsi • Təfsiri-Nümunə • Bölüm 61
Bəqərə surəsi, 133-134-cü ayələr
Bəqərə surəsi, 133-134-cü ayələr
أَمْ كُنْتُمْ شُهَدَاءَ إِذْ حَضَرَ يَعْقُوبَ الْمَوْتُ إِذْ قَالَ لِبَنِيهِ مَا تَعْبُدُونَ مِنْ بَعْدِي قَالُوا نَعْبُدُ إِلَهَكَ وَإِلَهَ آبَائِكَ إِبْرَاهِيمَ وَإِسْمَاعِيلَ وَإِسْحَاقَ إِلَهًا وَاحِدًا وَنَحْنُ لَهُ مُسْلِمُونَ .١٣٣
تِلْكَ أُمَّةٌ قَدْ خَلَتْ لَهَا مَا كَسَبَتْ وَلَكُمْ مَا كَسَبْتُمْ وَلَا تُسْأَلُونَ عَمَّا كَانُوا يَعْمَلُونَ .١٣٤
Ayələrin tərcüməsi
133\. Yaqubun ölümü çatdıqda siz onun yanında idinizmi?! O, övladlarından: "Məndən sonra nəyə ibadət edəcəksiniz?" deyə soruşduğu zaman onlar: "Sənin Allahına və ataların - İbrahimin, İsmailin və İshaqın Allahına, tək Allaha təslim olacağıq!” – dedilər.
134\. Onlar keçib getmiş bir ümmətdilər. Onların etdiyi əməllər özlərinə, sizin etdiyiniz əməllər isə sizə aiddir. Siz onların əməlləri barəsində sorğu-sual olunmayacaqsınız.
Ayələrin nazilolma səbəbi.
Bəzi yəhudilər belə hesab edirdilər ki, Həzrət Yaqub (ə) ömrünün son anlarında övladlarına hazırda yəhudilərin sitayiş etdiyi (təhrif olunmuş) dini vəsiyyət etmişdir. Allah-taala onların bu iddiasına cavab olaraq sözügedən ayələri nazil etmişdir.
Ayələrin təfsiri.
Hərə öz əməllərinə görə sorğu-sual olunacaq.
Yuxarıda qeyd etdiyimiz kimi, ayənin zahirindən də belə başa düşülür ki, bəzi söhbətlər dolaşırmış və İslam dinini qəbul etməyənlərdən bir dəstəsi Yaqub (ə) peyğəmbərin barəsində xoşagəlməz sözlər danışırlarmış. (Çox güman ki, bu söz-söhbət elə ayənin nazilolma səbəbində qeyd etdiyimiz məsələ olmuşdur.) Quran bu əsassız iddianı rədd edərək belə buyurmuşdur: "Yaqubun ölümü çatdıqda siz onun yanında idinizmi!?”
Daha sonra Allah-taala bildirir ki, o, qətiyyən sizin iddia etdiyiniz sözü deməmişdir. Onun dedikləri belə olmuşdur: "O, övladlarından: "Məndən sonra nəyə ibadət edəcəksiniz?" - deyə soruşduğu zaman onlar: "Sənin Allahına və ataların İbrahimin, İsmailin və İshaqın Allahına, tək Allaha təslim olacağıq!" - dedilər".
Həzrət Yaqub (ə) övladlarına yalnız Allaha təslim olmalarını vəsiyyət etmişdir.
Bu ayədən belə anlaşılır ki, ömrünün son anlarında övladlarının gələcək taleyi ilə bağlı Həzrət Yaqubda (ə) bir nigaranlıq hiss olunurmuş. Nəhayət, bu nigaranlığını dilə gətirərək övladlarından: "Məndən sonra nəyə ibadət edəcəksiniz?" - deyə soruşmuşdur. O Həzrətin (ə) dövründə bir qrup insanın bütlərə sitayiş etdiyini nəzərə alsaq, onun "Məndən sonra kimə ibadət edəcəksiniz?" deyil, "Məndən sonra nəyə ibadət edəcəksiniz?" deyə soruşmasının səbəbi də aydın olur. Deməli, o Həzrət (ə) övladlarının ürəyinin dərinliyində bütpərəstliyə meyil olub- olmadığından arxayınlaşmaq istəmiş, yalnız övladlarının cavabından sonra bundan əmin olmuşdur.
Bir məsələni də qeyd etmək lazımdır ki, sözügedən ayədəki “Sənin Allahına və ataların İbrahimin, İsmailin və İshaqın Allahına, tək Allaha təslim olacağıq" cümləsində Yaqub (ə) peyğəmbərin övladları ona "sənin ataların" deyə cavab versələr də, İsmail (ə) o Həzrətin (ə) atası və ya babası deyil, əmisi olmuşdur. Bu, ondan irəli gəlir ki, ǝrǝb dilində bəzi vaxtlar “ata” mənasını bildirən “əb" sözünü əmiyə də aid edirlər. Bəzi ayələrdə Azərin də barəsində bu söz işlədilmişdir. Bundan belə nəticə əldə edirik ki, deməli, Azər Həzrət İbrahimin (ə) atası deyil, əmisi olmuşdur. (Diqqət edin!)
Nəhayət, son ayədə Allah-taala yəhudilərin yanlış bir təsəvvürünə də aydınlıq gətirir. Onlar ata-babalarının yaxşı insanlar olması ilə fəxr edir və belə düşünürdülər ki, özləri günahkar olsalar da, ata-babalarının yaxşı insanlar olması sayəsində onlar da Cənnətə gedəcək. Quran onların bu yanlış təsəvvürünə belə cavab verir: "Onlar keçib getmiş bir ümmətdilər. Onların etdiyi əməllər özlərinə, sizin etdiyiniz əməllər isə sizə aiddir. Siz onların əməlləri barəsində sorğu-sual olunmayacaqsınız”.
Buna görə də öz ata-babalarınızla fəxr etmək əvəzinə, etiqadınızı və əməllərinizi islah edin.
Bu ayə yəhudilər və kitab əhlinə xitab olsa da, bu məsələ təkcə onlara aid deyil. Ayənin ümumi məzmunu biz müsəlmanlara da şamil olur. Unutmayaq ki, hərə öz əməllərinə görə məsuliyyət daşıyır.
