Əhli-Beyt (ə) Təlimləri Ensiklopediyası
Dil:
SonÜmid TV

Məqalələr

İslam dünyagörüşü, əxlaqi dərslər və fiqhi məsələlər haqqında maarifləndirici yazılar

Könül oxşayan Hədislər 22.02.2025

Həzrət İmam Hüseyn (ə) Kərbəlaya tərəf hərəkət etdikdə “Beyzə” adlı bir yerdə Peyğəmbəri Əkrəm (s)-in dilindən bu xütbəni oxudu

Həzrət İmam Hüseyn (ə) Kərbəlaya tərəf hərəkət etdikdə “Beyzə” adlı bir yerdə Peyğəmbəri Əkrəm (s)-in dilindən bu xütbəni oxudu: “Əgər bir nəfər, zalım bir sultanın zor gücünə hakimiyyət sürdüyünü, əldə etdiyi iqtidarı hesabına bəndəçilik əhdi olan ilahi peymanı sındırdığını, Allah hökmlərindən boyun qaçıraraq, Peyğəmbər (s)-in əmrlərinə itaət etmədiyini və xalqa rəftarında həddini aşdığını görsə və onu öz sözü və əməli ilə düz yola dəvət etməsə onu əyri yoldan döndərməyə çalışmasa, Allahın haqqıdır ki, onu da həmin zalımla birlikdə cəhənnəmə daxil etsin. Beləliklə də, zalımlar cərgəsində qərar tutsun.” (Yəni, zalımın zülmünü görüb, onunla mübarizə aparmayan müsəlmanın yeri cəhənnəmdir.) (Biharul-ənvar, cild 44, səh. 382, bab 37, rəvayət 2)

Könül oxşayan Hədislər 21.02.2025

10 nəfər 10 şeyi gözləməsin:

10 nəfər 10 şeyi gözləməsin: 1. Təkəbbürlü adam özü barəsində başqalarından xoş söz və tərif eşitməyi. 2. Hiyləgər və hoqqabaz adam dostunun çoxalacağını. 3. Ədəbsiz və əxlaqsız adam cəmiyyətdə adının şərəflə çəkiləcəyini. 4. Xəsis adam qohumlarının onu yoxlayacağını. 5. Lağlağaçı və məsxərəçi adam dostlarının onunla səmimi olacağını. 6. Dini hökmlərdən xəbərsiz adam düzgün hökm və qərar verəcəyini. 7. İnsanların qeybətini edən öz abırının salamat qalacağını. 8. Paxıl adam qəlbinin rahatlaşacağını. 9. Kiçik günaha görə danlayan və cəzalandıranın özünün alicənab hesab ediləcəyini. 10. Öz rəyini bəyənən təcrübəsiz adam rəhbərliyi bacaracağını. İmam Sadiq (ə) «لَا يَطْمَعَنَّ ذُو الْكِبْرِ فِي الثَّنَاءِ الْحَسَنِ وَ لَا الْخَبُّ (الخداع) فِي كَثْرَةِ الصَّدِيقِ‏ وَ لَا السَّيِّئُ الْأَدَبِ فِي الشَّرَفِ وَ لَا الْبَخِيلُ فِي صِلَةِ الرَّحِمِ وَ لَا الْمُسْتَهْزِئُ بِالنَّاسِ فِي صِدْقِ الْمَوَدَّةِ وَ لَا الْقَلِيلُ الْفِقْهِ فِي الْقَضَاءِ وَ لَا الْمُغْتَابُ فِي السَّلَامَةِ وَ لَا الْحَسُودُ فِي رَاحَةِ الْقَلْبِ وَ لَا الْمُعَاقِبُ عَلَى الذَّنْبِ الصَّغِيرِ فِي السُّؤْدُدِ وَ لَا الْقَلِيلُ التَّجْرِبَةِ الْمُعْجَبُ بِرَأْيِهِ فِي رِئَاسَة». Şeyx Səduq, “əl-Xisal”, c.2, s.434. @mirmehemmed_beshir

Könül oxşayan Hədislər 21.02.2025

 İmanın 4 kamillik nişanəsi

İmam Sadiq (ə) buyurmuşdur: لا یَکْمِلُ عَبْدٌ الایمانَ بِاللَّهِ حَتّى یَکُونَ فیهِ اَربَعُ خِصالٍ: یُحسِنُ خُلقَهُ، وَ یَستَخِفُّ نَفسَهُ، و یُمسِکُ الفَضلَ مِن قَولِهِ، و یُخرِجُ الفَضلَ مِن مالِهِ “Bəndə dörd xislətə sahib olmayınca imanı kamilləşməz: 1. əxlaq və rəftarını gözəlləşdirməli; 2. öz nəfsini yüngül saymalı; 3. çox danışmaqdan çəkinməli; 4. malının artığını xərcləməlidir.” (“Biharul-ənvar”, c.69, səh.379.)

Könül oxşayan Hədislər 21.02.2025

Möminlərin ən kamili

İmam Baqir (ə) buyumuşdur: إِنَّ أَكْمَلَ الْمُؤْمِنِينَ إِيمَاناً أَحْسَنُهُمْ خُلُقاً “Möminlərin imаn baxımından әn kаmili әхlаqı gözәl оlаndır.” (“Üsuli-kаfi”, c.3, sәh.153.) 5. Namaz – Qiyamətdə ilk sual İmam Baqir (ə) buyumuşdur: اِنَّ اَوَّلَ ما یُحاسَبُ عَلَیهِ العَبدُ الصَّلاةُ فَاِن قُبِلَت قُبِلَ ما سِواها “Həqiqətən, bəndənin (Qiyamətdə) hesab verdiyi ilk əməl namazdır. Əgər namaz qəbul olunarsa, digər əməllər də qəbul olunar.” (“Uyunu əxbarir-Riza”, c.83, səh.25.)

Könül oxşayan Hədislər 21.02.2025

Qurtuluş yolu

İmam Baqir (ə) Füzeylə belə buyurmuşdur: بَلِّغ مَن لَقيتَ مِن مُوالينا عَنَّا السَّلامَ، وقُل لَهُم: إنّي لا اُغني عَنكُم مِنَ اللّهِ شَيئًا إلاّ بِوَرَعٍ، فَاحفَظوا ألسِنَتَكُم وكُفّوا أيدِيَكُم، وعَلَيكُم بِالصَّبرِ وَالصَّلاةِ، إنَّ اللّهَ مَعَ الصّابِرينَ “Bizim dostlarımızı gördüyün zaman onlara salamımızı çatdırıb de ki, Allah dərgahında təqvadan başqa qurtuluş yolu yoxdur (və ondan başqa sizin üçün bir şeyə qadir deyiləm). Odur ki, dillərinizi qoruyub, əllərinizi (günahdan) saxlayın. Sizə səbir və namazı tövsiyə edirəm. Əlbəttə, Allah səbir edənlərlədir.” (“Dəaimul-İslam”, c.1, səh.133.)

Könül oxşayan Hədislər 21.02.2025

Əhli-beytə (ə) məxsus altı xislət və yeddi fəzilət

İmam Səccad (ə) Yezidin məclisində belə buyurmuşdur: أيُّهَا النّاسُ، اُعطينا سِتًّا، وفُضِّلنا بِسَبعٍ: اُعطينَا العِلمَ، والحِلمَ، والسَّماحَةَ، والفَصاحَةَ، والشَّجاعَةَ، والمَحَبَّةَ في قُلوبِ المُؤمِنينَ. وفُضِّلنا بِأَنَّ مِنَّا النَّبِيَّ المُختارَ مُحَمَّدًا (ص)، ومِنّا الصِّدّيقُ، ومِنَّا الطَيّارُ، ومِنّا أسدُ اللّهِ وأسَدُ الرَّسولِ، ومِنّا سَيِّدَةُ نِساءِ العالَمينَ فاطِمَةُ البَتولُ، ومِنّا سِبطا هذِهِ الاُمَّةِ وسَيِّدا شَبابِ أهلِ الجَنَّةِ “Ey camaat, bizə altı xislət və yeddi fəzilət verilmişdir: “Elm, helm, səxavət, fəsahət, şücaət və möminlərin qəlbində məhəbbət xislətləri əta olunmuş, seçilmiş peyğəmbər Muhmməd (s), “düzdanışan” (İmam Əli (ə)), “uçan” (Cəfər Təyyar), Allahın aslanı (İmam Əli (ə)), Peyğəmbərin aslanı (Həzrət Həmzə), dünya qadınlarının xanımı Fatimeyi-Bətul və bu ümmətin iki nəvəsi – Cənnət gənclərinin sərvərləri ilə bizə fəzilət bəxş edilmişdir!” (“Məqtəlul-Hüseyn”, Xarəzmi, c.2, səh.69.)

Könül oxşayan Hədislər 21.02.2025

On iki hidayətçi imam bizdəndir

İmam Hüseyn (ə) buyurmuşdur: مِنَّا اثْنَا عَشَرَ مَهْدِيّاً أَوَّلُهُمْ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَ آخِرُهُمُ التَّاسِعُ مِنْ وُلْدِي وَ هُوَ الْإِمَامُ الْقَائِمُ بِالْحَقِّ يُحْيِي اللَّهُ بِهِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها وَ يُظْهِرُ بِهِ دِيْنَ الْحَقِّ عَلَى الدِّينِ كُلِّهِ وَ لَوْ كَرِهَ الْمُشْرِكُونَ لَهُ غَيْبَةٌ يَرْتَدُّ فِيهَا أَقْوَامٌ وَ يَثْبُتُ فِيهَا عَلَى الدِّينِ آخَرُونَ فَيُؤْذَوْنَ وَ يُقَالُ لَهُمْ مَتى‏ هذَا الْوَعْدُ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ أَمَا إِنَّ الصَّابِرَ فِي غَيْبَتِهِ عَلَى الْأَذَى وَ التَّكْذِيبِ بِمَنْزِلَةِ الْمُجَاهِدِ بِالسَّيْفِ بَيْنَ يَدَيْ رَسُولِ اللَّهِ )ص) “On iki hidayətçi imam bizdəndir. O on iki imamdan birincisi Əmirəlmöminin Əli ibn Əbutalib, sonuncusi isə mənim doqquzuncu övladımdır və o, haqq üzrə qiyam edən imamdır. Müşriklərin xoşuna gəlməsə də, Allah-Taala onun vasitəsilə yer üzünü öldükdən sonra dirildəcək və haqq dini onun əli ilə bütün dinlərə qalib edəcək. Onun qeyb dövrü olacaq ki, bəziləri ö dövrdə dindən çıxacaq, bəziləri də dində sabit qalaraq əzab-əziyyətə məruz qalacaqlar və onlara deyiləcək: “Əgər doğru deyirsinizsə, bu vəd haçan gerçəkləşəcək?” Amma bilin ki, onun qeyb dönəmində işgəncə və təkziblərə səbir edib dözən, sanki Rəsulullahın (s) hüzurunda qılınc çalan mücahid kimidir.” (“Kəmalud-din”, Şeyx Səduq, c.1, səh.317.)

Könül oxşayan Hədislər 17.02.2025

Övladlarınız arasında ədalətə riayət edinh

Övladlarınız arasında ədalətə riayət edin İslam Peyğəmbəri (s) buyurur: إِعْدِلُوا بَيْنَ أَوْلاَدِكُمْ كَمَا تُحِبُّونَ أَنْ يَعْدِلُوا بَيْنَكُمْ “Övladlarınızın sizinlə ədalətlə rəftar etməsini istəyirsinizsə, siz də onlar arasında ədalətə riayət edin.”[1] Qısa izah: Övladlar arasında ayrı-seçkilik salmaq böyük səhvlərdən biridir. Bəzi insanlar öz ilkin və böyük övladını, bəziləri isə kiçik övladını üstüntutur. Bəzən isə valideynlər ifrata vararaq hər şeylərini, misal üçün, bütün sərvətlərini bağışlamaqla övladlardan yalnız birinin ixtiyarında qoyur, lakin digər övladlarını isə bu irsdən məhrum edirlər. Belə bir rəftar övladların qəlbində kin və həsəd atəşini alovlandırır. Həmçinin, onların gələcəkdə bir-birlərinə qarşı düşmən olması, ata və analarına qarşı isə kin bəsləmələrinə şərait yaradır. Hətta onlarda cəmiyyətə qarşı qisasalma fikri meydana gəlir. Təcrübə bu həqiqəti dəfələrlə sübuta yetirmişdir ki, övladlar arasında ayrı-seçkili salmaq nifrət və kinələrin yaranmasına səbəb olmuşdur. Bu isə ailələrin tez bir zamanda dağılmasına əyani sübutdur.   [1] “Biharul-ənvar”, c. 101, səh. 92.

Könül oxşayan Hədislər 16.02.2025

İmam Hüseynin (ə) şəhadəti

İmam Hüseynin (ə) şəhadəti İslam Peyğəmbəri (s) buyurmuşdur: إِنَّ لِقَتْلِ الْحُسَيْنِ حَرَارَةٌ فِي قُلُوبِ الْمُؤْمِنِينَ لَنْ تَبْرُدَ أَبَداً “Həqiqətən, imam Hüseynin (ə) şəhadəti ilə möminlərin qəlbində heç bir zaman sönməyəcək hərarət (alov) yaranmışdır.”[1] Qısa izah Əgər dünya tarixini vərəqləsək, görərik ki, dünyada həddər artıq çox qanlı müharibələr törədilmişdir. Lakin aylar və yaxud illər ötdükcə, bu hadisələr unudularaq zehinlərdən silinmiş və tarixin qaranlıq yaddaşına qalmışdır. Amma özlərini bütün varlığı ilə Allah yolunda, insanların azadlığı, şərəf və fəziləti naminə fəda edənlər heç vaxt unudulmayacaqlar. Çünki “Allah”, “azadlıq”, “şərəf” və “fəzilət” heç zaman köhnələn məsələlər deyildir. Onlar insanlıq dəyərlərinin cəmiyyətdə dirçəldilməsi, münafiq insanların həqiqi simalarının aşkar edilməsi və həmçinin, zülm və sitəmin köknü birdəfəlik silinməsi üçün öz canlarını fəda etdilər ki, bu dəyərlərlə yanaşı özləri də əbədi olaraq yaşasınlar. [1] “Mustədrəkul-vəsail”, c. 10, səh. 318.

Könül oxşayan Hədislər 15.02.2025

Riyakarlıq və özünügöstərmə

Riyakarlıq və özünü nümayiş etdirməyi adət halına çevirən bir qrup insanın demək olar ki, bütün həyat devizi puç və mənasızdır. Belə insanlar mədəniyyət yerinə ruhsuz zahir, real həyat yerinə mövhumat və xəyallar, səadət və xoşbəxtlik əvəzinə yalnız quru bir ad, din və məzhəbdən isə təkcə bir növ silsiləvi mərasimlərlə kifayətlənirlər. Şübhəsiz, özlərini bu şəkildə nümayiş etdirən insanların mənfəəti riyakarlıq və ikiüzlülükdən başqa, heç bir şey deyildir. İmam Sadiq (ə) buyurmuşdur: لاَ تُرَاءِ بِعَمَلِكَ مَن لا يُحْيِي وَ لا يُمِيتُ وَ لا يُغْنِي عَنْكَ شَيْئًا “Öz xeyirxah işlərini nə həyat və ölüm əllərində olmayan, nə də sənin çətinliklərini həll edə bilməyən kəslərə göstərmək (riya) məqsədi ilə yerinə yetirmə.”[1]   Bu səbəbdən, İslam dini belə iyrənc sifəti şiddətli şəkildə tənqid edir və bu barədə öz nəzərini bildirərək deyir: “Sənin müqəddərat və taleyin belə insanların ixtiyarında deyil! Belə isə, riyakarlıq etmək nəyə lazımdır?! ” Əgər biz bütün nemətlər, o cümlədən, izzət və səadətə nail olmağın bağışlayan və mehriban Allah tərəfindən olması həqiqətinə diqqət yetirə bilsək, bu zaman şəxsiyyət və mənliyimizi digərləri müqabilində nümayiş etdirməyimizə ehtiyac qalmaz.   [1] “Biharul-ənvar”, c. 69, səh. 300.

Könül oxşayan Hədislər 15.02.2025

Həsəd və paxıllıqh

Həsəd və paxıllıq İmam Sadiq (ə) buyurmuşdur: الْحَاسِدُ‍ مُضِرٌّ بِنَفْسِهِ قَبْلَ أَنْ يُضِرَّ بِالْمَحْسُودِ “Həsəd edən paxıllıq etdiyi şəxsə zərər yetirməzdən qabaq özünə zərər vurar.”[1] Qısa izah Həsəd amilinin həqiqəti insanın digərlərinin nemət içərisində olduğunu görmək istəməməsi, həmin nemətlərin onların əlindən çıxması uğrunda səy və təlaş etməsi və yaxud onlara ziyan dəyməsini arzulamaqdan ibarətdir. Həqiqətdə, həsəd aparan şəxs həmişə bir növ lider və öndərlik amilinin deyil, əksinə geriqalma amili uğrunda fəaliyyət göstərir. Digər tərəfdən, həsəd əxlaqi xəstəlik və rəzilə sifətlərdən sayılır. Həsəd edən şəxs psixoloji cəhətdən digərlərindən öncə, özünü oda ataraq yandırır və başqa bir ifadə ilə desək, hamıdan geriyə qalaraq təhqir edilir. Belə olduğu halda, həsəd aparan şəxs digər insanların inkişafına mane olmaq üçün deyil, əksinə onlardan önə keçmək uğrunda çalışmalıdır. Bəli! Həsəd aparan kəs, başqalarına zərər yetirməzdən qabaq, ilk öncə özünü həsəd atəşində yandırır. [1] “Biharul-ənvar”, c. 70, səh. 255.

Könül oxşayan Hədislər 14.02.2025

Haqq müqabilində üç dəyərli xislət

İslam Peyğəmbəri (s) buyurur: ثَلاَثٌ تَخْرُقُ الْحُجُبَ وَ تَنْتَهِي إِلَيٰ مَا بَيْنَ يَدَيِ اللهِ: صَرِيْرُ أَقْلَامِ الْعُلَمَاءِ وَ وَطْيُ أَقْدَامِ الْمُجَاهِدِينَ وَ صَوْتُ مَغَازِلِ الْمُحْصَنَاتِ “Üç xislət maneələri aşaraq əzəmətli Allah dərgahına çatar: 1. Alimlərin yazı yazan vaxt qələmlərinin hərəkətindən yaranan səs; 2. Döyüş meydanlarında mübariz əsgərlərin addım səsi; 3. İffətli qadınların ip əyirən cəhrəsinin sədası!”[1] Qısa izah Necə də dolğun və təəccüblü izahdır! Üç səs var ki, varlığın dərinliyinə nüfuz edir və əks-sədası Allahın əzəmətli ərşinə qədər yüksələrək onun dərgahına çatır. Həmin səslər bunlardır: Asta və qısa olmasına baxmayaraq, qələmin səsi, mücahidlərin addım səsi və imanlı qadınların ip əyirən maşınlarının səsi. Həqiqətdə də, şərəfli insan cəmiyyətinin təməl və bünövrəsini, məhz, elm, mübarizə və əmək adlı üç amil təşkil edir:. [1] “Əş-şəhab fil-hökm vəl-adab,” səh. 22.

1 2 3