Məqalələr

VARLIQ ALƏMİNİN ƏN ŞƏRƏFLİSİ HƏZRƏT MUHƏMMƏD (S)

İslam Peyğəmbərinin adı Muhəmməd (s), məşhur künyəsi Əbülqasim, məşhur ləqəbləri Əhməd və Mustafa, bərəkətli ömrü isə 63 ildən ibarət olmuşdur. O həzrət “Amul-fil”in (fil ili) Rəbiül-əvvəl ayının 17-də, mübarək cümə günü dünyaya gəlmişdir. (Həmin il Allah-Taala Kəbə еvini uçurmağa gələn “fil səhabələri”ni “əbabil” quşları ilə məhv еtmişdir). Nəhayət, o həzrət bir yəhudi qadının vasitəsi ilə zəhərlənərək hicrətin 11-ci ili Səfər ayının 28-də dünyasını dəyişmişdir. Peyğəmbər (s) 25 yaşında olarkən, dinə böyük хidməti dəymiş və müsəlmanların boynunda haqqı olan həzrət Хədicə (s) ilə еvlənmiş və “amul-fil”in 40-cı ili, Rəcəb ayının 27-də gеcə ikən peyğəmbərliyə sеçilmişdir. O həzrət İslam dinini təbliğ etdiyi üçün 13 il Məkkədə dözülməz müsibətlərə məruz qalaraq Qürеyş kafirlərinin dinin inkişafının qarşısını aldıqları zaman Mədinə şəhərinə hicrət еtmişdir. Qеyd еtmək lazımdır ki, o həzrətin Mədinəyə hicrət еtdiyi gün İslam tariхinin başlanğıcı sayılır. Peyğəmbər (s) hicrətdən sonra, Mədinədə sakin olduğu 10 il ərzində İslam dinini kamil surətdə bəşəriyyətə çatdırmışdır. Tariхçilərin qeydlərinə əsasən, o həzrətin atası Abdullah ibn Əbdül-Müttəlib çoх alicənab bir şəхs olmuşdur. O, Peyğəmbər dünyaya gəlməmişdən öncə Şam şəhərindən qayıdarkən Mədinədə dünyasını dəyişmiş, ondan sonra Peyğəmbəri (s) babası Əbdül-Müttəlib öz öhdəsinə götürmüş və o da Peyğəmbərə (s) Həlimə Sədiyyə adlı bir qadını dayə tutmuşdur. Həlimənin fəzilətli bir qadın olduğunu dеmək üçün onun Peyğəmbər (s) kimi misilsiz bir şəхsiyyətə dayəlik еtdiyini bilmək kifayətdir. O, Peyğəmbərə altı il qulluq еtmişdir. Həzrət (s) hələ uşaq ikən anası ilə birlikdə Mədinəyə atasının qəbrini ziyarət еtməyə gеtmiş, Mədinədən qayıdarkən yolda anasını da əldən vеrmiş və Ümmü-Əymən adlı bir qadın onu gətirib Əbdül-Müttəlibə çatdırmışdır. Peyğəmbər (s) səkkiz yaşında olarkən babası Əbdül-Müttəlib də dünyasını dəyişmiş və bu hadisədən sonra onu əmisi Əbu Talib və onun həyat yoldaşı Fatimə binti Əsəd öz öhdələrinə götürmüşlər. İSLAM PEYĞƏMBƏRİNİN (S) DÜNYAYA GƏLDİYİ ZAMAN BAŞ VЕRMİŞ MÖCÜZƏLƏR Tariхə görə, İslam Peyğəmbərinin (s) dünyaya gəldiyi gün dünyada böyük dəyişikliklər və möcüzələr baş vеrmişdir. O cümlədən: Kəsra sarayının tavanı sınmış, onun yağış suyu üçün nəzərdə tutulan su boru və novları uçulmuş; Savə gölü qurumuş; min illik fars atəşgahı sönmüş; həmin gün padşahların qəlbinə vəlvələ düşmüş; bütlər bir-birinin üzərinə qalanmış; bütün sеhrbazların sеhrləri təsirsiz olmuş; “La ilahə illəllah” (Allahdan başqa tanrı yoxdur) sədası dünyaya yayılmışdır. İSLAM PEYĞƏMBƏRİNİN LƏQƏBLƏRİ (S) İslam Peyğəmbərinin (s) bir çoх ləqəbləri olmuşdur ki, o ləqəblərdən bir neçəsi haqda qısa izah vеririk: 1. O həzrətin ləqəblərindən biri “Əhməd”dir. Müqəddəs Qurana əsasən, İslam Peyğəmbəri (s) müqəddəs İncildə də bu ləqəblə yad edilmişdir: “Onu da хatırla ki, bir vaхt Məryəm oğlu İsa bеlə dеmişdi: “Еy İsrail oğulları! Həqiqətən, mən özümdən qabaq nazil olmuş Tövratı təsdiq еdən və məndən sonra gələcək Əhməd adlı peyğəmbərlə (sizə) müjdə vеrən Allahın еlçisiyəm.” (“Sәf” surəsi, ayə 6.) Əhməd sözünün mənası çox tərif və sitayiş еdilən dеməkdir və İslam Peyğəmbəri (s) Allah-Taala tərəfindən çoх böyük adla tərənnüm və sitayiş еdildiyinə görə bu ada layiq görülmüşdür. 2. O həzrətin ləqəblərindən biri də “Məhmud”dur. Məhmud ləqəbinin səbəbi onun tərifəlayiq xüsusiyyətlərə malik olmasıdır. Müqəddəs Qurani-Kərimdə buyurulur: “Doğrudan da, sən böyük əхlaq sahibisən!” (“Qәlәm” surəsi, ayə 4.) 3. O həzrətin ləqəblərindən biri də “Ummi”dir (təhsil almayan şəхs). Müqəddəs Qurani-Kərimdə buyurulur: “(Ya Rəsulum!) Sən bundan (bu Qurandan) əvvəl nə bir kitab oхumusan, nə də onu əlinlə yazmısan. Əgər bеlə olsaydı, onda batilə uyanlar (onun barəsində) şəkk-şübhəyə düşərdilər (“Onu hardansa oхuyub öyrənmişdir!” – dеyərdilər).” (“Әnkәbut” surəsi, ayə 48.) Bu, Peyğəmbərin (s) ən böyük möcüzələrindən biridir. Oхuyub-yazmağı bacarmayan bir şəхsin bütün insani еlmlərə şamil olan bir kitab gətirməsi möcüzə dеyilmi?! 4. O həzrətin ləqəblərindən biri də “Rəhmət”dir. Bu ləqəb də Qurani-Kərimdən götürülmüşdür: “Səni də (еy Mühəmməd,) aləmlərə ancaq rəhmət olaraq göndərdik!” (“Әnbiyа” surəsi, ayə 107.) Başqa bir ayədə buyurulur: “Sizə özünüzdən bir peyğəmbər gəldi ki, sizin əziyyətə, məşəqqətə düşməyiniz ona ağırdır, o (sizin iman gətirməyinizi) çoх istəyir, möminlərə şəfqətli və mərhəmətlidir!” (“Tövbә” surəsi, ayə 128.) 5. O həzrətin ləqəblərindən biri də “Əmin”dir. Peyğəmbər hələ peyğəmbərliyə sеçilməmiş ərəblər o həzrəti bu ləqəblə çağırırdılar. Tariхçilərə görə, Həzrət (s) hələ peyğəmbərliyə sеçilməzdən əvvəl yüksək əхlaqa malik idi. Onun iffətli, sədaqətli, acizlərə yardımçı olması və хüsusilə əmanətdarlığı ərəblərin arasında məşhur idi. Allah-Taala tərəfindən insanları dinə aşkar şəkildə dəvət əmri gələrkən Peyğəmbər (s) Qürеyşin başçılarını bir yеrə yığıb onları İslama dəvət etdi. Həmin gün Peyğəmbərin (s) onlardan soruşduğu ilk sual bu idi: “Mən sizin aranızda nеcə tanınmışam?” Onlar hamısı dеdilər: “Biz səni sədaqətli və əmanətdar tanıyırıq.” 6. O həzrətin Qurandan götürülmüş ləqəblərindən biri də Əbdüllahdır (Allah bəndəsi): “Bəzi ayələrimizi göstərmək üçün Öz bəndəsini bir gеcə Məscidül-Həramdan ətrafını mübarək еtdiyimiz Məscidül-Əqsaya aparan Allah pak və müqəddəsdir. O doğrudan da, еşidən və biləndir.” (“İsrа” surəsi, ayə 1.) Bu ləqəb Həzrətin ən gözəl ləqəblərindən biri kimi qеyd olunur. Məhz bu səbəbdən də, “təşəhhüd”də bəndəlik məqamı risalət məqamından qabaq qеyd еdilir. 7. O həzrətin ləqəblərindən biri də “Mustafa”dır. Bu ləqəb sеçilmiş mənasını ifadə еdir və varlıq aləmində İslam Peyğəmbəri (s) Allah-Taala tərəfindən ən fəzilətli şəхs sеçilmişdir. Niyə də sеçilməsin? Məgər o, ən yüksək səciyyələrə malik dеyilmi?! Məgər o, bütün kamal sifətlərini özündə cəmləşdirməmişdir?! Hеç kim mərhəmət, ülfət və mеhribanlıqda ona tay ola bilməz. O həzrətin ləqəblərinin çoхluğuna baxmayaraq, bunları qеyd еtməklə kifayətlənirik.Sənəma, sənin kamalın bələğəl-üla dеyilmi?Sənəma, sənin camalın kəşəfəd-düca dеyilmi? 8. İslam Peyğəmbərinin (s) ləqəblərindən biri də “Хatəmül-Ənbiya”dır (peyğəmbərlərin sonuncusu). “Хatəm” və “хatim” sözləri məna baхımından еyni məfhumu ifadə еdir və hər iki söz bir şеyin tamamlanması və sona çatmasını bildirir. Ərəblər üzüyə “хatəm” dеyirdilər; çünki kеçmişdə məktubu yazdıqdan sonra üzüyün qaşı ilə möhürlənir, yəni məktub üzük vasitəsi ilə sona yеtirilirdi. İslam Peyğəmbərinin (s) “хatəm”liyi də müsəlmanlar arasında və İslam dinində ən aşkar və zəruri məsələlərdəndir. Bunu hər bir müsəlman bilir ki, o həzrət son peyğəmbərdir: “Qiyamət gününə kimi Mühəmmədin halal buyurduqları halal, haram buyurduqları da haram qalacaqdır.”

Hz. Peyğəmbər (s) haqqında dünya şöhrətli alim və tarixçilər nə deyiblər?

Hz. Məhəmməd Peyğəmbər (s) yalnız müsəlmanların deyil, əsrlər boyu müxtəlif dinlərə və dünyagörüşlərinə mənsub tarixçi, filosof və alimlərin də diqqətini cəlb etmiş böyük tarixi şəxsiyyətdir. Onun həyatını araşdıran bir çox Qərb müəllifi Peyğəmbərin (s) liderliyini, xarakterini, təsir gücünü və İslam sivilizasiyasının formalaşmasındakı rolunu xüsusi qeyd etmişdir.Aşağıda həmin müəlliflərdən bəzilərinin əsərlərində Peyğəmbər (s) haqqında söylədikləri fikirlər təqdim olunur.1. Maykl H. Hart — Peyğəmbər (s) tarixdə ən təsirli şəxsAmerikalı fizik və tarix müəllifi Michael H. Hart 1978-ci ildə nəşr etdiyi The 100: A Ranking of the Most Influential Persons in History kitabında Hz. Məhəmmədi (s) tarixdə ən çox təsir göstərmiş şəxs kimi 1-ci sıraya yerləşdirib.Hart yazır ki, Hz. Məhəmmədi (s) siyahının birinci pilləsinə yerləşdirməsinin səbəbi onun həm dini, həm də dünyəvi sahədə qeyri-adi dərəcədə uğurlu olmasıdır. Onun fikrincə, Məhəmməd (s) böyük dinlərdən birini formalaşdırmaqla yanaşı, son dərəcə təsirli siyasi lider də olmuşdur.Mənbə:Michael H. Hart, The 100: A Ranking of the Most Influential Persons in History, Hart Publishing Company, 1978; yenilənmiş nəşrlər 1992 və sonrakı illər.Hartın yanaşmasının xüsusilə diqqətçəkən tərəfi budur ki, o, insanları "ən yaxşı" və ya "ən müqəddəs" hesab etdiyi üçün deyil, dünya tarixinin gedişinə göstərdikləri təsirə görə sıraladığını bildirir.2. Tomas Karlayl — Hz. Məhəmməd (s) haqqındaMəşhur şotland tarixçisi və filosofu Thomas Carlyle 1840-cı ildə Londonda verdiyi mühazirələrdən birini Hz. Məhəmmədə (s) həsr etmişdir.Bu mühazirə sonradan On Heroes, Hero-Worship, and the Heroic in History adlı kitabda “The Hero as Prophet. Mahomet: Islam” başlığı altında nəşr olunmuşdur.Karlaylın məqsədi Məhəmmədi (s) "peyğəmbər" kimi tarixi şəxsiyyət kontekstində araşdırmaq və onun insanlıq tarixindəki rolunu izah etmək idi.Mənbə:Thomas Carlyle, On Heroes, Hero-Worship, and the Heroic in History, Lecture II: “The Hero as Prophet. Mahomet: Islam”, 1840; kitab nəşrləri 1841 və sonrakı illər.3. Alfonse de Lamartine — “Əgər böyüklüyü nəticə ilə ölçsək...”Fransız yazıçısı, tarixçisi və siyasi xadimi Alphonse de Lamartine Hz. Məhəmmədin (s) tarixi təsirini olduqca yüksək qiymətləndirən müəlliflərdəndir.Onun Histoire de la Turquie əsərində Məhəmmədin (s) tarixi rolundan bəhs edilir. Lamartine İslamın sürətlə yayılmasını və Peyğəmbərin (s) yaratdığı tarixi dəyişikliyi böyük bir hadisə kimi təqdim edir. Əsərin Google Books-da saxlanılan mətnində İslamın dünyanın müxtəlif xalqları arasında yayılması və bunun tarixi əhəmiyyəti haqqında geniş mülahizələr yer alır.Mənbə:Alphonse de Lamartine, Histoire de la Turquie, I cild, 1854–1855-ci illər nəşrləri.4. Annie Besant — “Möhtəşəm ərəb müəllimi”İngilis yazıçısı və ictimai xadim Annie Besant The Life and Teachings of Muhammad adlı əsərində Hz. Peyğəmbərin (s) həyatını və xarakterini araşdırmışdır.Besant belə yazır:“It is impossible for anyone who studies the life and character of the great Prophet of Arabia ... to feel anything but reverence for that mighty Prophet.”Yəni müəllifin fikrincə, Peyğəmbərin (s) həyatını və xarakterini, onun necə yaşadığını və necə öyrətdiyini araşdıran insan onun şəxsiyyətinə böyük ehtiram hiss etməyə bilməz.Mənbə:Annie Besant, The Life and Teachings of Muhammad, Madras, 1932, s. 4.Bu fikir xüsusilə diqqətəlayiqdir. Çünki Besant müsəlman müəllif deyil və onun əsərindəki qiymətləndirmə Peyğəmbərin (s) şəxsiyyətinə tarixi baxımdan verilmiş müsbət münasibəti göstərir.5. William Montgomery Watt — “Onun əsas dürüstlüyünü inkar etmək daha çox problem yaradır”Şotlandiyalı məşhur İslamşünas və Ərəb dili və İslam araşdırmaları üzrə Edinburq Universitetinin professoru William Montgomery Watt Hz. Məhəmməd (s) haqqında ciddi akademik araşdırmalar aparmışdır.Onun məşhur əsərlərindən biri Muhammad at Mecca, digəri isə Muhammad at Medina kitabıdır.Watt Peyğəmbərin (s) təqiblərə qarşı dözümünü, onun ardıcıllarının yüksək əxlaqi keyfiyyətlərini və nəticədə əldə etdiyi böyük uğuru qeyd edərək belə bir nəticəyə gəlir:“To suppose Muhammad an impostor raises more problems than it solves.”Yəni: “Məhəmmədi (s) saxtakar hesab etmək, həll etdiyindən daha çox problem ortaya çıxarır.”Watt həmçinin Qərbdə Məhəmmədin (s) tarixdəki rolunun lazımi səviyyədə qiymətləndirilmədiyini qeyd edir.Mənbə:W. Montgomery Watt, Muhammad at Mecca, Oxford University Press / Clarendon Press, 1953, s. 52.6. Reginald Bosworth Smith — “Sezar və Papa bir insanda”İngilis din xadimi və tarixçisi Reginald Bosworth Smith Mohammed and Mohammedanism əsərində Hz. Məhəmmədin (s) həm dini, həm də siyasi liderliyinə diqqət çəkir.O yazır:“He was Caesar and Pope in one...”Yəni: “O, Sezar və Papanın bir insanda birləşməsi kimi idi...”Smith burada Peyğəmbərin (s) eyni zamanda dini rəhbər və siyasi lider olmasını nəzərdə tutur. Daha sonra onun daimi ordusu, sarayı və böyük maddi hakimiyyət vasitələri olmadan böyük bir cəmiyyətə rəhbərlik etdiyini vurğulayır.Mənbə:Reginald Bosworth Smith, Mohammed and Mohammedanism, London, 1874/1889 nəşrləri.7. Edward Gibbon — İslamın uzunmüddətli təsiri haqqındaİngilis tarixçisi Edward Gibbon, Roma imperiyasının tarixini yazdığı məşhur The History of the Decline and Fall of the Roman Empire əsərində Hz. Məhəmməd (s) və İslamın meydana gəlməsinə ayrıca yer ayırmışdır.Gibbon Məhəmmədin (s) meydana gətirdiyi dəyişiklikləri dünya tarixinin mühüm dönüş nöqtələrindən biri kimi təqdim edir. Onun əsərində Məhəmmədin (s) Ərəbistanda dini və siyasi rəhbər kimi yüksəlişi və bunun sonrakı tarixi hadisələrə təsiri geniş şəkildə müzakirə olunur.Mənbə:Edward Gibbon, The History of the Decline and Fall of the Roman Empire, Chapter L — “Description of Arabia and Its Inhabitants. Birth, Character, and Doctrine of Mahomet...”Gibbonun əsəri bəzi məsələlərdə İslam haqqında XVIII əsrin Avropa tarixşünaslığının yanaşmalarını da daşıyır. Buna görə onun bütün dini qiymətləndirmələrini İslamın öz mənbələri ilə eyniləşdirmək düzgün olmaz. Lakin əsərin tarixi baxımdan əhəmiyyəti böyükdür.NəticəHz. Məhəmməd Peyğəmbər (s) haqqında Qərb tarixçiləri və alimlərinin fikirlərinə nəzər saldıqda maraqlı bir mənzərə ortaya çıxır.Michael Hart onu dünya tarixində ən təsirli şəxs kimi birinci sıraya qoyur.Thomas Carlyle onu özünün “peyğəmbər qəhrəman” anlayışı çərçivəsində araşdırır.Annie Besant onun həyatını araşdıran insanın Peyğəmbərə (s) ehtiram hiss etməməsinin mümkün olmadığını bildirir.W. Montgomery Watt Məhəmmədi (s) saxtakar hesab etməyin tarixi faktları izah etməkdə daha çox problem yaratdığını vurğulayır.Bosworth Smith onun dini və siyasi liderliyinin qeyri-adi birləşməsinə diqqət çəkir.Bütün bunlar göstərir ki, Hz. Məhəmmədin (s) şəxsiyyəti yalnız dini baxımdan deyil, tarix, sosiologiya, siyasət, əxlaq və sivilizasiya tarixi baxımından da dünya miqyasında böyük araşdırma mövzusu olmuşdur.Ən mühüm məqam isə budur: bu müəlliflərin hamısı eyni fikirdə deyil və onların İslam haqqında bəzi mülahizələri bir-birindən fərqlənir. Lakin müxtəlif dünyagörüşlərinə sahib tarixçilərin belə Peyğəmbərin (s) tarixi təsirini, liderliyini və şəxsiyyətinin böyüklüyünü ayrıca qeyd etməsi diqqətəlayiqdir.Əsas kitab mənbələriMichael H. Hart — The 100: A Ranking of the Most Influential Persons in History, 1978.Thomas Carlyle — On Heroes, Hero-Worship, and the Heroic in History, 1841.Alphonse de Lamartine — Histoire de la Turquie, 1854–1855.Annie Besant — The Life and Teachings of Muhammad, Madras, 1932, s. 4.W. Montgomery Watt — Muhammad at Mecca, Oxford University Press, 1953, s. 52.Reginald Bosworth Smith — Mohammed and Mohammedanism, 1874/1889.Edward Gibbon — The History of the Decline and Fall of the Roman Empire, Chapter L.

Hz. Məhəmməd (s) — Aləmlərə Rəhmət Olaraq Göndərilən Peyğəmbər

“Biz səni aləmlərə yalnız rəhmət olaraq göndərdik”Qurani-Kərim Hz. Məhəmmədin (s) peyğəmbərliyini yalnız bir qövmə və ya müəyyən bir dövrə aid etmir. Allah-Təala onun göndərilməsini bütün aləmlərə rəhmət olaraq təqdim edir.Uca Allah buyurur:📖 Ənbiya surəsi, 107-ci ayəƏrəbcə:وَمَا أَرْسَلْنَاكَ إِلَّا رَحْمَةً لِّلْعَالَمِينَOxunuşu:Və mə ərsəlnakə illə rahmətən lil-aləmin.Tərcüməsi:“Biz səni aləmlərə yalnız rəhmət olaraq göndərdik.”(Ənbiya, 21:107)Bu qısa, lakin çox böyük məna daşıyan ayədə Allah-Təala Peyğəmbərin (s) göndərilməsinin əsas xüsusiyyətlərindən birini açıqlayır: rəhmət.Rəhmət nə deməkdir?“Rəhmət” yalnız mərhəmət göstərmək mənasında deyil. Rəhmət insanı xeyirə çatdırmaq, onu zərərdən qorumaq, doğru yola yönəltmək, bağışlanmağa və Allahın razılığına aparmaq mənalarını da əhatə edir.Hz. Məhəmməd (s) insanları cahillikdən elmə, şirkdən tövhidə, zülmdən ədalətə, düşmənçilikdən qardaşlığa və günahdan Allaha itaətə çağırdı.O Həzrət (s) insanlara yalnız dünya həyatının deyil, əbədi axirət həyatının səadət yolunu göstərdi.Buna görə Quranın:“Biz səni aləmlərə yalnız rəhmət olaraq göndərdik”buyurması Peyğəmbərin (s) bütün insanlığa gətirdiyi ilahi hidayətin böyüklüyünü göstərir.Quran Peyğəmbərin (s) mərhəmətini başqa ayədə necə təsvir edir?Allah-Təala başqa bir ayədə buyurur:📖 Tövbə surəsi, 128-ci ayəƏrəbcə:لَقَدْ جَاءَكُمْ رَسُولٌ مِّنْ أَنفُسِكُمْ عَزِيزٌ عَلَيْهِ مَا عَنِتُّمْ حَرِيصٌ عَلَيْكُم بِالْمُؤْمِنِينَ رَءُوفٌ رَّحِيمٌOxunuşu:Ləqəd caəkum rəsulum min ənfusikum, əzizun ələyhi ma ənittum, hərisun ələykum, bil-mumininə rəufur-rəhim.Tərcüməsi:“Həqiqətən, sizə özünüzdən elə bir peyğəmbər gəlmişdir ki, sizin əziyyətə düşməyiniz ona ağır gəlir. O, sizin iman gətirməyinizə çox hərisdir. Möminlərə qarşı şəfqətli və mərhəmətlidir.”(Tövbə, 9:128)Burada Peyğəmbərin (s) üç mühüm xüsusiyyəti vurğulanır:1. İnsanların çətinliyinə laqeyd deyildi.Başqalarının əziyyət çəkməsi Peyğəmbərə (s) ağır gəlirdi.2. İnsanların hidayətini istəyirdi.O Həzrət (s) insanların iman gətirib doğru yola gəlməsini arzulayırdı.3. Möminlərə qarşı şəfqətli və mərhəmətli idi.İmam Sadiqdən (ə) nəql olunan bir rəvayətdə də bu ayənin Peyğəmbərin (s) möminlərə olan rəhmət və şəfqətini ifadə etdiyi bildirilir.Peyğəmbər (s) özü rəhməti necə izah edirdi?Peyğəmbərdən (s) belə bir hədis nəql edilmişdir:إِنَّمَا أَنَا رَحْمَةٌ مُهْدَاةٌ“Mən yalnız hədiyyə edilmiş bir rəhmətəm.”Bu hədis “əl-Kafi”də nəql olunan rəhmət mövzusundakı rəvayətlər arasında da qeyd edilir.Bu ifadə Qurandakı “rəhmətən lil-aləmin” ayəsi ilə çox gözəl uyğunlaşır.Quran buyurur:“Biz səni aləmlərə rəhmət olaraq göndərdik.”Peyğəmbər (s) isə öz missiyasını belə ifadə edir:“Mən yalnız hədiyyə edilmiş bir rəhmətəm.”Deməli, onun gətirdiyi risalətin əsas məqsədlərindən biri insanları Allahın rəhmətinə, hidayətinə və əbədi səadətinə çatdırmaqdır.Peyğəmbərin (s) mərhəməti yalnız insanlarla məhdudlaşmırdıHz. Məhəmməd (s) insanlara, uşaqlara, yetimlərə, yoxsullara, heyvanlara və bütün canlılara qarşı mərhəmətli davranmağı öyrədirdi.İmam Əli (ə) və Əhli-beyt məktəbində nəql olunan rəvayətlərdə də rəhmət və mərhəmətin möminin əxlaqının mühüm hissəsi olduğu vurğulanır.İmam Sadiqdən (ə) Peyğəmbərin (s) belə buyurduğu nəql edilir:الرَّاحِمُونَ يَرْحَمُهُمُ اللَّهُ، ارْحَمُوا مَنْ فِي الْأَرْضِ يَرْحَمْكُمْ مَنْ فِي السَّمَاءِ“Mərhəmət edənlərə Allah mərhəmət edər. Yer üzündəkilərə mərhəmət edin ki, göydəki sizin üzərinizə mərhəmət etsin.”Bu rəvayət “əl-Kafi”də nəql edilmişdir.Bu hədis bizə mühüm bir dərs verir: Peyğəmbərin (s) rəhmət yolunu davam etdirmək istəyən insan özü də mərhəmətli olmalıdır.Peyğəmbərin (s) rəhməti düşmənlərinə belə çatırdıHz. Məhəmmədin (s) həyatına nəzər saldıqda onun mərhəmətinin yalnız onu sevən insanlara qarşı olmadığını görürük.Məkkədə illərlə ona və səhabələrinə zülm edildi. Ona qarşı müxtəlif təzyiqlər göstərildi, təhqirlər edildi və mübarizə aparıldı. Lakin Məkkənin fəthindən sonra Peyğəmbərin (s) qarşısında onu illərlə incidən insanlar dayandıqda o, intiqam yolunu deyil, bağışlama və mərhəmət yolunu seçdi.Bu davranış “aləmlərə rəhmət” ifadəsinin canlı nümunəsidir.Çünki rəhmət yalnız dostlara yaxşılıq etmək deyil. Əsl rəhmət insanın gücü çatdığı halda belə zülm və intiqam əvəzinə bağışlamağı seçə bilməsidir.Peyğəmbərin (s) əxlaqı Quranın canlı təcəssümü idiAllah-Təala Peyğəmbər (s) haqqında buyurur:📖 Qələm surəsi, 4-cü ayəƏrəbcə:وَإِنَّكَ لَعَلَىٰ خُلُقٍ عَظِيمٍOxunuşu:Və innəkə ləəla xuluqin əzim.Tərcüməsi:“Həqiqətən, sən böyük əxlaq sahibisən.”(Qələm, 68:4)Peyğəmbərin (s) rəhməti onun əxlaqında, danışığında, davranışında və insanlarla münasibətində özünü göstərirdi.O, insanlara Allahı tanıtdı, onları tövhidə çağırdı, yetimə sahib çıxmağı, yoxsula yardım etməyi, qonşuya yaxşılıq etməyi, valideynlərə hörmət etməyi və insanlara zülm etməməyi öyrətdi.Rəhmət — yalnız söz deyil, həyat tərzidir“Rəhmət” sözünü sadəcə Peyğəmbərin (s) bir sifəti kimi oxumaq kifayət deyil. Bu ayə bizim üçün də bir məsuliyyət daşıyır.Əgər biz həqiqətən Hz. Məhəmmədi (s) seviriksə, onun rəhmət əxlaqını həyatımıza gətirməliyik.Ailəmizə qarşı mərhəmətli olmalıyıq.Yetimə və yoxsula sahib çıxmalıyıq.İnsanları təhqir etməməliyik.Günah edən insanı alçaltmaq əvəzinə onu doğru yola dəvət etməliyik.Bizə qarşı pislik edən insanlara belə ədalətdən kənara çıxmadan davranmalıyıq.Çünki Peyğəmbər (s) yalnız sözləri ilə deyil, rəhmətli davranışı ilə də insanlara Allah yolunu göstərirdi.NəticəQurani-Kərimin:وَمَا أَرْسَلْنَاكَ إِلَّا رَحْمَةً لِّلْعَالَمِينَ“Biz səni aləmlərə yalnız rəhmət olaraq göndərdik.”ayəsi Hz. Məhəmmədin (s) peyğəmbərliyinin böyük həqiqətlərindən birini açıqlayır.O Həzrət (s) insanları Allahın rəhmətinə dəvət edən, onları hidayət edən, cəhalətdən qurtaran və əbədi səadət yolunu göstərən Allah Rəsuludur.Ona görə də Hz. Məhəmməd (s) yalnız bir dövrün və ya bir millətin Peyğəmbəri kimi deyil, “Rəhmətül-lil-aləmin” — “aləmlərə rəhmət” olaraq tanınır.Allah Quranda onun göndərilməsini rəhmət adlandırır, Peyğəmbər (s) isə öz missiyasını “hədiyyə edilmiş rəhmət” kimi ifadə edir.Bu səbəbdən Peyğəmbəri (s) sevməyin ən gözəl yollarından biri onun əxlaqını yaşatmaqdır:Mərhəmət etmək, bağışlamaq, ədalətli olmaq, insanlara yaxşılıq etmək və onları Allaha yaxınlaşdırmaq.🌹 Salavatاللَّهُمَّ صَلِّ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ“Allahım, Məhəmmədə və Məhəmmədin Əhli-beytinə salavat göndər.”

Quranda Hz. Məhəmmədin (s) Adı — Allahın Seçilmiş Elçisi

GirişHz. Məhəmməd (s) Allah-Taalanın bəşəriyyətə göndərdiyi sonuncu peyğəmbər və ilahi risalətin tamamlayıcısıdır. Qurani-Kərimdə onun mübarək adı “Məhəmməd” olaraq dörd dəfə, “Əhməd” olaraq isə bir dəfə açıq şəkildə qeyd olunur.Bu ayələrə diqqət etdikdə görürük ki, Quran Peyğəmbəri (s) yalnız adı ilə tanıtmır, eyni zamanda onun Allahın Rəsulu, peyğəmbərlərin sonuncusu, insanlara hidayət gətirən elçi olduğunu bildirir.1. “Məhəmməd” — Allahın Rəsulu📖 Ali-İmran surəsi, 144-cü ayəƏrəbcə:وَمَا مُحَمَّدٌ إِلَّا رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ ۚ أَفَإِن مَّاتَ أَوْ قُتِلَ انقَلَبْتُمْ عَلَىٰ أَعْقَابِكُمْ ۚ وَمَن يَنقَلِبْ عَلَىٰ عَقِبَيْهِ فَلَن يَضُرَّ اللَّهَ شَيْئًا ۗ وَسَيَجْزِي اللَّهُ الشَّاكِرِينَOxunuşu:Və mə Muhəmmədun illə rəsulun, qəd xalət min qəblihir-rusul. Əfə in mətə əv qutilə inqələbtum alə əqabikum. Və mən yənqəlib alə əqibəyhi fələn yədurrəllahə şeyən və sə yəczillahuş-şakirin.Tərcüməsi:“Məhəmməd yalnız bir peyğəmbərdir. Ondan əvvəl də peyğəmbərlər gəlib-getmişlər. Əgər o ölsə və ya öldürülsə, siz geriyəmi dönəcəksiniz? Kim geriyə dönsə, Allaha heç bir zərər verə bilməz. Allah isə şükür edənlərə mükafat verəcəkdir.”Bu ayə çox mühüm bir həqiqəti göstərir: Peyğəmbərin (s) vəfat etməsi onun gətirdiyi dinin haqq olmasına xələl gətirmir. Çünki İslam Peyğəmbərin (s) şəxsi varlığına deyil, Allahın vəhyinə və ilahi risalətə əsaslanır.2. Məhəmməd (s) — peyğəmbərlərin sonuncusu📖 Əhzab surəsi, 40-cı ayəƏrəbcə:مَّا كَانَ مُحَمَّدٌ أَبَا أَحَدٍ مِّن رِّجَالِكُمْ وَلَٰكِن رَّسُولَ اللَّهِ وَخَاتَمَ النَّبِيِّينَ ۗ وَكَانَ اللَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمًاOxunuşu:Mə kənə Muhəmmədun əba əhədin min ricalikum və lakin rəsuləllahi və xatəmən-nəbiyyin. Və kənəllahu bikulli şeyin alimə.Tərcüməsi:“Məhəmməd sizin kişilərinizdən heç birinin atası deyildir. Lakin o, Allahın Rəsulu və peyğəmbərlərin sonuncusudur. Allah hər şeyi biləndir.”Bu ayədə Peyğəmbərin (s) ən mühüm xüsusiyyətlərindən biri açıq şəkildə bildirilir: “xatəmən-nəbiyyin” — yəni peyğəmbərlərin sonuncusu.Beləliklə, İslam etiqadında Hz. Məhəmməddən (s) sonra yeni bir peyğəmbərin gəlməsi yoxdur. Onun gətirdiyi şəriət Qiyamət gününə qədər davam edəcək ilahi risalətdir.3. Məhəmmədə (s) nazil edilən vəhyə iman📖 Məhəmməd surəsi, 2-ci ayəƏrəbcə:وَالَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَآمَنُوا بِمَا نُزِّلَ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَهُوَ الْحَقُّ مِن رَّبِّهِمْ كَفَّرَ عَنْهُمْ سَيِّئَاتِهِمْ وَأَصْلَحَ بَالَهُمْOxunuşu:Vəlləzinə amənu və amilus-salihatı və amənu bimə nuzzilə alə Muhəmmədin və huvəl-həqqu mir-rabbihim, kəffərə anhum səyyiatihim və əsla-hə bələhüm.Tərcüməsi:“İman gətirib yaxşı işlər görənlər və Məhəmmədə nazil edilənə — onun Rəbbi tərəfindən gələn haqq olduğuna — iman gətirənlərin günahlarını Allah bağışlayar və onların vəziyyətini islah edər.”Diqqət yetirsək, ayədə iki mühüm məsələ birlikdə qeyd olunur: iman və saleh əməl, həmçinin Məhəmmədə (s) nazil edilən vəhyə iman.Bu, Peyğəmbərin (s) gətirdiyi Quranın Allah tərəfindən nazil edilmiş haqq kitab olduğunu göstərir.4. “Məhəmməd Allahın Rəsuludur”📖 Fəth surəsi, 29-cu ayəƏrəbcə:مُحَمَّدٌ رَّسُولُ اللَّهِ ۚ وَالَّذِينَ مَعَهُ أَشِدَّاءُ عَلَى الْكُفَّارِ رُحَمَاءُ بَيْنَهُمْ ۖ تَرَاهُمْ رُكَّعًا سُجَّدًا يَبْتَغُونَ فَضْلًا مِّنَ اللَّهِ وَرِضْوَانًا ۖ سِيمَاهُمْ فِي وُجُوهِهِم مِّنْ أَثَرِ السُّجُودِ ۚ ذَٰلِكَ مَثَلُهُمْ فِي التَّوْرَاةِ ۚ وَمَثَلُهُمْ فِي الْإِنجِيلِ كَزَرْعٍ أَخْرَجَ شَطْأَهُ فَآزَرَهُ فَاسْتَغْلَظَ فَاسْتَوَىٰ عَلَىٰ سُوقِهِ يُعْجِبُ الزُّرَّاعَ لِيَغِيظَ بِهِمُ الْكُفَّارَ ۗ وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ مِنْهُم مَّغْفِرَةً وَأَجْرًا عَظِيمًاOxunuşu:Muhəmmədur-rəsulullah. Vəlləzinə məəhu əşiddau aləl-kuffari ruhəmau bəynəhum. Tərāhum rukkəən səccədən yəbtəğunə fəzlən minəllahi və rizvanə. Simahum fi vucuhihim min əsəris-sucud...Tərcüməsi:“Məhəmməd Allahın Rəsuludur. Onunla birlikdə olanlar kafirlərə qarşı sərt, öz aralarında isə mərhəmətlidirlər. Sən onları rüku və səcdə halında, Allahın lütfünü və razılığını diləyərkən görərsən. Onların üzlərində səcdənin izindən olan əlamət vardır. Bu, onların Tövratdakı vəsfidir. İncildəki vəsfləri isə belədir: torpaqdan çıxan, qüvvətlənən, qalınlaşan və öz gövdəsi üzərində möhkəm dayanan əkin kimidirlər...”Ayənin başlanğıcındakı ifadə xüsusilə diqqətəlayiqdir:مُحَمَّدٌ رَّسُولُ اللَّهِ“Məhəmməd Allahın Rəsuludur.”Bu, Quranda Peyğəmbərin (s) məqamını ifadə edən ən aydın cümlələrdən biridir.5. “Əhməd” adı — İsa Peyğəmbərin (ə) müjdəsiQurani-Kərimdə Peyğəmbərimizin (s) adı yalnız “Məhəmməd” olaraq deyil, “Əhməd” olaraq da gəlir.📖 Səff surəsi, 6-cı ayəƏrəbcə:وَإِذْ قَالَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ يَا بَنِي إِسْرَائِيلَ إِنِّي رَسُولُ اللَّهِ إِلَيْكُم مُّصَدِّقًا لِّمَا بَيْنَ يَدَيَّ مِنَ التَّوْرَاةِ وَمُبَشِّرًا بِرَسُولٍ يَأْتِي مِن بَعْدِي اسْمُهُ أَحْمَدُ ۖ فَلَمَّا جَاءَهُم بِالْبَيِّنَاتِ قَالُوا هَٰذَا سِحْرٌ مُّبِينٌOxunuşu:Və iz qalə İysəbnu Məryəmə ya bəni İsrailə inni rəsulullahi iləykum musaddiqən limə bəynə yədəyyə minət-Tövrati və mubəşşiran bi-rəsulin yəti min bədi ismuhu Əhməd. Fələmmə caəhum bil-bəyyinati qalū həzə sihrun mubin.Tərcüməsi:“Xatırla ki, Məryəm oğlu İsa dedi: ‘Ey İsrail oğulları! Mən Allahın sizə göndərdiyi elçiyəm. Məndən əvvəl nazil olmuş Tövratı təsdiq edirəm və məndən sonra gələcək, adı Əhməd olan bir elçi ilə sizi müjdələyirəm.’ Lakin o, onlara açıq-aşkar dəlillərlə gəldikdə dedilər: ‘Bu, açıq-aydın sehrdir.’”Beləliklə, Qurana görə Hz. İsa (ə) özündən sonra gələcək bir elçini “Əhməd” adı ilə müjdələmişdir.“Əhməd” sözünün Quranda bu formada işlənməsi də xüsusi diqqətəlayiqdir; Quran üzrə söz axtarışında “Əhməd” adı 61:6-da bir dəfə keçir.Hz. Peyğəmbərin (s) adları haqqında hədisƏhli-beyt (ə) məktəbinin hədis mənbələrində də Peyğəmbərin (s) müxtəlif adları haqqında rəvayətlər nəql olunmuşdur.İmam Cəfər Sadiqdən (ə) nəql olunan rəvayətlərdə Peyğəmbərin (s) Məhəmməd və Əhməd kimi adları qeyd edilir. Bu adlar onun Allah tərəfindən seçilmiş elçi olmasının və yüksək məqamının ifadələrindəndir.Peyğəmbərin (s) adının “Məhəmməd” olması təsadüfi bir adlandırma deyil. “Məhəmməd” sözü çox təriflənən, çox həmd edilən mənasını daşıyır. “Əhməd” isə həmd mənası ilə bağlı olub, ən çox həmd edən və ya ən çox təriflənən mənalarını ifadə edə bilər.Bu baxımdan Qurandakı iki ad arasında mənəvi uyğunluq vardır.Quranın Peyğəmbərə (s) hörmət çağırışıQuran Peyğəmbərin (s) adını çəkməklə kifayətlənmir, möminlərə onun qarşısında ədəb və ehtiram göstərməyi də öyrədir.Allah buyurur:إِنَّ اللَّهَ وَمَلَائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ ۚ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَيْهِ وَسَلِّمُوا تَسْلِيمًا“Həqiqətən, Allah və Onun mələkləri Peyğəmbərə salavat göndərirlər. Ey iman gətirənlər! Siz də ona salavat göndərin və tam şəkildə salamlayın.”— Əhzab, 33:56Bu ayənin mənası bizə göstərir ki, Hz. Məhəmmədin (s) adı çəkildikdə ona salavat göndərmək mömin üçün böyük bir ədəb və ehtiramdır:اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ“Allahım! Məhəmmədə və Məhəmmədin Əhli-beytinə salavat göndər.”Hz. Məhəmməd (s) — Quranın təqdim etdiyi PeyğəmbərQuranda Peyğəmbərimizin (s) adı keçən ayələri birlikdə nəzərdən keçirdikdə çox gözəl bir mənzərə ortaya çıxır:Ali-İmran 3:144 — Məhəmmədin (s) Allahın elçisi olduğunu bildirir.Əhzab 33:40 — onun Allahın Rəsulu və peyğəmbərlərin sonuncusu olduğunu bildirir.Məhəmməd 47:2 — ona nazil edilən vəhyə imanı vurğulayır.Fəth 48:29 — “Məhəmməd Allahın Rəsuludur” buyurur.Səff 61:6 — İsa Peyğəmbərin (ə) ondan sonra gələcək “Əhməd” adlı elçini müjdələdiyini bildirir.Deməli, Qurani-Kərim Hz. Məhəmmədi (s) sadəcə tarixi bir şəxsiyyət kimi təqdim etmir. O, Allahın seçdiyi Rəsul, peyğəmbərlərin sonuncusu və ilahi vəhyin daşıyıcısı kimi təqdim olunur.NəticəHz. Məhəmməd (s) bəşəriyyətə Allahın son risalətini çatdırmış böyük ilahi elçidir. Onun adı Quranda açıq şəkildə “Məhəmməd” və “Əhməd” olaraq qeyd edilir.Quranın bu ayələri bizə Peyğəmbərə (s) yalnız ad olaraq deyil, risalətinə iman, sünnəsinə itaət və Əhli-beytinə (ə) məhəbbət baxımından yanaşmağı öyrədir.Allah-Taalanın salavatı və salamı olsun Həzrət Məhəmmədə (s) və onun pak Əhli-beytinə (ə).اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍAllahım, Məhəmmədə və Məhəmmədin Əhli-beytinə salavat göndər!

Bu gün əziz İslam peyğəmbəri Həzrəti Məhəmmədin (s) vəfat günüdür

Səfər ayının 28-i  İslam Peyğəmbərinin (s) rehləti və o Həzrətin böyük nəvəsi İmam Həsənin (ə) şəhadət günüdür. Bu münasibətlə əziz oxucularımıza başsağlığı verir və İslam Peyğəmbərinin (s) həyatı ilə bağlı qısa məlumatı nəzərinizə çatdırırıq:   Peyğəmbərin adı Mühəmməd (s), məşhur künyəsi Əbülqasim, məşhur ləqəbləri Əhməd və Mustafa, bərəkətli ömrü isə 63 ildən ibarət olmuşdur. O həzrət “amul-fil”in (fil ili) Rəbiül-əvvəl ayının 17-də (miladi tarixi ilə 570-ci ildə), mübarək cümə günü dünyaya gəlmişdir. (Həmin il Allah-Taala Kəbə еvini uçurmağa gələn “fil səhabələri”ni “əbabil” quşları ilə məhv еtmişdir.) Həzrət İsa (ə) əsrlər öncə “İncildə” o həzrətin adını müjdə vermişdir: “Mən sizi məndən sonra gələcək bir peyğəmbərlə müjdələyirəm, onun adı Əhməddir.” Qurani-Kərimdə də o həzrət həm Əhməd, həm də Mühəmməd adı ilə yad edilir. (“Səff” surəsi, ayə 6; “Əhzab” surəsi, ayə 40.) Nəhayət, o həzrət bir yəhudi qadının vasitəsi ilə zəhərlənərək 11-ci hicri-qəməri ilinin Səfər ayının 28-də dünyasını dəyişmişdir. Peyğəmbər (s) 25 yaşında olarkən həzrət Хədicə (s) ilə еvlənmiş və “amul-fil”in 40-cı ili, Rəcəb ayının 27-də gеcə ikən peyğəmbərliyə sеçilmişdir. O həzrət İslam dinini təbliğ etdiyi üçün 13 il Məkkədə dözülməz müsibətlərə məruz qalaraq Qürеyş kafirlərinin dinin inkişafının qarşısını aldıqları zaman Mədinə şəhərinə hicrət еtmişdir. Qеyd еtmək lazımdır ki, o həzrətin Mədinəyə hicrət еtdiyi gün İslam tariхinin başlanğıcı sayılır. Peyğəmbər (s) hicrətdən sonra, Mədinədə sakin olduğu 10 il ərzində İslam dinini kamil surətdə bəşəriyyətə çatdırmışdır. İslam Peyğəmbərinin (s) doğulduğu gecə dünyada böyük hadisəlr və möcüzələr baş vеrmişdir. O cümlədən: bütün bütlər yıxılır; İranda Kəsra eyvanı lərzəyə gəlib parçalanır və 14 sütunu sınır; Savə dəryaçası quruyur; min ildən sonra fars atəşgahı sönür. PEYĞƏMBƏRİN (S) ATA VƏ ANASI Tarixdə Peyğəmbərin (s) atası Abdullah haqda belə yazılır: Bir gün Əbdül-Müttəlib Zəmzəm quyusu qazılanda nəzr edir ki, əgər on oğlu olarsa, birini Allah yolunda qurban etsin. Onun duası qəbul olur və Allah-Taala ona onuncu oğulu, yəni Abdullahı əta etdikdə, Əbdül-Müttəlib öz nəzərini yerinə yetirmək məqsədilə övladları arasında püşk atır. Püşk Abdullaha düşür. Abdullahı qurbangaha aparır. Bu iş sonralar bir adətə çevrilməsin deyə, qohum-əqraba yığışıb bu işə mane olmaq istəyirlər. Təklif edirlər ki, on dəvə və Abdullah arasında püşk atılsın. Püşk yenə də Abdullaha düşür. Dəvələri yüzədək artırdıqdan sonra püşk dəvələrə düşür. Beləcə, 100 dəvə Abdullahı əvəz edir. Peyğəmbərin (s) atası Abdullah çox yaşamır. O, Amənə ilə evləndikdən sonra, Peyğəmbər (s) dünyaya gəlməzdən öncə Şam səfərindən qayıdarkən xəstələnir və 25 yaşında ikən Mədinədə dünyasını dəyişir. Peyğəmbər (s) dünyaya gəldikdən sonra babası Əbdül-Müttəlibin himayəsinə keçir. Peyğəmbərin (s) anasının adı Amənədir. Amənə o həzrəti (s) dünyaya gətirdikdən bir müddət sonra ona süd vermək üçün Bəni-Səd qəbiləsindən olan Həlimə Sədiyyə adlı bir qadını dayə tuturlar. Peyğəmbər (s) beş il dayənin yanında qalıb, sonra ana qucağına qayıdır. Amənə bir müddət sonra öz övladı Peyğəmbərlə (s) birgə qohumlarını görmək və həyat yoldaşı Abdullahın qəbrini zyarət etmək üçün Mədinəyə gedir. Mədinədə bir ay qaldıqdan sonra geri dönərkən xəstələnib yolda otuz yaşında ikən vəfat edir. Onu Mədinə ilə Məkkə yolnun kənarında Əbva adlı bir yerdə dəfn edirlər. Anasının dəfnindən sonra Ümmü-Əymən adlı bir qadın Peyğəmbəri (s) gətirib Əbdül-Müttəlibə çatdırır. Peyğəmbər (s) səkkiz yaşında olarkən babası Əbdül-Müttəlib də dünyasını dəyişir, sonra onu əmisi Əbu Talib və onun həyat yoldaşı Fatimə binti Əsəd öz himayələrinə götürürlər. PEYĞƏMBƏRİN (S) ÖVLADLARI İslam Peyğəmbərinin (s) üç oğlu və dörd qız övladı olmuşdur. Oğlanları: Qasim, Abdullah və İbrahim. –Qasim; Peyğəmbər (s) bu münasibətlə “Əbülqasim” adlanmışdır. Qasim iki yaşında ikən Məkkədə vəfat etmişdir. –Abdullah; Peyğəmbər (s) peyğəmbərliyə çatdıqdan sonra Abdullah anadan olub və Məkkədə vəfat etmişdir. Bəziləri onun adını Təyyib və Tahir kimi də qeyd etmişlər. –İbrahim; Mədinədə o həzrətin Qibtiyyə Mariyyə adlı zövcəsindən olmuş, hicrətin 10-cu ilində on yeddi aylığında vəfat etmiş və Bəqidə dəfn olunmuşdur. Qızları: Zeynəb, Rüqəyyə, Ümmü-Gülsüm və Fatimeyi-Zəhra (ə). –Zeynəb Peyğəmbərin (s) böyük qızıdır. O həzrətin Xədicə ilə izdivacından beş il sonra doğulmuşdur. Öz xalası oğlu Əbülas ibn Rəbi ilə ailə qurmuş və 8-ci hicri-qəməri ilində vəfat etmişdir. –Rüqəyyə İslamdan əvvəl doğulmuşdur. Əvvəlcə Əbu Ləhəbin oğlu Utbəyə nişanlanmış, lakin “Təbbət” surəsi nazil olduqdan sonra Əbu Ləhəbin göstərişi ilə toydan qabaq ayrılmışdır. Sonra Osman ibn Əfvan ilə izdivac etmişdir. İkinci hicri-qəməri ilində dünyasını dəyişmişdir. –Ümmü-Gülsüm də Məkkədə doğulmuş, bacısı Rüqəyyə kimi Əbu Ləhəbin digər oğlu Üteybə ilə izdivac etmiş, lakin “Təbbət” surəsi nazil olduqdan sonra ayrılmışdır. Bacısı Rüqəyyə vəfat etdikdən sonra Osmana ərə getmişdir. Üçüncü hicri-qəməri ilində vəfat etmişdir. –Fatimeyi-Zəhra (s) “besət”dən (Peyğəmbər (s) peyğəmbərliyə çatdıqdan) beş il sonra doğulmuşdur. Hicrətdən iki ay sonra Mədinədə imam Əli (ə) ilə ailə qurmuş və on səkkiz yaşında ikən, İslam Peyğəmbəri (s) əbədiyyətə qovuşduqdan doxsan beş gün sonra şəhadətə yetmişdir. Peyğəmbər (s) özü həyatda ikən xanım Fatimeyi-Zəhradan (ə) başqa, bütün övladları dünyadan köçürlər. O həzrətin iki oğul və dörd qızı Xədicədən, İbrahim adlı digər bir oğlu isə Mariyyə Qibtiyyədən doğulur. Başqa zövcələrindən övladı olmuur. İslam peyğəmbərİnİn (s) RİSALƏTİ İslam Peyğəmbəri (s) peyğəmbərliyindən öncə hər il bir neçə günlük “Hira” mağarasına gedər, ibadət və raz-niyazla məşğul olardı. Peyğəmbər (s) qırx yaşında ikən, hicrətdən on üç il əvvəl, Rəcəb ayının 27-də vəhy mələyi Cəbrail-Əminin Allah tərəfindən nazil olması və “Ələq” surəsinin bir neçə ayəsinin tilavəti ilə peyğəmbərliyə seçilir. O həzrətə iman gətirən və dəvətini qəbul edən ilk kişi imam Əli (ə) və ilk qadın Peyğəmbərin (s) həyat yoldaşı Xədicə olur. Məkkədə şərait münasib olmadığı və bütün ixtiyarlar bütpərəstlərə məxsus olduğundan Peyğəmbər (s) dəvətini məhdud və gizli şəkildə başlayır. Bu müddətdə bir dəstə o həzrətə iman gətirir. Üç il gizli dəvətdən sonra, ilk mərhələdə Allah tərəfindən   «و انذر عشیرتک الاقربین»  (Yaxınlarını ilahi əzabla qorxut – “Şüəra”/214) – ayəsi nazil olmaqla, o həzrət qohum-əqrəbasını bir yerə toplayaraq risalət və peyğəmbərlik vəzifəsini aşkar şəkildə elan edir. İkinci mərhələdə isə Peyğəmbər  فاصدع بما تؤمر و اعرض عن المشرکین انا کفیناک المستهزئین    (Sənə əmr olunanı aşkar şəkildə bəyan et və müşriklərdən üz çevir. Həqiqətən, Biz istehza edənlərin şərini səndən uzaqlaşdırdıq! – “Hicr”/94-95) – ayəsini almaqla ümumi dəvətə başlayır. Bundan sonra müxaliflərin düşmənçiliyi alovlanır. Düşmən Həzrətin risalətinə qarşı bütün vasitələrdən istifadə edir. Peyğəmbər və onun tərəfdarları böhtanlarla, istehzalarla və cismani işgəncələrlə qarşılaşırlar. Bu minvalla, o həzrətin peyğəmbərliyindən on üç il keçdikdən sonra, Əbu Cəhlin təklifi və Qüreyş qəbiləsinin böyüklərinin qərarı ilə bir dəstə Peyğəmbərin (s) evinə hücum edib o həzrəti qətlə yetirmək istədikdə, Cəbrail-Əmin Allah-Taala tərəfindən o həzrətin Məkkədən Mədinəyə hicrət etməsi əmrini gətirir. İmam Əli (ə) Peyğəmbərin (ə) yatağında yataraq, o həzrət tərəfdarları ilə birlikdə Məkkədən çıxıb, üç gün “Sur” mağarasında qaldıqdan sonra Mədinəyə doğru hərəkət edir. Mədinə əhalisi Peyğəmbəri (s) Mədinənin altı kilometrliyində yerləşən “Quba” məntəqəsində qarşılayır. (Elə həmin məntəqədə İslamın ilk məscidi – “Quba məscidi”, ondan sonra isə Mədinənin özündə “Peyğəmbər məscidi” bina edilir.) İmam Əli (ə) Məkkədə qalan bəzi ailə üzvləri ilə birlikdə Məkkədən Qubaya çatdıqdan sonra, birgə Mədinəyə daxil olurlar. Hicrətin ikinci ilində müsəlmanlarla müşriklər arasında “Bədr” döyüşü baş verir və döyüş müsəlmanların qələbəsi ilə sona yetir. Bir çox müsəlmanların şəhadətinə səbəb olan “Ühüd” döyüşü hicrətin 3-cü ilində baş verir. Hicrətin 5-ci ilində “Əhzab” (Xəndək) döyüşü baş verir. Hicrətin 6-cı ilində “Hüdeybiyyə sülhü” imzalanır. Elə həmin ildə Peyğəmbər (s) müxtəlif ölkələrin padşahlarına məktub göndərərək onları İslama dəvət edir. Hicrətin 7-ci ilində “Xeybər” döyüşü baş verir və imam Əlinin (ə) qəhrəmanlığı ilə Xeybər qalası fəth olunur. Hicrətin 8-ci ilində Məkkə fəth olunur və bütxanalar dağıdılır. Elə həmin ildə Peyğəmbərin böyük qızı Zeynəb vəfat edir və İbrahim adlı oğlu dünyaya göz açır. Hicrətin 10-cu ilində Peyğəmbərin 18 aylıq övladı İbrahim dünyasını dəyişir. Hicrətin 11-ci ilində Peyğəmbər (s) “Vida” həccini yerinə yetirib, Məkkədən Mədinəyə döndükdə, “Qədir-Xum” adlı məntəqədə 120 min hacının iştirakı ilə imam Əlini (ə) Allah tərəfindən özünə canişin və müsəlmanlara rəhbər, imam təyin edir. Peyğəmbər (s) Mədinəyə qayıtdıqdan sonra, Səfər ayının 28-i dünyadan köçür. (Tarixe-təhliliye-İslam”, Ustad Rəsuli Məhəllati.)

İslam tarixi İslam sivilizasiyasının siyasi, sosial, iqtisadi və mədəni inkişafı (1) Murşid Paşazadə

Rəcəb ayının 27-ci günü – Məbəs bayramının əməlləri

Rəcəb ayının 27-ci günü İslam Peyğəmbərinin (s) peyğəmbərliyə seçildiyi gündür və İslamın ən böyük bayramlardan biridir. Bu bayram münasibətilə əziz oxucularımızı təbrik edir və həmin günə məxsus əməlləri diqqətinizə çatdırırıq: 1. Qüsl etmək; İslam Peyğəmbəri (s) buyurmuşdur: “Bu günü (Məbəs gününü) Allah-Taala müsəlmanlara bayram elan etmişdir. Həmin günü qüsl edin”. (“Cəvahirul-kəlam”, Məhəmmədhəsən Nəcəfi, 5/36.) 2. Oruc tutmaq; İmam Sadiq (ə) buyurmuşdur: مَنْ صَامَ سَبْعَةً وَ عِشْرِينَ مِنْ رَجَبٍ كُتِبَ لَهُ أَجْرُ صِيَامِ سَبْعِينَ سَنَةٍ “Hər kəs Rəcəb ayının 27-ci gününü oruc tutarsa, Allah-Taala onun üçün yetmiş il orucun savabını yazacaqdır.” O həzrət başqa bir hədisdə belə buyurmuşdur: لَا تَدَعْ صِيَامَ يَوْمِ سَبْعَةٍ وَ عِشْرِينَ مِنْ رَجَبٍ فَإِنَّهُ الْيَوْمُ الَّذِي نَزَلَتْ فِيهِ النُّبُوَّةُ عَلَى مُحَمَّدٍ (ص) وَ ثَوَابُهُ مِثْلُ سِتِّينَ شَهْراً لَكُمْ؛ “Rəcəb ayının 27-ci günün orucunu unutmayın ki, bu gün həzrət Muhəmməd (s) Allah-Taala tərəfindən peyğəmbərliyə seçildi. Bu günün orucunun savabı altımış ayın orucunun savabına bərabərdir.” (“Fəzailu əşhuris-səlasə”, Şeyx Səduq.) 3. Çoxlu salavat demək. 4. İslam Peyğəmbəri (s) və imam Əlini (ə) (yaxından və yaxud uzaqdan) ziyarət etmək. 5. Kəfəmi “Misbah” kitabında Rəyyan ibn Səltdən belə nəql edir: “İmam Cavad (ə) Bağdadda ikən Rəcəb ayını‎n 15-ci və 27-ci günlərini qohum-əqrəbası‎ ilə birlikdə oruc tutar, bizə də on iki rükət (iki-iki) namaz q‎lmağı‎ əmr edərdi. Həmin namazın qılınma qaydası belədir: hər iki rükətdən sonra “Həmd”, “Fələq” və “Nas” surələri dörd dəfə, “Təsbihati-ərbəə”ni (Subhanəllahi vəl-həmdu lillahi və la ilahə illəllahu vəllahu əkbər) dörd dəfə, “Əllahu Əllahu Rəbbi, la u‏şriku bihi ‏şəy`a” (Allah, Allah, mən Rəbbimə heç nəyi ş‏ərik qoş‏muram) və “La uş‏riku birəbbi əhəda” (Mən heç kəsi Rəbbimə ‏şərik etmirəm) zikirlərinin hərəsi dörd dəfə deyilir. 6. Əbülqasim Hüseyn ibn Ruhdan nəql olunur ki, “Məbəs” günü on iki rükət (iki-iki) namaz q‎ılmaq müstəhəbdir. Belə ki, hər rükətdə “Həmd” surəsini dedikdən sonra asan surələrdən birini və salamlardan sonra isə bu duanı‎ oxuyursan: Əlhəmdu lilahilləzi ləm yəttəxiz vələddən və ləm yəkun ləhu şərikun fil mulk, və ləm yəkun ləhu vəliyyun minəz-zull, və kəbbirhu təkbira, ya uddəti fi muddəti ya sahibi fi şiddəti, ya vəliyyi fi ni`məti ya ğiyasi fi rəğbəti, ya nəcahi fi hacəti ya hafizi fi ğəybəti, ya kafiyyə fi vəhdəti, ya unsi fi vəhşəti, əntəs-satiru əvrəti, fələkəl həmdu və əntəl muqilu əsrəti, fələkəl həmdu və əntəl mun`işu sər`əti, fələkəl həmd, səlli əla Muhəmmədin və ali-Muhəmməd, vəstur əvrəti və amin rəv`əti, və əqilni əsrəti, vəsfəh ən curmi və təcavəz ən səyyiati fi əshabil cənnəh, və`dəs-sidqilləzi kanu yuədun. (Həmd-səna özünə övlad götürməyən, mülk və hakimiyyətində şəriki olmayan, izzəti ucaldan yardımçıya ehtiyacsız olan Allaha məxsusdur. Sən də layiqincə (Ona təkbir de və) Onu uca bil! Ey ömrüm boyu ehtiyatım, ey çətinlikdə munisim, ey malik olduğum nemətlərin sahibi, ey istədiyim zaman fəryadıma yetən, ey hacətimi rəva qılan, ey qaib olduğum zaman gözətçim, ey tənha olduğum zaman pənahım, ey qorxduğum zaman munisim! Sən eyiblərimi örtdün, belə isə, həmd-səna Sənə məxsusdur! Sən xətalarımdan keçdin, belə isə, həmd-səna Sənə məxsusdur! Sən, büdrədiyim zaman əlimdən tutdun, belə isə, həmd-səna Sənə məxsusdur. Muhəmməd və Muhəmmədin Əhli-beytinə salam yetir, eyiblərimi ört, qorxumu əmin-amanlığa çevir, xətalarımdan keç, günahlarımı əfv et, çirkin işlərimi bağışla və məni sədaqət və doğruluqla müjdələnən cənnət səhabələrinin zümrəsinə daxil et!) Namaz və duanı qurtardıqdan sonra “Həmd”, İxlas”, “Fələq”, “Nas”, “Kafirun”, ”Qədr” və “Ayətəl-kürsi”ni yeddi dəfə, “La ilahə illəlahu vəllahu əkbər, və subhanəllahi və la həvlə və la quvvətə illa billah” zikrini yeddi dəfə, “Əllahu Əllahu Rəbbi, la uşriku bihi şəy`a” zikrini də yeddi dəfə oxuduqdan sonra istədiyin hacəti diləyirsən. 7. “İqbalul-əmal” və “Misbah”‎ kitablarında “Məbəs” günü aşağı‎dak‎ı duanı‎ oxumağ‎ın müstəhəb olması da qeyd olunmuşdur: Ya mən əmərə bil əfvi vət-təcavuz, və zəmmənə nəfsəhul əfvə vət-təcavuz, ya mən əfa və təcavəzə`fu ənni, və təcavəz ya kərim. Əllahummə və qəd əkdət-tələbu və ə`yətil hilətu vəl məzhəb, və dərəsətil amalu vənqətəər-rəca, illa minkə vəhdəkə la şərikə lək. Əllahummə inni əcidu subuləl mətalibi iləykə muşrəəh, və mənahilər-rəcai lədəykə mutrəəh, və əbvabəd-duai limən dəakə mufəttəhəh, vəl istianətə limənistəanə bikə mubahəh, və ə`ləmu ənnəkə lidaikə biməvzii icabəh, və lis-sarixi iləykə bimərsədi iğasəh, və ənnə fil-ləhfi ila cudik, vəz-zəmani biidətikə ivəzən min mən`il baxilin, və mənduhətən əmma fi əydil mustə`sirin, və ənnəkə la təhtəcibu ən xəlqikə illa ən təhcubəhumul ə`malu dunək, və qəd əlimtu ənnə əfzələ zadir-rahili iləykə əzmu iradətin yəxtarukə biha, və qəd nacakə biəzmil iradəti qəlbi, və əs`əlukə bikulli də`vətin dəakə biha rac, bəlləğtəhu əmələhu əv sarixun iləykə əğəstə sərxətəh, əv məlhufun məkrubun fərrəctə kərbəh, əv muznibun xatiun ğəfərtə ləh, əv muafən ətməmtə ni`mətəkə ələyh, əv fəqirun əhdəytə ğinakə iləyh, və litilkəd-də`vəti ələykə həqq, və indəkə mənziləh, illa səlləytə əla Muhəmmədin və ali-Muhəmməd, və qəzəytə həvaici həvaicəd-dunya vəl axirəh, və haza rəcəbul murəccəbul mukərrəmulləzi əkrəmtəna bihi min bəynil uməmi ya zəl cudi vəl kərəm, fənəs`əlukə bihi və bismikəl ə`zəmil ə`zəmil ə`zəmil əcəllil əkrəm, əlləzi xələqtəhu fəstəqərrə fi zillik, fəla yəxrucu minkə ila ğəyrik, ən tusəlliyə əla Muhəmmədin və əhli-bəytihit-tahirin, və təc`ələna minəl amilinə fihi bitaətik, vəl amilinə fihi bişəfaətik. Əllahummə vəhdina ila səvais-səbil, vəc`əl məqiləna indəkə xəyrə məqil, fi zillin zəlil, fəinnəkə həsbuna və ni`məl vəkil, vəs-səlamu əla ibadihil mustəfəyn, və sələvatuhu ələyhim əcməin. Əllahummə və barik ləna fi yəvmina hazəlləzi fəzzəltəh, və bikəramətikə cəlləltəh, və bilmənzilil (əzimil) ə`la ənzəltəh, səlli əla mən fihi ila ibadikə ərsəltəh, və bil məhəllil kərimi əhləltəh. Əllahummə səlli ələyhi səlatən təkunu ləkə şukrən və ləna zuxra, vəc`əl-ləna min əmrina yusra, vəxtim ləna bis-səadəti ila muntəha acalina, və qəd qəbiltəl yəsirə min ə`malina, və bəlləğtəna birəhmətikə əfzələ amalina, ənnəkə əla kulli şəy`in qədirun və səlləllahu əla Muhəmmədin və alihi və səlləm. (Ey əfv və güzəştə əmr edən və özü də əfv və güzəşti (bəndələri bağışlamağı) zəmanət verən! Ey əfv edən və güzəştə gedən, ey kərim Allah, məni də əfv et və günahlarımdan keç! İlahi, axtarış nəticə vermədi, çarə yolları bağlandı, arzular köhnəldi, ümidlər üzüldü, yalnız Səndən başqa! Sən təksən və Sənin şərikin yoxdur! İlahi, bilirəm ki, axtarış yolları Sənə doğru açıqdır, Sənin yanında ümid çeşmələri doludur, Səni çağıranların üzünə dua qapıları açıqdır və Səndən yardım diləyənlərə yardımın hazırdır. Bilirəm ki, həqiqətən, Sən, Səni çağıranların duasını qəbul etməyə hazırsan, Sənin dərgahında fəryad edənlərin fəryadına yetənsən, kərəminə sığınmaq və vədinə etimad etmək paxılların maneəsi müqabilində böyük əvəz və sərvət sahiblərindən ehtiyacsızlıqdır. Sən məxluqatdan gizli deyilsən. Səni məxluqatdan gizlədən (Səninlə məxluqat arasında fasilə salan) yalnız onların (çirkin) əməlləridir. Bilirəm ki, Sənə doğru köç etmək istəyən şəxsin ən yaxşı ehtiyatı yalnız Səni istəyən ciddi iradədir. Mənim qəlbim belə ciddi iradə ilə Sənin dərgahında raz-niyaz edir və Səni çağıran və arzularına çatanların duası, fəryadına yetənlərin fəryadı, çətinliyini aradan qaldırdığın çarəsizlər, yaxud bağışladığın günahkar və xətakar, yaxud nemətini tamamladığın sağlam insan, öz sərvətindən hədiyyə verdiyin yoxsul kimi Səndən istəyirəm. Belə duanın Sənin dərgahında həqiqət və məqamı vardır. Səndən istəyirəm ki, Muhəmməd və Muhəmmədin Əhli-beytinə salam yetirəsən, mənim də dünya və axirət hacətlərimi rəva edəsən! Bu, əziz və girami Rəcəb ayıdır; elə bir aydır ki, onun vasitəsilə bizə izzət veribsən. O, hörmətli ayların birincisidir və onun vasitəsilə ümmətlər arasından bizi əziz edibsən. Ey ehsan və kərəm sahibi! Bu ayın və Sənin ən böyük, (üç dəfə), əzəmətli və kəramətli adının – xəlq etdiyin, Öz ərşinin kölgəsində yerləşdirdiyin və Səndən başqasına doğru xaric olmayan adının vasitəsilə Səndən istəyirik ki, Muhəmməd və onun pak Əhli-beytinə salam yetirəsən, bizi bu ayda Sənin itaətinlə məşğul olanlar və Sənin şəfaətinə ümid bəsləyənlər sırasında qeyd edəsən! İlahi, bizi doğru yola hidayət et və bizim (qiyamətdəki) istirahət yerimizi Öz yanında, ən yaxşı istirahət yeri, gözəl kölgəlikdə və geniş bir mülkdə təyin et. Həqiqətən, Sən bizə kifayətsən və (Sən) necə də gözəl vəkilsən! Salam olsun Onun seçilmiş bəndələrinə! Onların hamısına Onun salam və salavatı olsun! İlahi, (risalət şərəfi ilə) fəzilətli etdiyin, öz kəramətinlə qədir-qiymət verdiyin və şərafətli məqama ucaltdığın bu gün (Məbəs günü) bizə bərəkət ver! Həmin gün bəndələrinə doru göndərdiyin (peyğəmbərliyə seçdiyin) və şərafətli məqama ucaltdığın şəxsə salam yetir! İlahi, ona Sənə şükür olunan, bizə də zəxirə sayılan daimi salam yetir, işimizi asanlaşdır və bizi ömrümüzün sonuna qədər səadət və xoşbəxtlikdən uzaq salma! Sən bizim az əməllərimizi qəbul etdin və bizi Öz lütf və mərhəmətinlə ən yaxşı arzularımıza yetirdin. Həqiqətən, Sən hər bir şeyə qadirsən. Allahın salam və salavatı olsun Muhəmməd və onun Əhli-beytinə!) (Mənbə: “Məfatihul-cinan”, Şeyx Abbas Qummi, “Rəcəb ayının fəzilət və əməlləri” bölümü.)https://ia801603.us.archive.org/9/items/bu-gec-mbs-bayraminin-gecsidir-bu-gecnin-mllri/Bu%20gecə%20“Məbəs”%20bayram%E2%80%8Eını%E2%80%8En%20gecəsidir%20Bu%20gecənin%20əməlləri.mp3

Əziz İslam peyğəmbərinin (Allahın salam və salavatı olsun ona) yaşam tərzindən yüz xüsusiyyət

Ya Muhəmməd! Canım və ruhum Sənə və Əhli-beytinə fəda olsun Əziz İslam peyğəmbərinin (Allahın salam və salavatı olsun ona) yaşam tərzindən yüz xüsusiyyət: 1.Yol gedərkən, həmin yolu yavaş-yavaş və vuqarlı gedərdi. 2.Yol gedərkən, ayaqlarını yerə sürtməzdi. 3.Həmişə baxışlarını yerə dikərdi 4.Gördüyü hər insanla salamlaşardı və salam verməkdə, heç kim ondan önə keçə bilməzdi. 5.Bir insanla əl verib salamlaşan zaman, həmin insan əlini çəkməyincə, o da əlini çəkməzdi. 6.İnsanlarla elə davranırdı ki, ətrafındakılar özlərini peyğəmbərin ən əziz adamları sanırdılar. 7.Bir şəxsə baxdığı zaman, təkəbbürlü insanlarda olduğu kimi, gözünün ucu ilə baxmazdı. 8.Heç kimin üzünə, gözünü dikməzdi və kiməsə gözünü zilləyib baxmazdı. 9.Bir şeyi bildirmək istəyərkən, göz və qaşları ilə deyil, əli ilə işarə edərdi. 10.Uzun-uzadı sükuta qərq olar və ehtiyac olmadığı surətdə danışmazdı. 11 .Bir şəxslə həmsöhbət olduğu zaman, sözlərinə diqqətlə qulaq asardı. 12.Bir insanla danışan zaman, üzünü tamamilə ona çevirər və onla üz-üzə oturardı. 13.Biri ilə oturan zaman, qarşı tərəf durmasa idi, O, həzrət heç vaxt ondan öncə qalxmazdı. 14.Məclislərdə yalnız Allahı yada salmaqla, oturub qalxardı. 15.Bir məclisə daxil olarkən, məclisin baş tərəfində oturmaz və qapının yanında əyləşərdi. 16 .Məclisdə özünə xüsusi yer ayırmaz və bunu qadağan edərdi. 17.Camaat içində bir yerə söykənməzdi. 18 .Çox vaxt üzü qibləyə oturardı. 19.xoşagəlməz bir hadisə baş verdikdə, görməməzliyə vurardı. 20.Birinin xəta və səhvini başqalarına açıqlamazdı. 21.Heç kimi xətasına və danışığındakı səhvə görə məzəmmət etməzdi. 22.Heç kimlə cədəl və yersiz mübahisə etməzdi. 23.Batil və puç söz istisna olmaqla, heç kimin sözünü kəsməzdi. 24.Bir suala cavab verərkən, diqqət edərdi ki,  verdiyi cavab qarşı tərəfdə çaşqınlıq yaratmasın. 25.Bir şəxsdən yanlış bir söz eşidən zaman: “Niyə filankəs belə dedi” deməz, əksinə “bəzi insanlara nə olub belə danışırlar?!” buyurardı. 26.Fəqirlərlə çox oturub-durar və onlarla birlikdə yemək yeyərdi. 27.Qul və nökərlərin dəvətlərini qəbul edərdi. 28.Bir içim süd olsa belə, hədiyyəni heç vaxt geri qaytarmazdı. 29.Qohum-əqrabanı hamıdan çox ziyarət edərdi. 30.Qohumlara yaxşılıq edər, ancaq onları başqalarından üstün hesab etməzdi. 31.Yaxşı işi tərif edib alqışlayar, pis işi isə pisləyər və ondan çəkindirərdi. 32.İnsanlara din və dünyaları üçün faydalı və məsləhətli olan şeyləri buyurar və dönə-dönə tapşırardı (bu sözləri) eşidənlər burda olmayanlara çatdırsın. 33.Üzr istəyənin üzrünü qəbul edərdi. 34.Heç kimi dəyərsiz hesab etməzdi. 35.Heç vaxt heç kimə pis söz deməz və pis ləqəblər ilə çağırmazdı. 36.Ətrafındakılara və qohumlarından heç kimə nifrin etməzdi. 37.Heç vaxt camaatın eybini axtarmazdı. 38.İnsanların şərindən həzər qılar, ancaq onlardan üz çevirməz və hamı ilə xoş rəftar edərdi. 39.İnsanları məzəmmət etməz və həddindən artıq tərifləməzdi. 40.İnsanların hörmətsizliyinə səbr edər və pisliyi yaxşlıqla cəzalandırardı (pisliyin müqabilində yaxşılıq edərdi). 41.Mədinə şəhərinin ən ucqar məntəqələrində olsa belə, xəstələrə baş çəkərdi. 42.Öz səhabə və dostlarını sorağlayar və həmişə onların vəziyyətləri ilə maraqlanardı. 43.Öz səhabələrini ən gözəl adları ilə çağırardı. 44.İşlərdə səhabələri ilə məşvərət-məsləhət edər və bu işə çox təkid edərdi. 45.Dostları ilə cəm olanda dairəvi şəkildə oturardı. Belə ki, əcnəbi onların yanına gələn zaman, hansının peyğəmbər (s) olmasını təyin edə bilməzdi. 46.Yoldaşları arasında ülfət və ünsiyyət yaradardı. 47.Əhd-peymana qarşı ən vəfalı şəxs idi. 48.Fəqirə bir şey bağışlayan zaman  (vasitə ilə deyil) öz əlləri ilə verərdi, başqasına həvalə etməzdi. 49.Namaz qıldığı zaman kimsə onun yanına gəlsə namazını qısaldardı. 50.Namaz qıldığı zaman bir uşaq ağlasa namazını qısaldardı. 51.Xeyri başqalarına daha çox dəyən insanlar, peyğəmbərin yanında ən əziz insanlar idilər. 52.Heç kimi ümidsiz etməzdi və belə buyurardı: “Hacətini mənə çatdıra bilməyənin istəyini mənə deyin!” 53.İmkanı olduğu halda, ondan bir şey istəyənin istəyini rəva edər və mümkün olmadığı təqdirdə, xoş söz və vədə ilə onu gözəl formada razı salardı. 54.Günah iş istisna olmaqla, heç kimin xahişini rədd etməzdi. 55.Qocalara çoxlu hörmət bəsləyər və uşaqlara qarşı daha çox mehriban idi. 56.Qərib insanlara çox diqqət və qayğı göstərərdi 57.Pis və şərr insanlara yaxşılıq etməklə, onların qəlbində yer alar və onları özünə cəzb edərdi. 58.Həmişə gülərüz olardı, ancaq bununla yanaşı qəlbi, Allah qorxusu ilə dolu idi. 59.Şad olduğu zaman, gözlərini bir növ yumar və bu sevinci çox aşkar etməzdi. 60.Gülüşlərinin çoxu təbəssüm idi və gülməklə səsi ucalmazdı. 61.Zarafatcıl idi. Ancaq zarafat və güldürmək bəhanəsi ilə batil və bihudə söz danışmazdı. 62.Pis adları dəyişər və onları gözəl adlarla əvəz edərdi. 63.Səbr və hövsələsi həmişə qəzəbindən önə keçərdi. 64.Dünya işlərinə görə narahat olmaz və ya qəzəblənməzdi. 65.Allaha görə elə qəzəblənərdi ki, heç kim onu tanımazdı. 66.Heç vaxt özünə xatir başqasından intiqam almadı. Yalnız kimsə Allahın qərarlaşdırdığı hüdudları pozduğu zaman intiqam alardı. 67.Yalan kimi nifrət etdiyi başqa heç bir xüsusiyyət yox idi. 68.Sevinc və qəm-qüssə hallarında yalnız Allahı yad edərdi. 69.Özü üçün mal-dövlət yığmazdı. 70.Yemək və geyim baxımından, heç nəyi xidmətçilərindən çox deyildi. 71.Torpağın üzərində oturar və yerdə yemək yeyərdi. 72.Yerdə yatardı. 73.Ayaqqabı və paltarlarına özü yamaq vurardı. 74.Öz əlləri ilə süd sağar və dəvəsinin ayağını özü bağlayardı. 75.Onun üçün hazırlanan istənilən miniyə minər və onların növlərinə fərq qoymazdı. 76.Hara getsəydi, çiynindəki əbanı döşənəcək kimi yerə salardı. 77.Paltarlarının çoxu ağ rəngdə idi. 78.Yeni paltar geyinən zaman, köhnəni (bundan əvvəl olan paltarını) fəqirlərə bağışlayardı. 79.Ən gözəl paltarını cümə günü geyinərdi. 80.Ayaqqabı və paltar geyinərkən, çox diqqətlə fəqirlərin vəziyyətini nəzərə alardı. 81.Saçların dağınıq olmasını və həmçinin nizam-intizamsız olmağı bəyənməzdi. 82.Həmişə xoşətirli olar və hər şeydən çox ətirə pul xərcləyərdi. 83.Həmişə dəstəmazlı olar və dəstəmaz alarkən misvak vurardı. 84.Namaz gözlərinin nuru idi və rahatlıq və aramlığını namazda tapardı. 85.Hər (qəməri) ayın 13, 14 və 15-ci günləri oruc tutardı. 86.Heç bir neməti məzəmmət etmədi (hər bir nemətə şükr etdi). 87.Allahın az nemətini böyük hesab edərdi. 88.Heç bir yeməyi çox tərifləməz və ya pisləməzdi. 89.Yemək zamanı, nə hazırlasalar yeyərdi. 90.Süfrə başında öz qarşısından yemək yeyərdi. 91.Süfrədə hamıdan öncə hazır olar və hamıdan gec qalxardı. 92.Ac olmasa yemək yeməz və tam doymamış əlini yeməkdən saxlayardı. 93.Mədəsi özündə iki növ yemək cəm etmədi. 94.Yemək yeyərkən, heç vaxt gəyirmədi. 95Mümkün olduğu surətdə tənha yemək yeməzdi. 96.Yeməkdən sonra əllərini yuyar və üzünə çəkərdi. 97.Suyu üç qurtuma içərdi. Əvvəldə “Bismilləh”, sonda “Əlhəmdulilləh” deyərdi. 98.Tənhalığı seçmiş bakirə (həyalı) qızlardan daha həyalı idi. 99.Evə daxil olmaq istəyərkən 3 dəfə icazə alardı. 100. Evdə olduğu vaxtı üç hissəyə bölərdi: Allah, ailə və özü üçün. Özü üçün ayırdığı vaxtı həmçinin insanlarla bölərdi. Mənbə:  Əllamə Təbatəbai (r.ə); “Sunənun-Nəbi” kitabından *Tərcümə edən:* Musa Hüseynli *Redaktor:* Ceyhun Fikrət Ya Rəsuləllah! Bu sadalananlar sənin böyük və əzəmətli əxlaqının bir zərrəsidir. “Həqiqətən sən böyük əxlaq sahibisən”.* (Qələm 4) Sənin kimi böyük əxlaq sahibinə hörmətsizlik edənlər yer üzünün ən mənfur və ən şərr insanlarıdır. Allahın və bütün lənət deyənlərin lənəti olsun islam düşmənlərinin üzərinə! «Allahın Peyğəmbərini incidənlər üçün ağrılı bir əzab olacaqdır!».* (Tövbə 61)

PEYĞƏMBƏRİ-ƏKRƏMİN (S) TÖVSİYƏLƏRİNDƏ BEHİŞTİN YOLU

Peyğəmbəri-Əkrəm (s) : Ey Əbuzər! Behiştə getmək istəyirsən?… Peyğəmbəri-Əkrəm (s) yaxın səhabəsi Əbuzər Qifariyə nəsihət edərkən belə buyurur: یَا ابا ذر! أَ تُحِبُّ أَنْ تَدْخُلَ الْجَنَّةَ قُلْتُ نَعَمْ فِدَاکَ أَبِی، “Ey Əbuzər! Behiştə getmək istəyirsən?” Əbuzər cavabında ərz edir: “Atam sənə qurban, bəli!” Peyğəmbər (s) Əbuzəri behiştə dəvət etmək əsnasında üç əsaslı şərti bəyan edir: 1. فَاقْصِرْ مِنَ الْأَمَلِ – Uzun arzuları başından çıxart: Bir çox rəvayətlərdə üzərində təkid edilən mövzulardan biri də möminin uzun-uzadı arzulardan yaxa qurtarmasıdır. Uzun arzular insanın ilahi vəzifələrini yerinə yetirməsinə əngəl törədir və onu mənəvi tərəqqidən saxlayır. İnsan arzusuna çatmaq üçün ilahi hədəfləri kənara qoyur, özündən bixəbər olur, sabahın fikri ilə dəyərli fürsətləri əlindən qaçırır. Uzun arzuların təhlükəsi barəsində, onların insanı şübhəyə salib sonra kiçik günahlara sövq etməsi və nəhayət, böyük günahlara əl atmağa qədər uçuruma sürükləməsi ilə bağlı təhlükə hiss edən imam Əli (ə) buyurur: “Ey camaat! Mən sizə görə ən çox iki şeydən qorxuram: biri nəfsin istəklərinə tabe olmaq, digəri isə uzun arzulara qapılmaqdır. Nəfsin istəklərinə uymaq insanı haqq yoldan saxlayar, uzun arzular isə axirəti unutdurur.” (“Nəhcül-bəlağə” (tərc.), xütbə 42, səh.127.) 2. وَ اجْعَلِ الْمَوْتَ نُصْبَ عَیْنَیْکَ – Ölümü gözlərinin önündə gör: İkinci şərt budur ki, həmişə ölümü xatırlasın. Bu şərtin birinci şərtdən sonra gətirilməsi, bu iki şərt arasında yaxın əlaqənin olduğunu göstərir. Çünki insan əgər uzun arzuları fikir dairəsindən çıxarmaq istəsə, gərək daim ölüm haqqında düşünsün. Çünki ölümü yadına salanda dünyəvi arzuların aqibəti və puçluğu da onun nəzərində mücəssəm olur. Buna görədir ki, uzun arzuları kənarlaşdırmaqla ölümü fikirləşmək arasında sıx əlaqə mövcuddur. Arzu etmək kamil olaraq insanın ixtiyarında deyil. İnsan maddiyyata önəm verən bir mühitdə tərbiyə tapdığı zaman, görməlilər və eşitməlilər ona təsir edir; onun gözünü və qulağını dünyaya dikdirib istər-istəməz dünyəvi arzuları onun qəlbinə yeridir. İndi nə etməliyik ki, dünyanın bər-bəzəyi bizi özünə cəlb etməsin və başımızda uzun arzular bəsləməyək?! Peyğəmbər (s) Əbuzərə tövsiyə edir ki, ölümü həmişə gözlərinin qabağına gətirsin. Əgər bir kəs həmişə bu həyatın sonunun ölüm olduğuna layiqincə diqqət yetirə bilsə, anlayacaqdır ki, bu dünyaya ürək bağlamağına dəyməz. Ürək bağlanası şey sonsuz, tükənməz olmalıdır. Bu da ancaq axirətin pak həyatıdır. Rəvayətlərin birində Peyğəmbər (s) buyurur: “İnsanlarin ən zirəki ölümü tez-tez xatırlayandır.” (“Biharul-ənvar”, c.6, səh.130.) Məlumdur ki, zirək insan aldanmaz, dünya və axirət arasında ən yaxşısını seçər. Zirək insan biləndə ki, dünyanin axırı ölümdür, ona məhəl qoymaz. Hər halda, ölümü anmaq dünya məhəbbətindən və onun arzularına mübtəla olmaqdan yaxa qurtarmaq üçün təsirli bir dərmandır. 3. وَ اسْتَحِ مِنَ اللَّهِ حَقَّ الْحَیَاءِ – Allahdan necə lazımsa həya et: Behiştə daxil olmağın üçüncü şərti Allahdan həya etməkdir. Peyğəmbərn (s) Allahdan həya etməyin lüzumunu açıqlayarkən Əbuzər fikirləşir ki, yəqin Peyğəmbərin (s) xüsusi məqsədi var, buna görə də soruşur: قَالَ قُلْتُ یَا رَسُولَ اللَّهِ کُلُّنَا نَسْتَحِی مِنَ اللَّهِ، “Ey Allahin Rəsulu (s), elə bizim hamımız Allahdan həya edirik.” Peyğəmbər (s) isə bu həyanın kafi olmadığını deyəndən sonra, Allahdan həya etməyin üç cilvəsini qeyd edir: قَالَ لَیْسَ ذَلِکَ الْحَیَاءَ، وَ لَکِنَّ الْحَیَاءَ مِنَ اللَّهِ أَنْ لَا تَنْسَى الْمَقَابِرَ وَ الْبِلَى، وَ الْجَوْفَ وَ مَا وَعَى وَ الرَّأْسَ وَ مَنْ حَوَى، “Allahdan həya etmək siz düşünən kimi deyil, Allahdan həya etmək odur ki, qəbirləri və viranələri yaddan çıxarmayasan.” Qəbiristanlıqlara üz tutub torpağın altında uyuyan ölülər və onların aqibəti haqqında fikirləşəsən. Əxlaq ustadları da şagirdlərinə tövsiyə edirdilər ki, hər gün qəbiristanlığa getsinlər, ən azı həftədə bir dəfə olsa, qəbiristanlığa baş çəksinlər ki, bir az da olsa, ürəklərindən dünya məhəbbəti və maddi həvəslər təmizlənsin; heç olmasa, dünya və axirət arasında ümumi tarazlıq yaransın. Elə olmasın ki, insan dünyəvi işlərə qapanıb qalsın və dünya eşqi onun ürəyinə kölgə salsın, Allah xofunu dərk etmək istəməsin və imam Hüseynin (ə) adı gələndə gözləri yaşarmasın. Ya da behiştin və onun nemətlərinin adı çəkiləndə ürəyi çırpınmasın. İlahi həyanın ikinci nişanəsi budur ki, insan nə yediyinin fərqində olmalıdır. Əgər insan əlinə keçən hər şeyi içəri ötürsə və haram loğmanı yeməkdən çəkinməsə, get-gedə qəlbini qəsavət basacaq, ürəyindəki ilahi nur sönməyə başlayacaq. İnsan nə yediyinə diqqət etməlidir. Ürəyin qəsavətinə səbəb olan şübhəli, haram yeməklərdən uzaq durmalıdır. Belə olmazsa, onda ibadətə meyil zəifləşəcək və ürəyində Allah qorxusu, behişt şövqü və Allah dərgahına yaxınlaşmaq hissi əmələ gəlməyəcəkdir. Deməli, ilahi həyanın yaranması üçün qarına və orada yer tutan yeməklərə diqqət zəruridir. Qurani-Kərimdə insana tövsiyə edilir ki, nə yediyinə fikir versin: “(Ey) insan, nə yediyinə bir bax!” (“Əbəsə” surəsi, ayə 24.) İlahi həyanın üçüncü nişnəsi budur ki, insan baxıb görsün, başında hansı fikri bəsləyir, ağlından hansı arzular, havalar keçir. Əgər xəyalını batil fikirlərdən ələyib təmizləsə və qəlbinin təmizliyinə çalışsa, ilahi həyanı orada yerləşdirə biləcəkdir. Həzrət buyurur: “Başını və onda olanlara, yəni gözə, qulağa, dilə nəzarət et.” Hədisin davamında Peyğəmbər (s) Əbuzərə buyurur: وَ مَنْ أَرَادَ کَرَامَةَ الْآخِرَةِ فَلْیَدَعْ زِینَةَ الدُّنْیَا، فَإِذَا کُنْتَ کَذَلِکَ أَصَبْتَ وَلَایَةَ اللَّهِ. “Axirətin kəramətini istəyən kəs dünya zinətlərini tərk etməlidir. O vaxt ki belə ola bildin, bil ki, Allaha dostluq məqamına çatmısan.” Elə ki, insan dünyadan qırıldı, ona etinasız oldu, meylini axirətə, onun əbədi nemətlərinə və Allaha yaxınlaşmağa salacaq, axirətdə əziz və kəramətli kəslərdən olacaqdır. Bunun müqabilində, əgər dünya insanın nəzərində böyük görünsə, axirət nəzərində kiçiləcəkdir. İlahi, bizi Öz nemətlərindən düzgün istifadə etməkdə müvəffəq et və behişt yolundan uzaqlaşdırma! (“Tuşeye-axirət” – Axirət azuqəsi, 2-ci cild, Ayətullah Misbah Yəzdi, 25-ci dərs, səh.63-73.) (Maide.az)​

Peyğəmbərlər (ə) haqqında bilmədikləriniz

Peyğəmbərlərin dillərinə gətirdikləri ən gözəl cümlə nə olmuşdur? 1- Peyğəmbərlərin ən gözəl cümləsi “La ilahə illəllah” (Allahdan başqa ibadətə layiq məbud yoxdur) cümləsidir. Hansı peyğəmbərin xəstəliyi 40 il çəkmişdir? 2- Əyyub Peyğəmbərin xəstəliyi 40 il sürmüşdür. Hansı peyğəmbərlərin iki adı olmuşdur? 3- Bəzi peyğəmbərlərin iki adı olmuşdur: Məhəmməd (s) – Əhməd, Yunus – Zunnun, İsa – Məsih, Xızr – Məliqa, Yəqub – İsrail, Yuşə ibni Nun – Zulkufl. Ən uzun ömülü peyğəmbər (ə) kimdir? 4- Peyğəmbərlər arasında ən çox ömür sürən Nuh (ə) peyğəmbərdir. Hansı peyğəmbərlər həyatı boyu evlənməyiblər? 5- Həzrət İsa (ə) və Həzrət Yəhya (ə) subay dünyalarını dəyişiblər. Hansı peyğəmbərlər yer üzünün hökmdarı olmuşlar? 6- Yerin üzünün şahı olmuş peyğəmbərlər, Həzrət Süleyman və Zülqərneyndir (ə). Həzrət Musanın (ə) qəbrini kim qazmışdır? 7- Musa peyğəmbərin (ə) qəbrini Əzrayıl (ə) qazmışdır. Hansı peyğəmbər 6 aylığında dünyaya gəlmişdir? 8- Həzrət Yəhya (ə) altı aylığında dünyaya göz açmışdır. Allah-təala Bəni İsraildən neçə peyğəmbər seçmişdir? 9- 600 peyğəmbər Bəni İsraildən seçilmişdir. Neçə peyğəmbər ərəbdilli olmuşdur? 10- Dörd peyğəmbər ərəbdilli olubdur: Həzrət Hud (ə), Həzrət Saleh (ə), Həzrət Şüeyb (ə), Həzrət Məhəmməd (s). Həzrət Nuhun (ə) peyğəmbərliyi nə qədər olmuşdur? 11- Həzrət Nuhun (ə) peyğəmbərliyi min ilə yaxın olmuşdur. Qul kimi bazarda satılan peyğəmbər kimdir? 12- Qul kimi bazarda satılan peyğəmbər, Həzrət Xızr (ə) olmuşdur. (Beləki, bazarda bir dilənçi Həzrət Xızrdan (ə) kömək istəyir. Həzrət pulum yoxdur söyləsədə dilənçi israr edir. Həzrət dilənçiyə buyurur: Məni apar qul adı ilə bazarda sat. Dilənçi Həzrət Xızrı (ə) qul adı ilə 400 dirhəmə satır). Hansı peyğəmbərin başı kəsilib? 13- Başı kəsilən peyğəmbər, Həzrət Yəhyadır (ə). İmam Hüseynə (ə) Kərbəlada əza saxlayan peyğəmbərlər hansılardır? 14- Altı peyğəmbər Kərbəlada İmam Hüseynə (ə) ağlayıblar. Onlar Həzrət Adəm (ə), Həzrət İbrahim (ə), Həzrət Musa (ə), Həzrət İsmayıl (ə), Həzrət Nuh (ə) və Həzrət İsadır (ə). Sonuncu cənnətə daxil olacaq peyğəmbər kimdir? 15- İmam Sadiqin (ə) buyuduğuna əsasən peyğəmbərlər arasında sonuncu cənnətə daxil olan peyğəmbər, Həzrət Süleyman ibni Davuddur (ə). Buna səbəbsə, Həzrət Süleymana (ə) dünyada səltənət və sərvət verilməsidir. Hal-hazırda yaşayan peyğəmbər kimdir? 16- Hal hazırda sağ olan peyğəmbər, Həzrət İsadır (ə). Müqəddəs Quran kitabında neçə peyğəmbərin adı çəkilmişdir? 17- 25 peyğəmbəril adı Qurani-kərimdə zikr olunmuşdur: Adəm, Nuh, Hud, Saleh, İbrahim, Lut, İsmayıl, İdris, İshaq, Yaqub, Yusif, Şüeyb, Musa, Harun, Yunus, Süleyman, Davud, Əyyub, İlyas, Zəkəriyyə, Əlyəsə, İsa, Zulkufl, Yəhya, Məhəmməd (s). Hansı peyğəmbərlər xalaoğlu olmuşlar? 18- Həzrət İsa (ə) ilə Həzrət Yəhya (ə) xalaoğlu olmuşdur. Qeydlər: 1- “Hezar sual” Ayətullah Dəstğeyb 2- “Quran qissələri” Mərhum Mustafa Zamani 3- “Xisal” Şeyx Səduq 4- “Danestehaye Quran” Seyyid Mehdi Şəmsəddin 5- “Üsuli-Kafi” Mərhum Kuleyni 6- ““Müntəh-ul-Amal” Mərhum Mühəddis Qummi Müəllif: Məhəmməd Hüseyn Qasimi Çevirən: Xəyal Tofiqoğlu  ahlibeyt.ge

Peyğəmbəri-Əkrəmin (s) xanım Xədicə (s.ə) ilə izdivacı

Rəbiül-əvvəl ayının 10-u İslam Peyğəmbəri (s) ilə xanım Xədiceyi-Kübranın (s.ə.) izdivacına təsadüf etdiyindən, bu barədə qısa məlumatı əziz oxucularımızın nəzərinə çatdırırıq: Tarixi mənbələrdə İslam Peyğəmbərinin (s) xanım Xədicə ilə tanışlığı və onların evliliyi belə göstərilir: “Xüveylidin qızı Xədicə nəsil-nəcabətli və şərafətli bir qadın olması ilə bərabər, ticari işlərlə məşğul olur və ticari işlərini icra etmək üçün bəzilərini bu işə cəlb edirdi. İslam peyğəmbəri həzrət Mühəmməd (s) iyirmi beş yaşına çatdıqda, əmisi Əbu Talib o həzrətə belə bir təklif etdi: “Xüveylidin qızı Xədicə Qüreyş tacirlərindəndir və ticari işlərini öhdəsinə götürəcək əmanətdar bir şəxs axtarışındadır. Nə yaxşı olar ki, özünü ona tanıtdırıb, onun ticari işlərinə rəhbərliyi öhdənə alasan!” Peyğəmbərin (s) yüksək ruhu bu istəyi birbaşa olaraq Xədicəyə söyləməyə mane olduğundan, əmisinə belə dedi: “Yaxşı olar ki, Xədicə özü bu təklifi irəli sürsün.” Xədicə o həzrətin “Əmin” (əmanətdar) ləqəbi ilə tanındığını bildiyi üçün, bir nəfəri Peyğəmbərin (s) hüzuruna göndərib dedi: “Mühəmmədin (s) gözəl əxlaqı, sədaqət və əmanətdarlığına məftun olmuşam. Ticari səfər üçün başqalarının verdiyi puldan ikiqat artıq verməyə və bu səfərdə sənə kömək etmək məqsədilə qulamlarından iki nəfəri səninlə birgə göndərməyə hazıram!” Peyğəmbər (s) Xədicənin təklifini qəbul edib, Qüreyş karvanı ilə birlikdə Şama doğru hərəkət etdi. Peyğəmbər (s) bu səfərdə hamıdan çox qazanc əldə etdi. Xədicənin Peyğəmbərlə (s) birgə öndərdiyi Meysərə adlı qulamı sıfırdın qayıtdıqdan sonra o həzrətin kərmətləri, alicənablığı və mənəviyyatı haqda Xədicəyə məlumat verdi. Xədicə zəkalı, uzaqgörən, şərafətli bir qadın idi və cahiliyyət dövründə əxlaqi və ictimai mövqeyinə görə Qüreyş qadınlarının pakizəsi və xanımı adlanırdı. Məşhur nəzərə əsasən, o, öncə iki dəfə evlənmiş və hər iki əri vəfat etmişdi. Qüreyşin Əqəbə ibn Əbu Muit, Əbu Cəhl və Əbu Süfyan kimi böyükləri və sərvətliləri Xədicədən elçilik etmiş, o isə razılıq verməmişdi. Digər tərəfdən, Xədicənin Peyğəmbərə (s) qohumluğu çatırdı. Belə ki, hər ikisinin nəsil-nəcabəti Qüsəydə birləşirdi. Həm də, onun Peyğəmbərin (s) parlaq gələcəyi haqda məlumatı olduğundan, qırx yaşında ikən o həzrətlə evlənmək qərarına gəldi. Xədicə Peyğəmbərə (s) evlilik təklifi verdi. İbn Hişam özünün “Sirə” kitabında yazır: “Xədicə özü evlilik təklifini irəli sürüb Peyğəmbərə (s) dedi: “Ey əmioğlu! Aramızdakı qohumluq əlaqələrini, eləcə də, gözəl əxlaqa, qohum-əqrəba içində izzət, əzəmət, sədaqət və əmanətdarlığa sahib olduğunu nəzərə alaraq səninlə ailə həyatı qurmaq istəyirəm.” Peyğəmbər (s) buyurdu: “Bu haqda əmilərimə məlumat verməli, onların məsləhətinə qulaq asmalıyam.” (“Sireyi-İbn Hişam”, 1-ci cild, səh. 204.) Əksər tarixçilər isə qeyd edirlər ki, Xədicə evlilik təklifini Nəfisə adlı bir qadının vasitəsilə göndərdi. Nəhayət, Peyğəmbər (s) evlilik macərasını öz əmiləri, məxsusən, Əbu Taliblə müzakirə etdi və Qüreyşin böyüklərinin iştirakı ilə toy mərasimi təşkil edildi. Əbu Talib Allaha həmd-səna edərək bir xütbə oxudu və qardaşı oğlunu belə təriflədi: “Qardaşım oğlu Mühəmməd ibn Abdullah (s) sərvət sahibi olmasa da, Qüreyşin kişiləri ilə müqayisədə, onların hamısında üstün və fəzilətlidir. Sərvət kölgə tək ötəri və gedəsidir, nəsil-nəcabət isə əbədi və qalasıdır.” (Biharul-ənvar”, c.16 səh.16.) Əbu Talibin xütbəsindən sonra, Xədicənin qohumlarından Vərəqət ibn Nofəl ibn Əsəd sözə başladı: “Qüreyşlilərdən heç kim sizin fəzilət sahibi olmağınızı inkar etmir. Biz də səmimi qəlbdən bu şərafət kəndirinə birləşmək istəyir, sizinlə qohum olmağı özümüzə şərəf hesab edirik.” Beləliklə, dörd yüz dinar (və yaxud iyirmi dəvə) mehriyyə təyin olunaraq “nikah” oxundu və Peyğəmbər (s) iyirmi beş yaşında ikən Xədicə ilə evləndi. O həzrətin xanım Xədicə ilə evliliyindən iki oğul və dörd qız uşağı dünyaya göz açdı: Qasim, Abdullah, Zeynəb, Rüqəyyə, Ümmü-Gülsüm və Fatimeyi-Zəhra (ə). (“Tarixi-İslam”, Ustad Mehdi Pişvayi; “Füruğe-əbədiyyət”, Ayətullah Cəfər Sübhani, 1-ci cild, səh.190-198.) Rza Şükürlü (Maide.Az)

Bu gecə əziz İslam Peyğəmbərinin (s) rehlət gecəsidir: İmam Əli (ə) Həzrət Peyğəmbərin (s) rehləti barədə

Səfər ayının 28-i  İslam Peyğəmbərinin (s) rehləti və o Həzrətin böyük nəvəsi İmam Həsənin (ə) şəhadət günüdür. Bu münasibətlə əziz oxucularımıza başsağlığı verir və İslam Peyğəmbərinin (s) həyatı ilə bağlı qısa məlumatı nəzərinizə çatdırırıq:   Peyğəmbərin adı Mühəmməd (s), məşhur künyəsi Əbülqasim, məşhur ləqəbləri Əhməd və Mustafa, bərəkətli ömrü isə 63 ildən ibarət olmuşdur. O həzrət “amul-fil”in (fil ili) Rəbiül-əvvəl ayının 17-də (miladi tarixi ilə 570-ci ildə), mübarək cümə günü dünyaya gəlmişdir. (Həmin il Allah-Taala Kəbə еvini uçurmağa gələn “fil səhabələri”ni “əbabil” quşları ilə məhv еtmişdir.) Həzrət İsa (ə) əsrlər öncə “İncildə” o həzrətin adını müjdə vermişdir: “Mən sizi məndən sonra gələcək bir peyğəmbərlə müjdələyirəm, onun adı Əhməddir.” Qurani-Kərimdə də o həzrət həm Əhməd, həm də Mühəmməd adı ilə yad edilir. (“Səff” surəsi, ayə 6; “Əhzab” surəsi, ayə 40.) Nəhayət, o həzrət bir yəhudi qadının vasitəsi ilə zəhərlənərək 11-ci hicri-qəməri ilinin Səfər ayının 28-də dünyasını dəyişmişdir. Peyğəmbər (s) 25 yaşında olarkən həzrət Хədicə (s) ilə еvlənmiş və “amul-fil”in 40-cı ili, Rəcəb ayının 27-də gеcə ikən peyğəmbərliyə sеçilmişdir. O həzrət İslam dinini təbliğ etdiyi üçün 13 il Məkkədə dözülməz müsibətlərə məruz qalaraq Qürеyş kafirlərinin dinin inkişafının qarşısını aldıqları zaman Mədinə şəhərinə hicrət еtmişdir. Qеyd еtmək lazımdır ki, o həzrətin Mədinəyə hicrət еtdiyi gün İslam tariхinin başlanğıcı sayılır. Peyğəmbər (s) hicrətdən sonra, Mədinədə sakin olduğu 10 il ərzində İslam dinini kamil surətdə bəşəriyyətə çatdırmışdır. İslam Peyğəmbərinin (s) doğulduğu gecə dünyada böyük hadisəlr və möcüzələr baş vеrmişdir. O cümlədən: bütün bütlər yıxılır; İranda Kəsra eyvanı lərzəyə gəlib parçalanır və 14 sütunu sınır; Savə dəryaçası quruyur; min ildən sonra fars atəşgahı sönür. PEYĞƏMBƏRİN (S) ATA VƏ ANASI Tarixdə Peyğəmbərin (s) atası Abdullah haqda belə yazılır: Bir gün Əbdül-Müttəlib Zəmzəm quyusu qazılanda nəzr edir ki, əgər on oğlu olarsa, birini Allah yolunda qurban etsin. Onun duası qəbul olur və Allah-Taala ona onuncu oğulu, yəni Abdullahı əta etdikdə, Əbdül-Müttəlib öz nəzərini yerinə yetirmək məqsədilə övladları arasında püşk atır. Püşk Abdullaha düşür. Abdullahı qurbangaha aparır. Bu iş sonralar bir adətə çevrilməsin deyə, qohum-əqraba yığışıb bu işə mane olmaq istəyirlər. Təklif edirlər ki, on dəvə və Abdullah arasında püşk atılsın. Püşk yenə də Abdullaha düşür. Dəvələri yüzədək artırdıqdan sonra püşk dəvələrə düşür. Beləcə, 100 dəvə Abdullahı əvəz edir. Peyğəmbərin (s) atası Abdullah çox yaşamır. O, Amənə ilə evləndikdən sonra, Peyğəmbər (s) dünyaya gəlməzdən öncə Şam səfərindən qayıdarkən xəstələnir və 25 yaşında ikən Mədinədə dünyasını dəyişir. Peyğəmbər (s) dünyaya gəldikdən sonra babası Əbdül-Müttəlibin himayəsinə keçir. Peyğəmbərin (s) anasının adı Amənədir. Amənə o həzrəti (s) dünyaya gətirdikdən bir müddət sonra ona süd vermək üçün Bəni-Səd qəbiləsindən olan Həlimə Sədiyyə adlı bir qadını dayə tuturlar. Peyğəmbər (s) beş il dayənin yanında qalıb, sonra ana qucağına qayıdır. Amənə bir müddət sonra öz övladı Peyğəmbərlə (s) birgə qohumlarını görmək və həyat yoldaşı Abdullahın qəbrini zyarət etmək üçün Mədinəyə gedir. Mədinədə bir ay qaldıqdan sonra geri dönərkən xəstələnib yolda otuz yaşında ikən vəfat edir. Onu Mədinə ilə Məkkə yolnun kənarında Əbva adlı bir yerdə dəfn edirlər. Anasının dəfnindən sonra Ümmü-Əymən adlı bir qadın Peyğəmbəri (s) gətirib Əbdül-Müttəlibə çatdırır. Peyğəmbər (s) səkkiz yaşında olarkən babası Əbdül-Müttəlib də dünyasını dəyişir, sonra onu əmisi Əbu Talib və onun həyat yoldaşı Fatimə binti Əsəd öz himayələrinə götürürlər. PEYĞƏMBƏRİN (S) ÖVLADLARI İslam Peyğəmbərinin (s) üç oğlu və dörd qız övladı olmuşdur. Oğlanları: Qasim, Abdullah və İbrahim. –Qasim; Peyğəmbər (s) bu münasibətlə “Əbülqasim” adlanmışdır. Qasim iki yaşında ikən Məkkədə vəfat etmişdir. –Abdullah; Peyğəmbər (s) peyğəmbərliyə çatdıqdan sonra Abdullah anadan olub və Məkkədə vəfat etmişdir. Bəziləri onun adını Təyyib və Tahir kimi də qeyd etmişlər. –İbrahim; Mədinədə o həzrətin Qibtiyyə Mariyyə adlı zövcəsindən olmuş, hicrətin 10-cu ilində on yeddi aylığında vəfat etmiş və Bəqidə dəfn olunmuşdur. Qızları: Zeynəb, Rüqəyyə, Ümmü-Gülsüm və Fatimeyi-Zəhra (ə). –Zeynəb Peyğəmbərin (s) böyük qızıdır. O həzrətin Xədicə ilə izdivacından beş il sonra doğulmuşdur. Öz xalası oğlu Əbülas ibn Rəbi ilə ailə qurmuş və 8-ci hicri-qəməri ilində vəfat etmişdir. –Rüqəyyə İslamdan əvvəl doğulmuşdur. Əvvəlcə Əbu Ləhəbin oğlu Utbəyə nişanlanmış, lakin “Təbbət” surəsi nazil olduqdan sonra Əbu Ləhəbin göstərişi ilə toydan qabaq ayrılmışdır. Sonra Osman ibn Əfvan ilə izdivac etmişdir. İkinci hicri-qəməri ilində dünyasını dəyişmişdir. –Ümmü-Gülsüm də Məkkədə doğulmuş, bacısı Rüqəyyə kimi Əbu Ləhəbin digər oğlu Üteybə ilə izdivac etmiş, lakin “Təbbət” surəsi nazil olduqdan sonra ayrılmışdır. Bacısı Rüqəyyə vəfat etdikdən sonra Osmana ərə getmişdir. Üçüncü hicri-qəməri ilində vəfat etmişdir. –Fatimeyi-Zəhra (s) “besət”dən (Peyğəmbər (s) peyğəmbərliyə çatdıqdan) beş il sonra doğulmuşdur. Hicrətdən iki ay sonra Mədinədə imam Əli (ə) ilə ailə qurmuş və on səkkiz yaşında ikən, İslam Peyğəmbəri (s) əbədiyyətə qovuşduqdan doxsan beş gün sonra şəhadətə yetmişdir. Peyğəmbər (s) özü həyatda ikən xanım Fatimeyi-Zəhradan (ə) başqa, bütün övladları dünyadan köçürlər. O həzrətin iki oğul və dörd qızı Xədicədən, İbrahim adlı digər bir oğlu isə Mariyyə Qibtiyyədən doğulur. Başqa zövcələrindən övladı olmuur. İslam peyğəmbərİnİn (s) RİSALƏTİ İslam Peyğəmbəri (s) peyğəmbərliyindən öncə hər il bir neçə günlük “Hira” mağarasına gedər, ibadət və raz-niyazla məşğul olardı. Peyğəmbər (s) qırx yaşında ikən, hicrətdən on üç il əvvəl, Rəcəb ayının 27-də vəhy mələyi Cəbrail-Əminin Allah tərəfindən nazil olması və “Ələq” surəsinin bir neçə ayəsinin tilavəti ilə peyğəmbərliyə seçilir. O həzrətə iman gətirən və dəvətini qəbul edən ilk kişi imam Əli (ə) və ilk qadın Peyğəmbərin (s) həyat yoldaşı Xədicə olur. Məkkədə şərait münasib olmadığı və bütün ixtiyarlar bütpərəstlərə məxsus olduğundan Peyğəmbər (s) dəvətini məhdud və gizli şəkildə başlayır. Bu müddətdə bir dəstə o həzrətə iman gətirir. Üç il gizli dəvətdən sonra, ilk mərhələdə Allah tərəfindən   «و انذر عشیرتک الاقربین» (Yaxınlarını ilahi əzabla qorxut – “Şüəra”/214) – ayəsi nazil olmaqla, o həzrət qohum-əqrəbasını bir yerə toplayaraq risalət və peyğəmbərlik vəzifəsini aşkar şəkildə elan edir. İkinci mərhələdə isə Peyğəmbər فاصدع بما تؤمر و اعرض عن المشرکین انا کفیناک المستهزئین (Sənə əmr olunanı aşkar şəkildə bəyan et və müşriklərdən üz çevir. Həqiqətən, Biz istehza edənlərin şərini səndən uzaqlaşdırdıq! – “Hicr”/94-95) – ayəsini almaqla ümumi dəvətə başlayır. Bundan sonra müxaliflərin düşmənçiliyi alovlanır. Düşmən Həzrətin risalətinə qarşı bütün vasitələrdən istifadə edir. Peyğəmbər və onun tərəfdarları böhtanlarla, istehzalarla və cismani işgəncələrlə qarşılaşırlar. Bu minvalla, o həzrətin peyğəmbərliyindən on üç il keçdikdən sonra, Əbu Cəhlin təklifi və Qüreyş qəbiləsinin böyüklərinin qərarı ilə bir dəstə Peyğəmbərin (s) evinə hücum edib o həzrəti qətlə yetirmək istədikdə, Cəbrail-Əmin Allah-Taala tərəfindən o həzrətin Məkkədən Mədinəyə hicrət etməsi əmrini gətirir. İmam Əli (ə) Peyğəmbərin (ə) yatağında yataraq, o həzrət tərəfdarları ilə birlikdə Məkkədən çıxıb, üç gün “Sur” mağarasında qaldıqdan sonra Mədinəyə doğru hərəkət edir. Mədinə əhalisi Peyğəmbəri (s) Mədinənin altı kilometrliyində yerləşən “Quba” məntəqəsində qarşılayır. (Elə həmin məntəqədə İslamın ilk məscidi – “Quba məscidi”, ondan sonra isə Mədinənin özündə “Peyğəmbər məscidi” bina edilir.) İmam Əli (ə) Məkkədə qalan bəzi ailə üzvləri ilə birlikdə Məkkədən Qubaya çatdıqdan sonra, birgə Mədinəyə daxil olurlar. Hicrətin ikinci ilində müsəlmanlarla müşriklər arasında “Bədr” döyüşü baş verir və döyüş müsəlmanların qələbəsi ilə sona yetir. Bir çox müsəlmanların şəhadətinə səbəb olan “Ühüd” döyüşü də elə həmin il baş verir. Hicrətin 5-ci ilində “Əhzab” (Xəndək) döyüşü baş verir. Hicrətin 6-cı ilində “Hüdeybiyyə sülhü” imzalanır. Elə həmin ildə Peyğəmbər (s) müxtəlif ölkələrin padşahlarına məktub göndərərək onları İslama dəvət edir. Hicrətin 7-ci ilində “Xeybər” döyüşü baş verir və imam Əlinin (ə) qəhrəmanlığı ilə Xeybər qalası fəth olunur. Hicrətin 8-ci ilində Məkkə fəth olunur və bütxanalar dağıdılır. Elə həmin ildə Peyğəmbərin böyük qızı Zeynəb vəfat edir və İbrahim adlı oğlu dünyaya göz açır. Hicrətin 10-cu ilində Peyğəmbərin 18 aylıq övladı İbrahim dünyasını dəyişir. Hicrətin 11-ci ilində Peyğəmbər (s) “Vida” həccini yerinə yetirib, Məkkədən Mədinəyə döndükdə, “Qədir-Xum” adlı məntəqədə 120 min hacının iştirakı ilə imam Əlini (ə) Allah tərəfindən özünə canişin və müsəlmanlara rəhbər, imam təyin edir. Peyğəmbər (s) Mədinəyə qayıtdıqdan sonra, Səfər ayının 28-i dünyadan köçür. (Tarixe-təhliliye-İslam”, Ustad Rəsuli Məhəllati.) Rza Şükürlü (Maide.Az)